Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20

Achtergrond

2009: het jaar van...Hudson

Wordt 2009 het jaar van Calvijn (in 1509 geboren), Darwin (in 1809 geboren en 150 jaar geleden verscheen On the Origin of Species ) of New York (400 jaar geleden zeilde Hudson de naar hem genoemde rivier op)? De geboorte van Amerika ligt misschien niet voor de hand. Vanuit Hollandse handelsgeest en huidige kijk op de geschiedenis is deze mijlpaal erg belangrijk. Het boek Nieuw Amsterdam van Russell Shorto werpt een uitvoerig licht op deze periode van handel en democratisch experiment. Uiteindelijk hebben we de stad Nieuw Amsterdam verruilt voor het gebied Suriname. Daar viel meer de verhandelen.

Bertrand Weegenaar | | 2-3 minuten leestijd

Dat wij Amerika nu kunnen zien als een democratische grootmacht, heeft meer haar oorsprong in Nieuw Amsterdam en de roots uit het vrijdenkende Republiek der Verenigde Nederlanden, dan in het theocratische denken van de eerste afstammelingen van de Pilgrim Fathers. Interessant is natuurlijk dat de geschiedenisboeken déze groep Amerika laat ontdekken. In veel boeken (en ik heb er een paar op nageslagen) komt New York (soms New Amsterdam genaamd) vrijwel uit de lucht vallen. Geschiedenis herschreven door Engelsen en Amerikaanse Engelsen. De Nederlandse handelaren waren allang vertrokken. Russell Shorto zet na raadplegen van vele bronnen in Nieuw Amsterdam Eiland in het hart van de wereld een ander beeld neer van het ontstaan van de Verenigde Staten van Amerika

Minister Jan-Peter Balkenende heeft vorig jaar onze VOC-mentaliteit geroemd. De Nederlandse handelsgeest heeft ons honderden jaren naar de Oost doen varen. De Verenigde Oost-Indische Compagnie is daarmee langdurig verbonden met onze wereldwijde handelsgeest. De Oost moest ook meende men begin 17de eeuw via een westelijke of noordelijke route te bereiken zijn. De laatste strandde altijd in het ijs. De westelijke route bleek door de avontuurlijke Henry Hudson goed bevaarbaar tot hij aan land stuitte. Henry Hudson was begin 1609 vanuit Holland vertrokken in opdracht van een voorloper van de West Indische Compagnie, met aan boord geoefende cartografen. Zij brachten als eerste het gebied voor de kust in kaart dat wij nu aanduiden als Manhattan. Een gebied rijk aan grondstoffen als hout en pelsen, en bereidwillige handelspartners: de Indianen. Na een geslaagde terugreis en verslag stuurde het WIC een aantal schepen naar het nieuwe land om een handelspost op te zetten en de doorgang naar Indië verder te verkennen. Dat laatste is nooit gelukt.

Vanaf 1614 groeide de handelspost uit tot een permanente vestiging. Terwijl enige honderden kilometers noordelijker door religieuze tegenstellingen (katholicisme versus het door Calvijn gepredikte protestantisme) verdreven Engelsen (en later o.a. Duitsers en Fransen) zich vanaf 1621 in Boston en omgeving vestigden, groeide de handelsgeest in Nieuw Amsterdam. De kolonialisten en de handelaren begonnen elkaar in de jaren erna vaker tegen te komen. Vanaf 1660, terwijl de moederlanden in regelmatige staat van oorlog waren, waren de spanningen tussen handelaren (er woonden al tientallen nationaliteiten in Nieuw Amsterdam) en de religieuze kolonialisten aan de orde van de dag. Uiteindelijk wisselde Nieuw Amsterdam, New York of New Orange een aantal keren van eigenaar, afhankelijk van wie de thuisoorlog (Eerste, Tweede en Derde Engelse Oorlog) won. Met een Nederlander op de Engelse Kroon was in 1685 was het pleit beslecht: Nieuw Amsterdam werd definitief New York en onderdeel van het Verenigde Koninkrijk, Suriname , in een eerdere oorlog als buit veroverd op de Engelsen, bleef een Hollandse kolonie.

In die overdrachten wisten de inwoners van New York een aantal belangrijke "Hollandse" kenmerken te behouden: individueel burgerschap en vrijheid van meningsuiting. De eerste zou worden opgenomen in het Amerikaanse DNA tijdens de Amerikaanse Revolutie en de tweede zou New York, eeuwen gelegen als baken van vrijheid in een puriteinse, tot de dag van vandaag haar uniekste karakter geven: een smeltkroes van rassen, ideeen en inzichten.

Over Bertrand Weegenaar

Bertrand Weegenaar is als hogeschooldocent HBO-ICT werkzaam op Windesheim. Zijn voorliefde ligt bij de onderwerpen strategie, marketing, geschiedenis; biografieën en internet; e-business. In 2020-2021 schreef hij 8 artikelen Uit de boeken voor jonge leiders. 

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden