Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wij wijzen u graag op het volgende
Door drukte zijn de levertijden van PostNL aangepast en kan uw pakket vertraging oplopen. Door de Brexit kan de levering van Engelse boeken vertraging oplopen.
De Boekenpraktijk #3: De corona cultuurshock podcast
25 februari 2021 | Willem van Leeuwen

'Een reis waar we niet om hebben gevraagd, met een reisgezelschap dat we niet zelf hebben uitgekozen.' Zo typeert Jitske Kramer de huidige pandemie. Haar reisadvies is: omarm en accepteer dat het nu eenmaal zo is. Kijk met een antropologische blik.

In de derde aflevering van de Boekenpraktijk gaat Willem van Leeuwen in gesprek met Jitske Kramer over haar boek Werk heeft het gebouw verlaten, waarin ze de coronacrisis beschouwt als cultuurshock. Praktijkgast is Jeroen Bartelse, algemeen directeur van TivoliVredenburg in Utrecht.

Hoe beleven we corona als mensheid? Kun je het vergelijken met een cultuurshock? Jitske denkt van wel. Jeroen Bartelse vraagt zich af hoe hij de medewerkers van TivoliVredenburg verbonden kan houden nu hun belangrijkste product wegvalt. Hoe werk je, zonder het verbindende eindresultaat (het concert), toch samen?

Luister de aflevering

 

Over de Boekenpraktijk
De Boekenpraktijk is een podcast van Managementboek. Presentator Willem van Leeuwen onderzoekt elke twee weken samen met auteurs en praktijkgasten hoe de theorie van managementboeken aansluit bij de praktijk. De podcast vind je op Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts, Soundcloud, YouTube of in je eigen favoriete podcastapp.

Zojuist verschenen // Management Summaries Februari nieuws
7 februari 2021 | Pierre Pieterse

Zojuist de is de februari editie van Management Summaries verschenen. Met de volgende vier samenvattingen: Werk heeft het kantoor verlaten van Jitske Kramer, Zwaar weer ondernemen van Jan Adriaanse en Erik in ’t Groen, Veranderkompas van Jelger Spijkerboer, en ten slotte Post Corona van Scott Galloway.

Werk heeft het kantoor verlaten
Corona heeft ons voor totaal nieuwe, onbekende vraagstukken geplaatst. Hoe geef je leiding op afstand? Hoe werk je samen aan projecten op afstand? Hoe blijf je verbinding houden met elkaar? Bij zulke grote veranderingen kun je niet direct van A naar B. Dat doe je gefaseerd. Van ‘honeymoon fase’ naar de ‘veranderfase’. De uitkomst is ongewis stelt Jitske Kramer: wil je terug naar het oude normaal, of grijp je de coronaschok aan om te gaan veranderen wat je toch al niet zinde.

De executive summary leest als volgt: De coronatijd heeft ons voor totaal nieuwe, onbekende vraagstukken geplaatst. Hoe geef je leiding op afstand? Hoe werk je samen aan projecten op afstand? Hoe blijf je verbinding houden met elkaar? Hoe werk je nieuwe mensen in? Hoe neem je afscheid? Komen er nieuwe rituelen en hoe bouw je online kampvuren….? Hoe dan ook: corona heeft grote impact op onze manier van samenwerken. Het werk heeft immers grotendeels het gebouw verlaten. Maar blijft fat zo? Er is sprake van een cultuurshock die we ook wel vanuit de antropologische wetenschap al kennen. De corona cultuurshock brengt ons in een fascinerende emotionele mix van twijfels, angst en onzekerheid. Maar ook van genieten, tot rust komen, vechten voor het leven en creatieve energie. Het is erg als je negen maanden je collega’s niet hebt gezien. Het is erg als je thuis in de slaapkamer moet werken of je kinderen tot stilte moet manen omdat mama een call heeft. Het is erg als projecten er onder leiden als mensen elkaar niet zien. Maar deze tijd biedt ook kansen. We hebben gemerkt dat het onzinnig is om uren in de file te staan; dat heel veel vergaderingen en overlegjes efficiënter kunnen. We hebben gezien dat aannames dat iets niet kan (thuiswerken, online overleggen) doorbroken kunnen worden. We moeten het goede van deze tijd behouden en wat we eigenlijk niet willen, achter ons laten. We gaan op weg naar een hybride werkcultuur. Maar daarvoor moeten we door een –vanuit de antropologie bekende- liminale fase. Bij grote veranderingen kun je niet direct van A naar B. Er zit een fase tussen, waarin het niet meer is zoals het was, maar we ook nog niet precies weten hoe de uiteindelijke situatie gaat zijn. We gaan in deze corona cultuurshock van een –antropologische- aanloopfase, via de honeymoonfase naar een veranderfase. Vraag is dan of je deze tijd ziet als een crisis die je met tijdelijke aanpassingen uitzit om weer terug te keren naar het oude normaal, of als een transformatie waarin we deze tijd benutten om de dingen waar we in het oude normaal eigenlijk toch niet zo tevreden over waren, te transformeren naar iets beters.

Zwaar weer ondernemen
Vrijwel ieder bedrijf kan in zwaar weer belanden, zo concluderen Jan Adriaanse en Erik in ‘t Groen. Hun advies: wacht dan niet af, maar kom zo snel mogelijk in actie. Stabiliseer eerst de crisissituatie; analyseer vervolgens grondig de problemen; en stel dan een degelijk turnaround plan op. Hiermee kun je een nieuwe koers inslaan, vertrouwen creëren bij de bank en verlies ombuigen in winst.

Veranderkompas
De essentie van verstandig veranderen draait altijd om het balanceren met de dilemma’s die nu eenmaal bij veranderen horen. Bij veranderingen in organisaties, zo zegt Jelger Spijkerboer, spelen altijd drie dilemma’s: de actieparadox, de interventieparadox, en de focusparadox. Het is steeds de vraag hoe je daar als veranderaar zelf mee omgaat. Voor een goed resultaat moet de veranderaar zich als reflective practitioner gedragen.

Post Corona
Het ondernemingsklimaat is door de coronacrisis fundamenteel veranderd. Zoveel is wel duidelijk aldus Scott Galloway. De lockdown heeft bestaande economische trends versneld, en bedrijven zonder duidelijke internetstrategie de das omgedaan. De combinatie van spotgoedkoop kapitaal en torenhoge beurskoersen leidt daarnaast waarschijnlijk tot een disruptiegolf in inefficiënte sectoren als het hoger onderwijs, waarvan vooral big tech zal profiteren.

Jitske Kramer: ‘Online kun je ook kampvuren bouwen’ interview
28 december 2020 | Ronald Buitenhuis

Corona is een sociaal experiment voor de gehele maatschappij. Jitske Kramer gebruikte de coronatijd voor haar eigen experiment. In tien dagen tijd een boek schrijven. In Werk heeft het gebouw verlaten laat Jitske Kramer zien hoe antropologie ons helpt in de huidige liminale (overgangs)fase. ‘We moeten tijd nemen om te ontdekken wat we uit het oude normaal willen meenemen en wat niet.’ Op weg naar een hybride werkcultuur, de gruwel van het sociale condoom en een ziel die niet te schraal moet worden.

 

Je hebt jezelf ‘gechallenged’. In tien dagen een boek. Een sociaal experiment op zich.
Tijdens de eerste coronagolf vielen er veel mooie events en reizen uit mijn agenda en ook in de tweede golf werden allerlei lezingen waar ik mij op had verheugd verplaatst naar later of online. Ik zocht adrenaline. Op een post op LinkedIn vroeg ik naar ervaringen hoe mensen verbinding met elkaar kunnen houden op afstand. Daarop kreeg ik zoveel reacties, dat ik dacht: hier moet ik iets mee. Ik heb mijn agenda tien dagen geblokt en mezelf uitgedaagd om in die tijd het boek te schrijven. Ik hield tijdens het schrijven contact met mensen via LinkedIn. Ik vroeg hen op welke vragen ze antwoorden zochten, welke tips zij hadden voor anderen. Eigenlijk was het een soort antropologisch onderzoek; praten met het veld. Een observatie van de huidige wereld. Ik denk dat het tijdens onzekere coronatijden voor iedereen goed is om jezelf te challengen, om energie te zetten op een uitdagende opdracht aan jezelf.

En wat heeft dat praten met het veld opgeleverd? Hoe erg is het dat werk het gebouw verlaten heeft?
Hoe dan ook heeft de coronatijd grote impact op werkculturen en onze manier van (samen)werken. In dit boek ga ik op zoek naar de veranderingen, gevolgen en oplossingen. Er is sprake van een cultuurshock die we ook wel vanuit de antropologie kennen. De corona cultuurshock brengt ons in een fascinerende emotionele mix van twijfels, angst en onzekerheid. Maar ook van genieten, tot rust komen, vechten voor het leven en creatieve energie. Of het erg is dat werk het gebouw heeft verlaten, heeft twee kanten. Het is erg als je negen maanden je collega’s niet hebt gezien. Het is erg als je thuis in de slaapkamer moet werken of je kinderen tot stilte moet manen omdat mama een call heeft. Het is erg als projecten er onder leiden als mensen elkaar niet zien. Maar deze tijd biedt ook kansen. We hebben gemerkt dat het onzinnig is om uren in de file te staan; dat heel veel vergaderingen en overlegjes efficiënter kunnen. We hebben gezien dat aannames dat iets niet kan (thuiswerken, online overleggen) doorbroken kunnen worden. We moeten het goede van deze tijd behouden en wat we eigenlijk niet willen achter ons laten. We gaan op weg naar een hybride werkcultuur.

In jouw eerdere boek De Corporate Tribe had je het als antropoloog dan over een ‘liminale fase’. Een tussenfase in een veranderingsproces. Alles gebeurt ‘in het ondertussen’. Zitten we nu in zo’n liminale fase?
Absoluut. Bij grote veranderingen kun je niet direct van A naar B. Er zit een fase tussen, waarin het niet meer is zoals het was, maar we ook nog niet precies weten hoe de uiteindelijke situatie gaat zijn. Deze tussenfase noemen antropologen liminaliteit, een tijd om te ontdekken waar we heen willen. We gaan in deze corona cultuurshock (zoals we die ook vanuit de antropologie kennen) van een aanloopfase, via de honeymoonfase naar een veranderfase. Vraag is dan of je deze tijd ziet als een crisis die je met tijdelijke aanpassingen uitzit om weer terug te keren naar het oude normaal, of als een transformatie waarin we deze tijd benutten om de dingen waar we in het oude normaal eigenlijk toch niet zo tevreden over waren te transformeren naar iets beters.  De meeste mensen die ik deze vraag stel, zeggen dat ze dit inmiddels als transformatie ervaren. En elke transitie gaat gepaard met onzekerheid en chaos. Het is niet toevallig dat iedereen nu moe is. We leren elke dag van de nieuwe situatie en dat gaat gepaard met emoties. We leren met vallen en opstaan, waarbij de uitkomst onzeker is. Dat vreet energie. Bovendien komt er straks, als alle coronamaatregelen vervallen, nog een interessant fase aan: de terugkeercultuurshock. Het zal voelen als ´weer naar huis’, als ‘vanouds’, maar wij zijn veranderd. Als morgen alles weer mag en kan, gaan we dan weer massaal op vakantie en weer massaal in de file staan op weg naar kantoor? Stoppen we volledig met online meetings? Met hybride onderwijs? Worden alle creatieve oplossingen in productieprocessen weer teruggedraaid? Zwichten we onder de druk van ‘weer normaal’, of kunnen we behouden wat ons nu eigenlijk wel goed bevalt. Covid kan een louterende fase zijn voor ons allemaal. We moeten deze tijd aangrijpen om gewenste veranderingen door te voeren. Voor antropologen is dit een fascinerende tijd.

In Werk heeft het gebouw verlaten schrijf je ook dat covid gevolgen heeft voor leiderschap.
Met thuiswerken kunnen leiders minder controleren. We hadden al geen prikklokken meer, maar de nieuwe tijd vraagt om nog meer vertrouwen. Het gaat om heldere kaders geven om output te krijgen. Minder sturing op het hoe, veel meer op het wat. De covid-periode leert ons dat zaken soms veel sneller en efficiënter kunnen. Digitale communicatie werkt heel efficiënt. Maar daarin moeten we ook niet door gaan schieten. Juist nu we veel op afstand werken is mensgerichtheid wat betreft leiderschap extreem belangrijk. De ziel van een organisatie zit in interactie tussen mensen. Die ziel moet niet te schraal worden. Online kun je ook kampvuren bouwen.

Hoe bouw je online kampvuren?
Ik geef daar in mijn boek diverse voorbeelden van. Voorbeelden die ik onder meer via LinkedIn en social media bij mijn lezers heb opgehaald. Hoe mensen in deze tijd dingen hebben bedacht om verbonden met elkaar te blijven. Begin bijvoorbeeld een boekenclub, doe een verrassingsmoment waarbij een collega als een soort ‘Gaston’ als verrassing voor de deur staat. Meet the family: stel online familie aan elkaar voor. Doe een online escape room of doe een koffie-blind date waarbij je een lootje trekt en iemand in de pauze even belt. Houd ook nieuwe medewerkers aan boord. Bijvoorbeeld door binnen een maand (uiteraard coronaproof) met veertig collega’s op de foto te staan: al dan niet via een screenshot. Vergeet ook de afscheidsrituelen niet. Laat niet iemand weggaan ‘door corona’. Maak een kort filmpje, laat iemand digitaal toespreken of houd een serenade. Welke vorm dan ook, zet even de vertrekker in de sportlights en laat hem/haar “omdat het nu even niet anders kan” niet zo maar vertrekken. Eigenlijk zijn dit allemaal voorbeelden die we ook bij tribes/stammen tegenkomen.

Wat leiderschap betreft maak je de vergelijking met de cherokee. Die kenden duaal leiderschap. Een leider in normale vredessituatie en een eentje in crisissituatie. Zou dat in covid tijd ook zo moeten?
Ik zie nu in organisaties dat veel leiders heel moe zijn. Die mensen proberen de dagelijkse leiding te houden en ook een transformatieproces te leiden. Dat kun je beter opsplitsen. In mijn boek bespreek ik tribale archetypes. Je kunt niet alleen maar jagers hebben die jagen op iets nieuws. Je hebt ook subchiefs, verzamelaars en magiërs nodig. En ‘elders’. Toezichthouders die op afstand kijken en adviseren welke richting het ook op kan.

Zal het kantoorgebouw blijvend veranderen?
Ik ben antropoloog en geen futuroloog. Ik observeer groepen mensen, zoek naar patronen en probeer deze te duiden en niet zozeer te voorspellen. Op basis van de huidige patronen in wat mensen doen en zeggen, denk ik wel dat kantoren er over tien jaar echt anders uit zien. Ik denk dat de nadruk niet meer komt te liggen op aanwezigheidsplicht. Het effect zal toch echt wel zijn dat we nu ervaren hebben dat het onzinnig is om met z’n allen uren in de file te gaan staan om naar kantoor te komen voor taken activiteiten die ook vanuit huis kunnen. En natuurlijk zijn er ook heel veel soorten bijeenkomsten die je beter live met elkaar kunt ervaren. Daarom verwacht ik meer hybride werken.

In je boek ageer je ook tegen een sociaal condoom.
Ik las een interview waarin iemand zei dat we allemaal meer afstand van elkaar moeten nemen. Dat we sociaal gedrag moeten gaan inperken. Ik hoop toch echt dat we die kant niet opgaan. We hebben een beter verhaal nodig, zodat mensen elkaar kunnen blijven zien.

Werk heeft het gebouw verlaten - Anders samenwerken na de corona cultuurshock preview
3 november 2020 | Jitske Kramer

Jitske Kramer schreef Werk heeft het gebouw verlaten. Het is een boek over hoe corona ons in een collectieve wereldwijde cultuurshock stortte en wat de impact hiervan is op ons werkende leven. Een preview.

Onze werkritmes liggen al maanden volledig overhoop. Vergaderingen worden afgezegd of verplaatst naar later en online. Sommigen van ons mogen nog steeds niet naar kantoor, anderen moeten manieren vinden om binnen alle coronamaatregelen toch veilig door te werken. De tijd en locatie van ons werk leek tot maart 2020 vanzelfsprekend, maar dat is inmiddels wel veranderd. Het is een verandering die onderdeel is van een wereldwijde cultuurshock en een die grote impact heeft op elke organisatiecultuur. Ik ervaar het als een chaotische tijd die mij voortdurend uitdaagt andere routines en vaardigheden te ontwikkelen. Met veel veranderingen voor de korte termijn en twijfels over wat dit betekent voor de lange termijn.

We worden allemaal geconfronteerd met vragen als: Hoe geef je leiding op afstand? Hoe werk je samen aan een project als je elkaar niet kunt ontmoeten? Hoe behoud je de trots op de organisatie en de verbinding met je team, ook als je elkaar voor langere tijd niet offline kunt zien? Hoe zorg je ervoor dat niemand vereenzaamd of juist ten onder gaat door de werkdruk? Hoe werk je nieuwe mensen in? Hoe neem je afscheid? Welke nieuwe rituelen zijn nu nodig? Hoe pas je jouw organisatiecultuur aan deze nieuwe context aan?

Het zijn vragen die mij bezighouden als ondernemer, als spreker bij allerlei organisaties, als mens en als cultureel antropoloog. Daarom besloot ik om tijdens deze tweede gedeeltelijke lockdown een challenge met mezelf aan te gaan: een boek schrijven in tien dagen. Met input uit mijn lezerspubliek, mijn LinkedIn netwerk en volgers op andere social media. Over de vragen waar mensen antwoorden op zoeken en de antwoorden die mensen al gevonden hebben. Iedereen stoeit met vergelijkbare vraagstukken in het leidinggeven op afstand. Als antropoloog is deze tijd machtig interessant, want hoe passen we onze werkculturen nu aan, maar ook hoe behouden we deze culturen nu mensen elkaar minder kunnen zien.

Het is een boek geworden met kennis vanuit de antropologie, ervaringen in organisaties en inspiratie uit de vele reizen die ik maakte. Dit boek geeft concrete tips en inzichten hoe je goed om kan gaan met de collectieve cultuurshock. Drie tips die ik vast wil geven:

- Beleef jij deze periode als een crisis of als een transformatie? In het eerste geval is je coronareis een soort crisisvakantie waarin je je wat moet behelpen en je ongetwijfeld allerlei goede voornemens hebt voor de periode hierna, maar niet echt verder komt dan de aanpassingen die volgen op de eerste cultuurshock. In het tweede geval is er in jouw gedachten en beleving meer veranderd, is het meer een soort migratie naar een nieuwe manier van leven en werken. Naar een cultuur die we samen moeten bouwen. Hierbij blijft het niet bij goede voornemens, maar zet je jouw ideeën ook echt om in gedrag en aan hoe jij jouw leven inricht.

- Maak online communicatie menselijk. Digitale communicatie is erg geschikt voor inhoud en taakbesprekingen. En minder direct geschikt voor emotionele verbinding maken. Dit kan wel, maar moet je wel extra je best voor doen. Stel elkaar vragen, luister, en vraag niet ‘hoe is het met je', maar ‘hoe voel je je?'. En... beeldbellen betekent beeld aan. Anders is het een telefonische vergadering. Maak hier heldere afspraken over met elkaar; tijd voor online etiquette dus.

- Creëer een perspectief. We hebben geen directe invloed op de coronamaatregelen en al helemaal niet op de grillen van dit virus. De uitzichtloosheid op verbetering werkt voor veel mensen verlammend. Perspectief geeft houvast en energie. Het brengt creatieve scheppingskracht in het team, is een goed tegengif tegen lamlendigheid. Zoek dus met elkaar wat je wél kunt beïnvloeden, stel met je team heldere korte termijn doelen en start projecten die los staan van coronagrillen.

Werk heeft het gebouw verlaten gaat niet over wat ik vind van de maatregelen, of wat de impact van COVID-19 op onze samenleving zal zijn, of over de risico's van allerlei complottheorieën en politieke bewegingen. De focus is kleiner, concreter en praktischer, namelijk die van werk. Ik denk dat door alle ervaringen die we nu opdoen we niet meer terug zullen gaan naar de norm dat iedereen de hele week van negen tot vijf samen in een gebouw moet zitten. Daarmee zeg ik: werk heeft het gebouw verlaten, work has left the building. En dat heeft grote impact op onze werkculturen en onze manieren van communiceren, leidinggeven en samenwerken. Veel mensen zijn de draad kwijt. Slimme organisaties investeren nu in de shift maken naar het professionaliseren van meer thuiswerken, zodat zij aantrekkelijk zullen zijn en blijven voor medewerkers en klanten. In mijn boek vind je vele tips en gedachten om hiermee aan de slag te gaan.

Drs. Jitske Kramer is corporate antropoloog, spreker, ondernemer, facilitator. Oprichter van HumanDimensions. Trainer van het jaar 2013. Auteur van 'Normaal is Anders', 'Deep Democracy - de wijsheid van de minderheid', 'Wow! Wat een verschil', 'Jam Cultures', 'De Corporate Tribe' (managementboek van het jaar 2016), 'Building Tribes' (shortlist managementboek van het jaar 2019) en 'Jam Cultures (2019). Werk heeft het gebouw verlaten is haar nieuwe boek.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden