Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
,

Forensisch bewijs

Preadviezen van de Nederlands-Vlaamse Vereniging voor Strafrecht

Paperback Nederlands 2020 9789462404861
Verwachte levertijd ongeveer 5 werkdagen

Samenvatting

Zoals in de meeste andere landen die zich ontwikkeld noemen, zijn de forensische wetenschappen ook in België aan de orde van de dag. Geavanceerde criminalistiek en forensisch bewijs zijn dan ook onontbeerlijk geworden in de strijd tegen de moderne criminaliteit. Het is dan ook enigszins verwonderlijk dat het forensisch bewijs als
zodanig in België nog niet echt het voorwerp uitmaakt van veel juridische reflectie.

In het Belgische preadvies wordt stilgestaan bij het ontstaan van de forensische activiteit in België alsook op de huidige organisatie ervan: welke instanties houden zich bezig met forensische opsporing en forensisch onderzoek, en wat precies is de taak van het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC) en van de laboratoria voor technische en wetenschappelijke politie (LTWP)? Voorts wordt aandacht besteed aan de totstandkoming en de rechtsgeldigheid van het forensisch onderzoek en bewijs naar Belgisch recht. Ten slotte wordt onderzocht hoe het moderne
forensische bewijs wordt ingepast in het Belgische strafrechtssysteem: hoe verhoudt het beginsel van de onaantastbare rechterlijke beoordeling van de bewijswaarde zich tot het wetenschappelijk verantwoorde waarschijnlijkheidsdenken, en hoe springen we in België in de 21ste eeuw om met het hier te lande toch unieke begrippenpaar bewijswaardebewijskracht?

In zijn preadvies getiteld ‘het geluid van stille getuigen’ gaat Diederik Aben, advocaat-generaal bij de Hoge Raad der Nederlanden, in op de toepassing van forensisch bewijs in de Nederlandse strafrechtspleging. Hij doet dat vanuit een historisch en kentheoretisch perspectief op het bewijsrecht en het bewijzen, waarbij het forensisch bewijs centraal staat. Wat is forensisch bewijs? Hoe komt dit tot stand? Wat zijn de grondslagen ervan? Wat zegt het bewijsrecht over de manier waarop rechters de bewijsvraag moeten benaderen? En hoe moeten rechters überhaupt ‘bewijzen’? Ligt dat voor forensisch bewijs anders dan voor de overige typen van bewijs?

Bij de zoektocht die hij onderneemt komt de lezer langs het bewijsrecht van Lodewijk Napoleon, langs het werk
van Francis Galton en Aphonse Bertillon, langs Dreyfusaffaire, tot aan recente wetenschappelijke kritiek op de huidige forensische disciplines. Is het werkelijk zo slecht gesteld met het forensisch bewijs? Tussendoor loopt als rode draad het Bayesiaanse model waarmee forensisch bewijs wordt gewaardeerd door de deskundige, en zo mogelijk ook door de rechter.

Specificaties

ISBN13:9789462404861
Taal:Nederlands
Bindwijze:paperback
Druk:1
Verschijningsdatum:27-5-2020
Hoofdrubriek:Juridisch
ISSN:

Lezersrecensies

Wees de eerste die een lezersrecensie schrijft!

Geef uw waardering

Zeer goed Goed Voldoende Matig Slecht

Inhoudsopgave

NEDERLAND
HET GELUID VAN STILLE GETUIGEN
Over de toepassing van forensisch bewijs in de Nederlandse strafrechtspleging
Diederik Aben

Hoofdstuk 1: Inleiding 1
De probleemstelling 1
Hoofdstuk 2: Forensisch bewijs in vogelvlucht 3
Een verkenning van het veld 3
Verschijningsvormen 3
Forensische wetenschap, forensische expertise, forensisch onderzoek en
forensisch bewijs 5
Een definitie van forensisch bewijs? 5
Forensische wetenschap en forensische deskundigheid 6
Forensisch onderzoek 7
Forensische rapportage 9
De gerechtelijke toepassing 10
Strafrechtspraak 10
Rechterlijke dwalingen 11
Forensisch bewijs en de materiële waarheid 14
Terug bij het begrip ‘forensisch bewijs’ 14
De historische ontwikkeling van forensisch bewijs 15
De (vroegste) historie in vogelvlucht 15
De Dreyfus-affaire 18
De ontwikkelingen in Nederland 20
Voortgaande ontwikkelingen in het forensisch bewijs 21
De introductie van het vergelijkend DNA-onderzoek 21
Forensische rapportage met toepassing van Bayesiaanse statistiek 23
Interpretatie op activiteitenniveau 24
Forensisch bewijs in de eenentwintigste eeuw 26
De vergaring van forensisch bewijs en de daarbij betrokken personen 27
(1). Het forensisch onderzoek 27
(2). De onderzoeker 28
(3). Het object van onderzoek: objecten I en objecten II 29
Kennisleer: de tegenstelling tussen empiricisme en rationalisme 31


NVVS 2018
Hoofdstuk 3: Bewijsrecht 33
De contouren van bewijsrecht 33
Een pijnlijke bevalling: de oorsprong van het huidige bewijsrecht 35
Een Crimineel wetboek uit 1809 35
Bewijsregels in het Crimineel Wetboek 38
De Code d'instruction criminelle 40
Een Frans wetboek van strafvordering 41
Op weg naar het Wetboek van Strafvordering 1838 42
Het Wetboek van Strafvordering 1838 43
Op weg naar het vigerende Wetboek van Strafvordering 46
Hoe verging het Ort’s ontwerp? 48
Het huidige bewijsstelsel 50
De vaststelling van feiten en het trekken van conclusies 50
De bewijsmotivering 53
Conclusie over het huidige bewijsstelsel 56
De aankomende honderd jaar 56
Hoofdstuk 4: De deskundige in strafzaken 58
De uitzondering op de regel 58
De Wet deskundige in strafzaken 59
Inleiding 59
Het wettelijke regime 60
De registratie van deskundigen 62
Kwaliteitseisen 64
Daubert 64
Wie is deskundig(e)? 66
Technisch politieonderzoek 68
Hoofdstuk 5: Wetenschap over de methoden van 73
forensisch onderzoek
Terug naar het kentheoretisch debat 73
Empirie en ratio 73
Verwachtingseffecten en (andere) cognitieve vertekeningen 73
De menselijke factor in forensisch onderzoek 75
Voorbeelden 78
De validiteit van forensisch onderzoek 80
Precisie en accuratesse 80
Grondslagen van vergelijkend onderzoek: veronderstellingen 83
Grondslagen van vergelijkend onderzoek: conclusies op basis van 86
gelijkenissen
Aarzelingen bij de validiteit van forensisch vergelijkend onderzoek 88
Het PCAST-rapport 90
De conclusies van het PCAST-rapport 92

ii

INHOUDSPGAVE
Discussie over het PCAST-rapport 94
De rol van de rechter 96
Hoofdstuk 6: Bewijswaardering en de waardering 97
van forensisch bewijs
Inleiding 97
Bewijswaardering 97
De toepassing van wetenschap in het recht: van groepen 98
naar individuen
De aard van de bewijsvraag 99
“Waarom gaat het bij het bewijs?” 99
Oorzaak en gevolg 99
Voorbeelden 101
Niveaus van uitleg 102
Hoofdstuk 7: Het Bayesiaanse model 105
Kansen en mogelijkheden 105
Inleiding 105
Subjectieve kansen 105
Een schets van het model 107
De retorische situatie in de wetenschap en in het strafproces 107
Scenario’s en hypothesen 108
Het theorema van Bayes 109
Bayesiaans redeneren 111
De likelihood ratio 112
De drie eigenschappen van de likelihood ratio 114
Het combineren van bewijs 115
De waardering van het Bayesiaanse model zelf 116
De charme van het Bayesiaanse model 116
De complexiteit van het Bayesiaanse model 118
Principiële kritiek op het model 119
Rationeel redeneren over bewijs: alternatieven voor Bayes 122
De argumentatieve methode 122
Verhaal & verankering 123
Bespreking 125
Hoofdstuk 8: Epiloog 127

iii

NVVS 2018
Hoofdstuk 3: Bewijsrecht 33
De contouren van bewijsrecht 33
Een pijnlijke bevalling: de oorsprong van het huidige bewijsrecht 35
Een Crimineel wetboek uit 1809 35
Bewijsregels in het Crimineel Wetboek 38
De Code d'instruction criminelle 40
Een Frans wetboek van strafvordering 41
Op weg naar het Wetboek van Strafvordering 1838 42
Het Wetboek van Strafvordering 1838 43
Op weg naar het vigerende Wetboek van Strafvordering 46
Hoe verging het Ort’s ontwerp? 48
Het huidige bewijsstelsel 50
De vaststelling van feiten en het trekken van conclusies 50
De bewijsmotivering 53
Conclusie over het huidige bewijsstelsel 56
De aankomende honderd jaar 56
Hoofdstuk 4: De deskundige in strafzaken 58
De uitzondering op de regel 58
De Wet deskundige in strafzaken 59
Inleiding 59
Het wettelijke regime 60
De registratie van deskundigen 62
Kwaliteitseisen 64
Daubert 64
Wie is deskundig(e)? 66
Technisch politieonderzoek 68
Hoofdstuk 5: Wetenschap over de methoden van 73
forensisch onderzoek
Terug naar het kentheoretisch debat 73
Empirie en ratio 73
Verwachtingseffecten en (andere) cognitieve vertekeningen 73
De menselijke factor in forensisch onderzoek 75
Voorbeelden 78
De validiteit van forensisch onderzoek 80
Precisie en accuratesse 80
Grondslagen van vergelijkend onderzoek: veronderstellingen 83
Grondslagen van vergelijkend onderzoek: conclusies op basis van 86
gelijkenissen
Aarzelingen bij de validiteit van forensisch vergelijkend onderzoek 88
Het PCAST-rapport 90
De conclusies van het PCAST-rapport 92

ii

INHOUDSPGAVE
Discussie over het PCAST-rapport 94
De rol van de rechter 96
Hoofdstuk 6: Bewijswaardering en de waardering 97
van forensisch bewijs
Inleiding 97
Bewijswaardering 97
De toepassing van wetenschap in het recht: van groepen 98
naar individuen
De aard van de bewijsvraag 99
“Waarom gaat het bij het bewijs?” 99
Oorzaak en gevolg 99
Voorbeelden 101
Niveaus van uitleg 102
Hoofdstuk 7: Het Bayesiaanse model 105
Kansen en mogelijkheden 105
Inleiding 105
Subjectieve kansen 105
Een schets van het model 107
De retorische situatie in de wetenschap en in het strafproces 107
Scenario’s en hypothesen 108
Het theorema van Bayes 109
Bayesiaans redeneren 111
De likelihood ratio 112
De drie eigenschappen van de likelihood ratio 114
Het combineren van bewijs 115
De waardering van het Bayesiaanse model zelf 116
De charme van het Bayesiaanse model 116
De complexiteit van het Bayesiaanse model 118
Principiële kritiek op het model 119
Rationeel redeneren over bewijs: alternatieven voor Bayes 122
De argumentatieve methode 122
Verhaal & verankering 123
Bespreking 125
Hoofdstuk 8: Epiloog 127

iii

NVVS 2018
BELGIË

FORENSISCH BEWIJS IN HET BELGISCHE STRAFRECHT
Steven Van Overbeke
1. Inleiding; een zoektocht naar de waarheid 129
De juridische comfortzone 129
‘Wat is waarheid?’ 131
2. Begripsbepaling en voorwerp; kenmerken en
evolutie van de forensische activiteit 134
2.1 Opsporing, onderzoekenbewijs; diverse soorten opsporings-
technieken en bewijs(middelen) 134
Opsporen en bewijzen 134
Soorten opsporingstechnieken en bewijs(middelen) 136
2.2 Forensische wetenschap; criminalistiek; sporenonderzoek;
Terminologie 139
Begrip 139
Een spoor is nog geen spoor: de la trace à l’indice 141
2.3 De geboorte van de forensische activiteit en de receptie
ervan in België 143
De pioniers 143
Van politiediensten ... 145
... naar politie-oorlog 147
Van Pinksterverklaring naar Octopusakkoord 147
2.4 Voorwerp en kenmerken van het forensische onderzoek
en het forensische bewijs 148
Forensisch bewijs: bewijs als een ander 148
Forensisch bewijs: geen bewijs als een ander 150
Forensische disciplines 151
Kenmerken van het forensisch onderzoek 153
2.5 Grensoverschrijdende uitwisseling van forensische kunde en
van forensisch bewijs 155
2.6 Maatschappelijke en culturele receptie van het forensisch onder-
zoek; forensische overmoed en forensische pseudowetenschap 158
Het CSI-effect 158
La prostitution de la police scientifique 158
Forensische overmoed en forensische pseudowetenschap 159

iv

INHOUDSPGAVE
3. Organisatie van het forensisch onderzoek in België 161
3.1 Algemeen 161
3.2 Federale gerechtelijke politie (FGP) en laboratoria voor
technische en wetenschappelijke politie (LTWP) 162
3.3 NICC 165
3.4 Het deskundigenonderzoek; het nationaal register van
deskundigen 169
3.5 De forensische databanken; het DNA-onderzoek en de DNA-
gegevensbanken 171
3.6 De forensische opleiding 174
3.7 Het beheer van de plaats delict; crime scene management en
forensische consultancy 175
4. Totstandkoming en rechtsgeldigheid van het
forensisch onderzoek 179
4.1 Totstandkoming van het forensisch onderzoek 179
In de fase van het onderzoek 179
De onderzoeksgerechten 180
De vonnisgerechten 181
Een bijzonder vonnisgerecht : het hof van assisen 182
En de partijen ? 182
4.2 Vereisten voor de rechtsgeldigheid van het forensisch onderzoek 183
Juridische voorschriften 183
Onpartijdigheid bij de uitvoering van het forensisch onderzoek 184
Kwalitatieve vereisten 184
Techniciteit van het forensisch onderzoek 186
4.3 Tegenspraak in het forensisch onderzoek; het onmiddellijk-
heidsbeginsel 188
De tegenexpertise 188
Tegenspraak tijdens het onderzoek? 189
Het onmiddellijkheidsbeginsel 190
Cross-examination? 191
5. Beoordeling van het forensisch bewijs door de rechter
in België 194
5.1 Een typisch Belgisch jargon: bewijswaarde en bewijskracht 194
5.2 Eerbiediging van de bewijskracht: de inhoud van het
forensisch bewijs 195
Intro 195
Bewijskracht in een forensische context 198
5.3 Beoordeling van de bewijswaarde: de betrouwbaarheid en de
overtuigingskracht van het forensisch bewijs 201

v

NVVS 2018
BELGIË

FORENSISCH BEWIJS IN HET BELGISCHE STRAFRECHT
Steven Van Overbeke
1. Inleiding; een zoektocht naar de waarheid 129
De juridische comfortzone 129
‘Wat is waarheid?’ 131
2. Begripsbepaling en voorwerp; kenmerken en
evolutie van de forensische activiteit 134
2.1 Opsporing, onderzoekenbewijs; diverse soorten opsporings-
technieken en bewijs(middelen) 134
Opsporen en bewijzen 134
Soorten opsporingstechnieken en bewijs(middelen) 136
2.2 Forensische wetenschap; criminalistiek; sporenonderzoek;
Terminologie 139
Begrip 139
Een spoor is nog geen spoor: de la trace à l’indice 141
2.3 De geboorte van de forensische activiteit en de receptie
ervan in België 143
De pioniers 143
Van politiediensten ... 145
... naar politie-oorlog 147
Van Pinksterverklaring naar Octopusakkoord 147
2.4 Voorwerp en kenmerken van het forensische onderzoek
en het forensische bewijs 148
Forensisch bewijs: bewijs als een ander 148
Forensisch bewijs: geen bewijs als een ander 150
Forensische disciplines 151
Kenmerken van het forensisch onderzoek 153
2.5 Grensoverschrijdende uitwisseling van forensische kunde en
van forensisch bewijs 155
2.6 Maatschappelijke en culturele receptie van het forensisch onder-
zoek; forensische overmoed en forensische pseudowetenschap 158
Het CSI-effect 158
La prostitution de la police scientifique 158
Forensische overmoed en forensische pseudowetenschap 159

iv

INHOUDSPGAVE
3. Organisatie van het forensisch onderzoek in België 161
3.1 Algemeen 161
3.2 Federale gerechtelijke politie (FGP) en laboratoria voor
technische en wetenschappelijke politie (LTWP) 162
3.3 NICC 165
3.4 Het deskundigenonderzoek; het nationaal register van
deskundigen 169
3.5 De forensische databanken; het DNA-onderzoek en de DNA-
gegevensbanken 171
3.6 De forensische opleiding 174
3.7 Het beheer van de plaats delict; crime scene management en
forensische consultancy 175
4. Totstandkoming en rechtsgeldigheid van het
forensisch onderzoek 179
4.1 Totstandkoming van het forensisch onderzoek 179
In de fase van het onderzoek 179
De onderzoeksgerechten 180
De vonnisgerechten 181
Een bijzonder vonnisgerecht : het hof van assisen 182
En de partijen ? 182
4.2 Vereisten voor de rechtsgeldigheid van het forensisch onderzoek 183
Juridische voorschriften 183
Onpartijdigheid bij de uitvoering van het forensisch onderzoek 184
Kwalitatieve vereisten 184
Techniciteit van het forensisch onderzoek 186
4.3 Tegenspraak in het forensisch onderzoek; het onmiddellijk-
heidsbeginsel 188
De tegenexpertise 188
Tegenspraak tijdens het onderzoek? 189
Het onmiddellijkheidsbeginsel 190
Cross-examination? 191
5. Beoordeling van het forensisch bewijs door de rechter in België 194
5.1 Een typisch Belgisch jargon: bewijswaarde en bewijskracht 194
5.2 Eerbiediging van de bewijskracht: de inhoud van het forensisch bewijs 195
Intro 195
Bewijskracht in een forensische context 198
5.3 Beoordeling van de bewijswaarde: de betrouwbaarheid en de overtuigingskracht van het forensisch bewijs 201
De ultieme kern van de bewijsproblematiek: bewijsbeoordeling 201
Bewijswaarde en vrijheid van bewijs 201
Innige of innerlijke overtuiging – morele zekerheid – menselijke zekerheid 204
6. De onaantastbare beoordeling voorbij? Forensisch bewijs in de weegschaal van dame Justitia 209
6.1 Een logisch en beredeneerd bewijsoordeel; (forensische) bewijs en motiveringsvereiste 209
Innerlijke overtuiging en vrije appreciatie: zachte criteria voor hard bewijs? Over ‘materieel bewijs’ en ‘overtuigingsbewijs’ De motivering van de bewijsbeoordeling Van conviction intime naar een juridisch gekaderde conviction raisonnée Algemeen bekende of op algemene ervaring berustende feiten Vermoedens 225
6.2 Forensisch bewijs en bewijsstandaard; omgaan met waarschijnlijkheid en onzekerheid 227
De bewijsstandaard: een waarschijnlijkheid die men de gewoonte heeft zekerheid te noemen 227
Scenariodenken. Als het regent in Nederland ... ? 230
Bayes (Bayesiaanse statistiek): waarschijnlijkheidslogica voor Gevorderden 234
En wat met het DNA: ‘la reine des preuves’ of ‘un indice parmi les autres’ ? 238
Waarschijnlijkheid en onzekerheid vs. twijfel 240
En de bekentenis? 242
Omgaan met voorzichtigheid 243
Finaal: dan toch de innerlijke overtuiging? 245
6.3 Het aanscherpen van de forensische gevoeligheid; een probleem van capaciteit 246
Overzicht van de pre-adviezen NVVS 2004 – 2017 251

Managementboek Top 100

Rubrieken

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden

        Forensisch bewijs