Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Redactioneel - (De)Platforming column
14 mei 2019 | Pierre Pieterse

Alles transactie van het INNOPAY-trio Shikko Nijland, Chiel Liezenberg en Douwe Lycklama mag zich dit hele jaar Managementboek van het Jaar noemen. Zonder meer een verdienstelijke winnaar.

(Lees hier een uitgebreid verslag van de feestelijke avond waar dit boek werd bekroond.) Uiteraard vanwege de inhoud, maar ook omdat het zo mooi laat zien dat er kennelijk in de wereld van het managementboek ook iets is als these-antithese, of actie-reactie. Was een paar jaar geleden de platformstrategie helemaal hip, nu is hier het antwoord. Alles transactie: een bevlogen pleidooi om anders om te gaan met alle data die als gevolg van de digitalisering van de wereld achtergelaten wordt. Op dit moment, zo weten de auteurs, is er geen sprake van iets als controle, integendeel, er is sprake van een gigantische digitale milieuvervuiling. En dat moet veranderen. ‘Zonder er verder over na te denken, laten wij een gigantisch digitaal spoor na bij grote platforms als Facebook, WeChat en Google, waar we verder geen enkele controle meer over hebben. Dat is eigenlijk heel vreemd. De digitalisering die wij meemaken is leuk, maar lang niet iedereen heeft in de gaten wat er achter de schermen gebeurt. Enerzijds hebben we te maken met enorme fragmentatie, zeker op het gebied van de digitale infrastructuur, anderzijds laten we alles over aan een paar megaplatforms.’ Aldus Douwe Lycklama.

In feite is ook dit boek deels een waarschuwing tegen de enorme macht van een paar grote spelers die de wereld als hun eigen platform zien. In 2012 verscheen De macht van Facebook van Peter Olsthoorn waarin nog gesproken werd over de ‘groeiende’ macht van dit platform en hoe we ervoor zouden kunnen zorgen dat Facebook ook ‘onze’ vriend kon worden. Inmiddels klinken er andere geluiden. Zo pleit Viktor Mayer-Schönberger er in De data-economie onomwonden voor het monopolie van grote databedrijven te kraken want de maatschappelijke ontwrichting die ze veroorzaken, is enorm. Van hetzelfde kaliber zijn de waarschuwingen van Scott Galloway in The Big Four: het DNA van datamonopolisten als Facebook, Google Apple en Amazon is heel simpelweg ‘winner takes all’, en dat is dus precies wat we niet willen. Een stap verder gaat Amy Webb. Zij stelt in The Big Nine dat de toekomst van artificial intelligence wordt bepaald door maar negen bedrijven: de G-MAFIA in de Verenigde Staten (Google, Microsoft, Amazon, Facebook, IBM en Apple), en BAT (Baidu, Alibaba en Tencent) in China. Dat handjevol spelers heeft de potentie om de mensheid in een catastrofe te storten. De ongebreidelde verzameling van data en gebruik en verspreiding in combinatie met een onmachtige overheid zorgt ervoor dat het publieke belang wordt gemangeld.

Maar al deze boeken waarschuwen alleen maar, ze vertellen niet wat dan wel. En dat is nou precies wat Alles transactie wel doet. De auteurs presenteren twee werkmodellen (het transactiecontext- en het trust-model) die ervoor zorgen dat de gebruiker weer controle krijgt over zijn data, en niet alleen een partij als Facebook of Google. Daarmee zijn deze modellen tegelijk een opmaat naar een situatie waarin de gebruiker weer vertrouwen krijgt in platforms, en zo de gestage erosie van het internet tot staan brengt. Kijk, daar kun je wat mee. Het kind niet met het badwater weggooien bijvoorbeeld.

Managementboekengala & Managementboek van het Jaar interview
13 mei 2019 | Hans van der Klis

Alles transactie van Chiel Liezenberg, Douwe Lycklama en Shikko Nijland is uitgeroepen tot Managementboek van het Jaar 2019. Dat maakte de voorzitter van de jury Pierre Spaninks op 18 april bekend tijdens het zestiende Managementboekengala in The Boat House in Rotterdam.

Een prachtig uitzicht over de Kralingse Plas, een weldadig zonnetje, de Paasvakantie voor de deur: de ideale omstandigheden voor het jaarlijkse Managementboekengala, dat dit jaar op 18 april in The Boat House plaatsvond. Auteurs, klanten, recensenten, uitgevers en anderen waren in groten getale afgekomen op de jaarlijkse eredienst voor het managementboek, die voor de zestiende keer werd georganiseerd. Zoals juryvoorzitter Pierre Spaninks terecht opmerkte: de onderscheiding Managementboek van het Jaar is inmiddels uitgegroeid tot een prestigieuze prijs. Niet alleen vanwege de erkenning door een vakjury, maar ook om commerciële redenen: een nominatie is goed voor de verkoop. De meeste uitgevers plakken tegenwoordig maar al te graag een sticker op het omslag om de nominatie extra onder de aandacht te brengen.

Het thema van het Managementboekengala dit jaar: superhelden, onder David Bowie’s motto ‘We can be heroes, just for one day’. Alle aanwezigen kregen door de improvisatieacteurs van Troje en Shirkan voor één avond een andere naam toebedeeld, om bij de verschillende attracties even te kunnen proeven aan het heldendom, al was het niet eens voor een hele dag. Zoals de dichter Willem Smit schrijft in zijn gedicht ‘superheld’, dat hij vlak voor de uitreiking voordroeg:

crisis, patstelling, impasse

ik ga er schrijvend tegenaan

toverend als nooit tevoren

kan ik ieder vraagstuk aan

Zelfs het sculptuur van Riky van Lint, de trofee die bij de onderscheiding Managementboek van het Jaar hoort, was uitgedost met een kleine Superman-cape. Want daar ging het uiteindelijk om: welk van de vijf genomineerde boeken er met de bekroning vandoor zou gaan en de echte held van de avond worden.

Consultants

Dit jaar kwamen 183 boeken in aanmerking voor de titel Managementboek van het Jaar, waarvan 53 op de longlist belandden. De jury was onder de indruk van alle moeite en de zorg die auteurs en uitgevers zich ook het afgelopen kalenderjaar hebben getroost om de lezer te voorzien van een breed scala aan interessante boeken, vertelde voorzitter Pierre Spaninks. Al kon hij het niet laten enkele kanttekeningen te plaatsen. Zo was het de jury opgevallen dat het steeds vaker consultants zijn die managementboeken schrijven en dat managers uit de praktijk achterblijven. Ook viel het aanbod aan boeken vanuit de wetenschap tegen, terwijl de praktijk volgens de jury toch behoefte houdt aan kennis die langs methodologisch verantwoorde weg is verkregen. Ook had de jury meer boeken verwacht waarin grote onderwerpen uit het maatschappelijk debat worden vertaald naar de wereld van bestuur, management en organisatie. Denk aan robotisering, kunstmatige intelligentie, blockchain of de arbeidsmarkt.

Maar de jury was niet alleen kritisch: het was ook opgevallen dat auteurs, uitgevers en vormgevers steeds beter nadenken over hoe een managementboek zo kan worden vormgegeven dat de lezer erin wordt getrokken en erdoorheen wordt geleid. Slechts een enkele keer ontspoorde dat echter en kreeg de vormgeving de overhand op de inhoud. Het toenemend gebruik van Engelse titels voor Nederlandstalige boeken kon ook niet iedereen bekoren.

Pittige boeken

Eind maart maakte de jury de shortlist van vijf titels bekend. ‘Ook dit jaar was het een intensief proces met soms pijnlijke keuzes, maar het leidde wel tot een lijst waar de jury trots op was’, zei Spaninks. Om er niet zonder trots aan toe te voegen dat de jury er niet voor was teruggeschrokken een aantal ‘pittige boeken’ te nomineren. Maar alle vijf voldeden ze aan de criteria die elk jaar gelden voor de verkiezing: (praktische) relevantie, actualiteit, originaliteit, leesbaarheid, bestendigheid, onderbouwing, en verzorging. ‘Het moge duidelijk zijn dat de genomineerde titels daar alle vijf heel hoog op scoorden’, zei Spaninks.

Uiteindelijk viel de keuze – na nog meer hoofdbrekens – op Alles transactie van Chiel Liezenberg, Douwe Lycklama en Shikko Nijland. De jury was niet zuinig met loftuitingen aan het adres van de drie auteurs: het boek werd onderscheiden ‘vanwege het maatschappelijk en economisch belang van het onderwerp, vanwege de noodzaak voor eigenlijk iedere organisatie om zich daarmee te verstaan, vanwege de grondige analyse, vanwege de heldere ontwikkelrichting, vanwege de agenda die een veelheid aan stakeholders op hun verantwoordelijkheden wijst, en ondanks het feit dat het van alle beoordeelde boeken misschien wel het meest van de lezer vergt.’

‘Een geweldige aanmoediging’

Shikko Nijland moest helaas verstek laten gaan, hij gaf elders in het land een presentatie over hert gedachtengoed van het boek, maar Chiel Liezenberg en Douwe Lycklama namen de sculptuur met Superman-cape vol trots in ontvangst. Is het echt zo’n moeilijk boek? De auteurs konden wel lachen om de beschrijving van Spaninks. ‘Je moet even je tanden in het eerste hoofdstuk zetten’, erkende Lycklama. ‘Voor het betoog was het noodzakelijk om bepaalde begrippen goed te definiëren. Maar als de lezer daar doorheen is, wordt hij rijkelijk beloond.’

Lycklama vertelde trots te zijn op de prijs. ‘Vier jaar geleden zijn wij – Chiel, Shikko en ik – aan dit boek begonnen. Wij voelden – en voelen nog steeds – de sterke behoefte om de reis die wij aan het maken zijn, te delen met anderen. Alles transactie is in feite een pleidooi om anders om te gaan met alle data die wij als gevolg van de digitalisering van de wereld achterlaten. Op dit moment is het niet onder controle, er is sprake van een gigantische digitale milieuvervuiling. Daar moet iets in veranderen. Daarom moest dit boek er komen. Met onze onderneming INNOPAY hebben wij daar een oplossing voor bedacht, maar dat is niet voldoende. Wij kunnen het niet alleen. Daarom hebben wij onze ideeën op papier gezet. Dit boek is een uitnodiging om data op een andere manier door de samenleving te laten stromen.’

De hoeveelheid data die wij achterlaten is enorm: van bellen en chatten tot elektronisch betalen en sociale media, zowel zakelijk als in privé hangt alles van interacties en transacties aan elkaar. En dat bepaalt in feite hoe wij als mensen met elkaar omgaan, zei Lycklama. ‘Zonder er verder over na te denken, laten wij een gigantisch digitaal spoor na bij grote platforms als Facebook en Google, waar we verder geen enkele controle meer over hebben. Dat is eigenlijk heel vreemd. De digitalisering die wij meemaken is leuk, maar lang niet iedereen heeft in de gaten wat er achter de schermen gebeurt. Enerzijds hebben we te maken met enorme fragmentatie, zeker op het gebied van de digitale infrastructuur, anderzijds laten we alles over aan een paar megaplatforms.’ Dat de jury ervoor heeft gekozen hun boek te bekronen, is een bevestiging dat hij en zijn collega’s op de goede weg zijn, zegt Lycklama. ‘De jury vindt het kennelijk belangrijk dat dit gedachtengoed uitgedragen wordt. Deze prijs is een geweldige aanmoediging om door te gaan op het pad dat wij zijn ingeslagen.’

Solid body of knowledge

Voor INNOPAY, de onderneming van Liezenberg, Lycklama en Nijland, is de prijs een welkome steun in de rug, vertelde Chiel Liezenberg. Met INNOPAY manifesteren de drie auteurs zich als innovatie-expert in betalingen, digitale identiteit en e-business. ‘Nederland is natuurlijk een relatief kleine markt. We zijn ook in andere landen actief, zoals Australië, waar wij betrokken zijn bij de ontwikkeling van een digitale identiteit voor alle burgers, en in Zwitserland. Deze prijs zal goed zijn voor de aandacht voor het boek in andere landen. De Engelse editie staat al in de steigers, al weten we nog niet zeker in welke vorm we die gaan uitbrengen. We hebben er nog even over gedacht gewoon een pdf online te zetten, zodat iedereen kennis kan neen van onze ideeën. Maar waarschijnlijk brengen we eerst een e-book uit. Ons doel is dat het zo breed mogelijk verspreid wordt, omdat wij van mening zijn dat mensen beter moeten begrijpen waar digitalisering toe leidt. Want in feite is het op dit moment een rotzooi.’

Bij een e-book zal er wel iets verloren gaan, want Alles transactie behoorde zonder twijfel tot de mooiste genomineerde boeken, en was zeker het boek met de meest gedurfde vormgeving. ‘Ik had het concept van de vormgeving snel te pakken’, vertelde Liezenberg op de avond van de uitreiking. ‘Het moest een solid body of knowledge worden, één blok kennis met een strik eromheen. Dat hebben de vormgevers schitterend gedaan: de titel als strik, die om het hele boek heenloopt. De kennis moest er ook een beetje doorheen schijnen, dus een aantal belangrijke stellingen zijn in zwart op zwart op het omslag gezet. De ontwerpers van Lava hebben dat echt schitterend gedaan, zij hebben fantastisch werk geleverd.’

Ze moesten uiteindelijk een kleine concessie doen: een sticker op het omslag met de volledige titel. ‘De uitgever vertelde ons dat het prachtig is als je het boek in je handen hebt, dan kun je precies zien wat het idee is. Maar voor een online boekhandel – zoals Managementboek.nl – is het inderdaad minder handig: je kunt de titel in de oorspronkelijke vormgeving niet in een keer zien. Ach, met die sticker is het ook goed.’ Los van de prachtige vormgeving heeft het binnenwerk nog een aangename verrassing in petto: de illustraties van de Italiaan Francesco Zorzi. ‘Hij heeft echt waanzinnig goed werk geleverd. Ik wilde dat het een contrast zou vormen met de digitale wereld, en dat het er heel authentiek uit zou zien. Hij heeft alles met de hand gedaan, echt heel mooi. Al die aspecten samen maken het echt een geweldig boek. Toen ik het voor het eerst in handen had, dacht ik: dit klopt gewoon.’

Voor een breed publiek

Voor de uitgever, LannooCampus, is Managementboek van het Jaar natuurlijk ook een belangrijke prijs. De Vlaamse tak van de uitgeverij is al verschillende keren in de prijzen gevallen, voor de Amsterdamse tak was het de eerste keer. Léonie Kroos, senior uitgever bij LannooCampus, was opgetogen. ‘Ik had natuurlijk gehoopt dat het op de shortlist zou komen, maar ik had het niet verwacht. Toch is het wel terecht. Het is voor een veel breder publiek geschikt dan de titel doet vermoeden, het is zeker niet alleen voor de fintechs. Data-sharing is een onderwerp dat alle sectoren raakt, en in toenemende mate.’

Kroos heeft het boek niet zelf binnengehaald bij de uitgeverij, vertelde ze. ‘Ik moet eerlijk zijn: dat is de verdienste van mijn voorganger, Nicole van Hoorn. En redacteur Marije Roefs heeft er het hardst aan gewerkt. Dat neemt niet weg dat ik hartstikke trots ben. Het is geen doorsnee boek, met het zwarte omslag. Daar hebben we een risico mee genomen. Maar het loopt tot nu toe boven verwachting goed. Alles transactie is in december verschenen en heeft toen al ruim twee weken op de eerste plaats in de top-100 van Managementboek gestaan, dus de bekroning komt niet uit de lucht vallen. De prijs geeft mij bovendien moed: het laat zien dat je deze onderscheiding ook kunt krijgen als je een relatief moeilijk boek uitbrengt. En dat vind ik wel een steun in de rug.’

Managementboek van het Jaar 2019: Alles transactie nieuws
19 april 2019 | Hans van der Klis

Alles transactie van Chiel Liezenberg, Douwe Lycklama en Shikko Nijland is uitgeroepen tot Managementboek van het Jaar 2019. Dat maakte de voorzitter van de jury Pierre Spaninks gisteren bekend tijdens het zestiende Managementboekengala in The Boat House in Rotterdam.

De jury was vol lof voor de winnaar van de titel Managementboek van het Jaar 2019. ‘Vanwege het maatschappelijk en economisch belang van het onderwerp, vanwege de noodzaak voor eigenlijk iedere organisatie om zich daarmee te verstaan, vanwege de grondige analyse, vanwege de heldere ontwikkelrichting, vanwege de agenda die een veelheid aan stakeholders op hun verantwoordelijkheden wijst, en ondanks het feit dat het van alle beoordeelde boeken misschien wel het meest van de lezer vergt’, zo leidde juryvoorzitter Pierre Spaninks de bekroning van Alles transactie in. 

De uitreiking van de prijs voor het Managementboek van het Jaar is traditiegetrouw het hoogtepunt van het Managementboekengala. Dit jaar vond het gala plaats in The Boat House aan de Kralingse Plas in Rotterdam, waar een paar honderd mensen – auteurs, klanten, recensenten, uitgevers en anderen – zich hadden verzameld. Douwe Lycklama en Chiel Liezenberg kregen de prijs overhandigd door Kees Visser, directeur van Managementboek.nl. De derde auteur, Shikko Nijland, moest verstek laten gaan: hij gaf elders een presentatie over het gedachtengoed van het boek.

Douwe Lycklama vertelde bijzonder gelukkig te zijn met de bekroning. ‘Vier jaar geleden zijn wij – Chiel, Shikko en ik – aan dit boek begonnen. Wij voelden – en voelen nog steeds – de sterke behoefte om de reis die wij aan het maken zijn, te delen met anderen. Alles transactie is in feite een pleidooi om anders om te gaan met alle data die wij als gevolg van de digitalisering van de wereld achterlaten. Op dit moment is het niet onder controle, er is sprake van een gigantische digitale milieuvervuiling. Daar moet iets in veranderen. Met onze onderneming Innopay hebben wij daar een oplossing voor bedacht, maar dat is niet voldoende. Wij kunnen het niet alleen. Daarom hebben wij onze ideeën op papier gezet. Dit boek is een uitnodiging om data op een andere manier door de samenleving te laten stromen. Dat de jury ervoor heeft gekozen ons boek te bekronen, is voor ons een bevestiging dat wij op de goede weg zijn en dat zij het kennelijk ook belangrijk vinden dat dit gedachtengoed uitgedragen wordt. Deze prijs is een geweldige aanmoediging om door te gaan op het pad dat wij zijn ingeslagen.’

Van de vijf boeken die op de shortlist stonden, scoorde Alles transactie volgens de jury het hoogst op de verschillende criteria die de jury hanteerde: (praktische) relevantie, actualiteit, originaliteit, leesbaarheid, bestendigheid, onderbouwing en verzorging. De jury schrok niet terug voor ‘pittige boeken’, zoals Pierre Spaninks zei. Maar of Alles transactie nou werkelijk zo veel van de lezer vergt? ‘Je moet even je tanden in het eerste hoofdstuk zetten’, erkende Lycklama. ‘Voor het betoog was het noodzakelijk om bepaalde begrippen goed te definiëren. Maar als de lezer daar doorheen is, wordt hij rijkelijk beloond.’

Dat niet alleen: met dank aan de ontwerper van Lava is het ook nog eens een bijzonder mooi boek geworden. ‘Ik wist al heel snel hoe het eruit moest zien’, vertelt Chiel Liezenberg. ‘Het moest een solid body of knowledge worden. Maar de ontwerpers hebben ons nog verrast: het ziet eruit als één blok kennis met de titel als een soort strik eromheen. Niet ideaal voor een webwinkel, hield de uitgever van LannooCampus ons voor. Als je online koopt, kun je een boek immers niet vasthouden en kun je de titel niet meteen lezen. Vandaar die sticker op het omslag. Maar als je het vasthoudt, begrijp je wat ik bedoel. Wij wilden ook dat de kennis er een beetje doorheen zou schijnen. En dat is echt prachtig gelukt. Maar om dat te zien, moet je het boek echt in handen hebben. Lava heeft echt fantastisch werk geleverd, net als de illustrator, Alessandro Zorzi.’

Alles transactie - Over data, vertrouwen en het transactionele internet preview
12 december 2018 | Chiel Liezenberg

In dit boek een geïntegreerd perspectief op de kern van het koopproces, tweezijdige markten, platforms, data en vertrouwen. Een preview.

Niet eens zo lang geleden veroverde e-commerce en ‘online betalen’ de wereld. Met het steeds verder oprukkende internet en de razendsnelle introductie van allerlei nieuwe, mobiele technologieën, werd ons als consultants gevraagd daarop te reageren. Omdat wij vrij goed ingevoerd waren in deze technologieën, maar eigenlijk nauwelijks iets wisten over betalen, gingen we op zoek naar ‘hét boek over betalen’ om snel en gericht onze kennis op te bouwen. 

Tot onze grote verbazing bleek dit boek niet te bestaan. Op enkele academische artikelen en dissertaties over betalen na, was er nauwelijks literatuur over deze economisch toch vrij wezenlijke handeling. Paradoxaal genoeg zijn er bibliotheken vol geschreven over geld, maar over betalen, de enige handeling die geld zijn waarde geeft, was nagenoeg niets bekend. De combinatie van dieptekennis over betalen en de nieuwe technologieën was schaars. De mensen met kennis van elektronisch betalen hadden deze met name opgedaan in het kaart-tijdperk van de jaren zeventig en tachtig, en het internet als een apart aandachtsgebied beschouwd. Tegelijkertijd raakten de mensen met kennis van nieuwe media en technologie betrokken bij allerlei aansprekende internetinitiatieven, maar niet bij betalen. Betalen had destijds simpelweg onvoldoende aantrekkingskracht.

Fintech is hot, en niet voor niets

Bij de start van onze adviespraktijk Innopay vlak na de eeuwwisseling, bouwden we tegelijkertijd zelf onze materiekennis op. Door regelmatig artikelen te schrijven in vakbladen, werkmodellen te ontwikkelen en jaarlijks rapporten te publiceren over innovaties en marktontwikkelingen in online betalen, mobiel betalen, elektronisch factureren en elektronische identiteit. ‘Fintech’ dus. Vooral om onze eigen gedachten te ordenen, maar tegelijkertijd ook om die inzichten te delen met de industrie. Content-marketing avant la lettre, dat via het internet de hele wereld over ging.

Inmiddels is fintech helemaal hot en wordt er door allerlei partijen keihard gewerkt aan innovaties in de financiële sector. Een deel hiervan richt zich op het optimaliseren van ‘transacties’ met nieuwe digitale transactieplatforms. Het valt ons hierbij nog altijd op hoe vaak het wiel opnieuw wordt uitgevonden en hoe beperkt de wezenlijk strategische kruispunten voor transactiediensten worden onderkend. Voor beslissers is dit zeer uitdagend. Die worden dagelijks geconfronteerd met diverse technologisch gedreven ontwikkelingen zoals big data, artificial intelligence, augmented reality, blockchain, biometrie en het Internet of Things. Al deze ontwikkelingen moeten continu naar waarde worden geschat, daarbij hype van realiteit onderscheiden. Niet in het minst omdat ze maatschappelijk relevant zijn en raken aan thema’s als privacy en veiligheid, en een grote impact kunnen hebben op volledige sectoren. 

Het transactionele internet komt eraan

Onze intuïtie en ervaring vertelt ons dat de volgende fase van het internet zich aandient, het ‘transactionele internet’. Hierbij schuiven we van institutioneel vertrouwen naar infrastructureel vertrouwen. Er ligt hier een kans, zeker in Europa, om de ontstane marktverhoudingen om te buigen naar een evenwichtiger situatie waar eindgebruikers meer digitale zelfbeschikking krijgen en de data benefit balance wordt hersteld. Maar alleen wanneer we hierop voldoende anticiperen.

Kans, actie!

Met dit boek willen we leiders helpen nog beter te navigeren in de digitale wereld, vanuit het perspectief van ‘transacties’. Het is van groot belang dat we een dieper inzicht in en een beter begrip van de onderliggende mechanismen krijgen. We zetten hiervoor in dit boek een gemeenschappelijk denkkader neer dat drie doelen dient.

Bewustzijn vergroten

Door de kansen van het transactionele internet en wat daarvoor nodig is te beschrijven, duiden we de langetermijnontwikkelingen en de effecten daarvan, bekeken vanuit transacties. Dit belangrijke perspectief ontbreekt nog grotendeels binnen de huidige beschikbare literatuur. 

Richting geven

We willen zelf actief richting geven aan de manifestatie van het transactionele internet, dat wij onafwendbaar achten. De kansen die het biedt zijn ongekend, maar dan moeten we de condities ervoor wel samen goed invullen. Dat vereist een diepgaand begrip over wat er moet gebeuren en wat we daarmee beogen te bereiken.

Kennis delen

Ten slotte willen we onze diepgaande kennis en inzichten maar ook hands-on ervaringen delen. De bron waaruit dit boek put is de rijke ervaring die we de afgelopen twintig jaar als fintech-experts hebben opgedaan, door meer dan fulltime te werken aan concrete innovaties in betalen, factureren, identiteit en data delen. Allemaal verschillende soorten transacties met platforms in tweezijdige markten.

Chiel Liezenberg (1968) startte INNOPAY als hands-on ondernemer met een passie voor technologie, product design en verbinding. Douwe Lycklama (1965) is mede-oprichter van INNOPAY en één van de thought leaders in diverse soorten digitale transacties zoals data delen, betalen, factureren, identiteit en toepasselijke regelgeving. Shikko Nijland (1971) is CEO en managing partner van INNOPAY en heeft meer dan twintig jaar internationale ervaring in management consulting. Hij werkte eerder voor EY, KPMG en Accenture, waar hij leiding gaf aan de groei- en innovatiepraktijk.

Ze zijn de auteurs van Alles transactie.

Chiel Liezenberg en Douwe Lycklama: ‘Infrastructuur om controle over onze data te houden’ interview
29 november 2018 | Pierre Spaninks

In Alles transactie doen Chiel Liezenberg en Douwe Lycklama (oprichters van Innopay) samen met Shikko Nijland (de huidige CEO) een oproep om dat digitale vertrouwen beter te gaan organiseren. We spraken de eerste twee over hun beweegredenen en over hun call to action.

Vertrekpunt van jullie boek is het idee dat we onvoldoende begrijpen hoe ‘vertrouwen’ werkt om de voortschrijdende digitalisering in de hand te houden. Wat is het probleem?

Het vertrouwen dat er nu is voor onze digitale interacties via het internet, wordt verzorgd door grote instituten. Die doen dat door data te verzamelen over de actoren en die data in te brengen om een interactie tot stand te brengen. Institutioneel vertrouwen. Maar dit model staat zwaar onder druk, en is volgens ons onvoldoende geschikt voor de volgende fase.

Wat is het alternatief?

Het alternatief is om vertrouwen meer te baseren op harde technologie van het medium (internet) zelf dan op processen van organisaties. Wij noemen dat ‘infrastructureel vertrouwen’ en ‘het transactionele internet’. Heel concreet betekent dat om te beginnen dat jij zelf controle krijgt over jouw data. Dus als jij interacteert met een ander via bijvoorbeeld Facebook, wordt de data hiervan decentraal vastgelegd in het internet zelf. Jij, de ander en Facebook hebben vervolgens alle drie toegang tot deze data. Nu is Facebook eigenlijk de enige die hierover beschikt. Die kan daar van alles mee en het eindeloos gebruiken. Dat voelt steeds minder goed.

Als je die kant op wilt, is dat dan niet een gigantische operatie?

Niet alleen groot, maar vooral ook een ongelooflijk belangrijk. Je ziet nu al de eerste rafels aan dat model met gecentraliseerde data. Kijk alleen al naar datalekken, ‘fake news’ en hoe verkiezingen beïnvloed kunnen worden. Als we het op zijn beloop laten, wordt het alleen maar erger. Dan gaat het vertrouwen in het hele internet eroderen en zijn we straks terug bij af. Dan moeten we weer alles cash gaan betalen en weer ergens midden in het land afspreken als we met elkaar willen praten. Recent adresseerden Tim Berners-Lee, de uitvinder van het World Wide Web, en Tim Cook van Apple hetzelfde thema.

In Alles transactie geven jullie naast heel veel meer ook twee werkmodellen, het Transactiecontext-model en het TRUST-model. Op welke manier helpen die te voorkomen dat we terug naar af moeten met dat transactionele internet?

Die twee modellen staan voor de twee tegenstellingen die je in een transactie altijd hebt: het risico dat je kunt ervaren en het vertrouwen waarmee je dat risico kunt opheffen. Het Transactiecontext-model hebben we ontwikkeld om in beeld te krijgen welke factoren bepalen of bijvoorbeeld een innovatieve betaalmethode in een bepaalde situatie gaat worden geaccepteerd of niet. Dat blijken er vier te zijn: de relatie tussen de betrokken actoren (in hoeverre kennen ze elkaar), het product (digitaal of fysiek, duur of goedkoop), locatie en afstand (ook: onder welk rechtssysteem valt de transactie) en tijd en timing (bijvoorbeeld: vooraf betalen of achteraf). Zo kun je een gevoel ontwikkelen voor waar hem de kneep zit.

En het TRUST-model, wat doet dat?

Dat is dan het antwoord van de tussenpersoon op het risico dat de actoren ervaren. Dat risico wil je mitigeren om de transactie mogelijk te maken. Daarvoor zul je door je hele platformontwerp heen vertrouwen moeten inbakken. Dus niet een paar voorwaarden opschrijven en de actoren die met een klik laten accepteren, nee: je zal dat ook technisch en bijvoorbeeld juridisch moeten onderbouwen. Het TRUST-model beschrijft vijf dimensies die je integraal moet bezien, om uiteindelijk hard te maken dat de hele constellatie van je platform deugt en in het vertrouwen voorziet.

Als dat de richting is waar het heen moet, wie moet dan de eerste stap zetten?

Uiteindelijk hebben we daar iedereen bij nodig. We sluiten ons boek niet voor niets af met een call to action. Daarin adresseren we een aantal doelgroepen. Niet alleen het bedrijfsleven, maar ook de politiek. En niet te vergeten de consument, die zich moet realiseren wat hij doet als hij met een snelle muisklik de meest vergaande voorwaarden accepteert.

Dat is wel heel veel tegelijk, met heel veel partijen. Als jullie een van de acties die jullie noodzakelijk vinden als speerpunt zouden moeten kiezen, welke zou dat dan zijn?

De essentiële call is uiteindelijk dat er een infrastructuur moet komen die het mogelijk maakt om controle over onze data te houden. En dan hebben we het niet alleen over een harde infrastructuur (computers, kabels, datacenters) maar vooral ook over een zachte: een samenstel van standaarden, regels, juridische kaders. Voor specifieke toepassingen als betalen kennen we dat al, en zoiets moet er ook komen voor data delen.

Dus wie is nu aan zet?

Nou, aan zet.... We leven goddank in een democratie, waar je zulke dingen niet top-down kunt opleggen. Dus het begint met het vergroten van het collectieve bewustzijn op dit onderwerp. Toen in 1953 in Zeeland de dijken doorbraken, waren én het probleem én de oplossing al jaren bekend. Maar de watersnoodramp was nodig om voor iedereen de noodzaak helder te maken. Toen was het snel besloten en gingen we er ook echt wat aan doen. Dat collectieve bewustzijn rond digitale interacties en transacties, data en vertrouwen, dat is waar we met ons boek aan hopen bij te dragen.

Shikko Nijland, Chiel Liezenberg, Douwe Lycklama
Alles transactie

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden