Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Op vakantie met... Boekentips van Cor Molenaar: De disruptieparadox, Humanification & From great to gone
25 juli 2017 | Cor Molenaar

In het eerste overzicht heb ik de ontwikkelingen van platformen centraal gesteld. Boeken als de The Platform Revolution van Geoffrey Parker et all en mijn eigen boek De kracht van platformstrategie geven aan dat er sprake is van een nieuwe infrastructuur.

Maar deze ontwikkelingen passen in een groter perspectief. Technologie, sociale structuren en businessmodellen veranderen in snel tempo. Platformen zijn een integraal onderdeel van deze verandering. Terecht stelt Menno Lanting in De disruptieparadox dat door deze platformen een handjevol bedrijven markten zullen gaan domineren. Dit zijn nu nog platformen als booking.com en AirBnB in de hotelwereld, Uber en Lyff voor taxi’s, Amazon.com, Google en Bol.com voor de retail. Maar in iedere markt zullen deze platformen gaan domineren. Dit zal leiden tot disrupties, structuurveranderingen, met een impact op het bestaande businessmodel, de organisatiecontext en huidige processen.

Ondanks de kracht van deze veranderingen is er sprake van lethargie in directiekamers Lanting spreekt over Paradigmaverstarring. De veranderingen niet zien of gewoon niets ermee doen. Opvallend is dat een organisatie minimaal 1 maal per jaar, soms zelfs per kwartaal, een financiële audit maakt. Een audit van het businessmodel gebeurt eigenlijk nooit, waardoor oude verdienmodellen niet aangepast worden ondanks nieuwe marktomstandigheden. Er komen nieuwe start-ups, die een missie hebben vol emotie en hartstocht. Het begin van verandering. Disruptie heeft een verlammend effect op marktleiders. Kijk om u heen en u ziet het gebeuren. Outside-in zijn de veranderingen vaak veel duidelijker dan inside-out!

De disruptieparadox is echt zo’n boek dat je leest met je drankje onder handbereik en waarbij je je laat meenemen naar de toekomst. Maar dan ben je er niet: disruptie vraagt om zichtbare actie. Dus aantekeningen maken en bij het eerstvolgende managementoverleg deze veranderingen maar eens ter discussie stellen. Wat zal de disruptie in uw markt zijn, welke rol zullen platformen spelen en welke rol wilt u spelen? Het boek geeft voldoende houvast om aan de gang te gaan.

Humanification

Mocht je echter eerst willen filosoferen of er sprake is van revolutie of evolutie, wat de kenmerken zijn van de veranderingen en wat de volgende fasen zullen zijn, is het boek Humanification van Christian Kromme de moeite waard. Ook dit boek leest lekker weg, zet je aan tot denken en legt verbanden tussen het menselijke lichaam, menselijke reacties en de ‘stressvolle’ veranderingen. Bij stress wordt een organisatie krampachtig, en dat leidt niet altijd tot logische acties. Dit geldt ook voor de reacties van ons lichaam op stress of onverwachte situaties: instinct en automatismen nemen het over. Dit geldt in het lichaam, maar ook bij organisaties. Door stress verkrampen de cellen en sluiten zich. Maar is dit ook niet in organisaties, waar medewerkers opeens voor behoud gaan, de eigen positie beschermen of de afdeling ‘onmisbaar’ maken? De lichamelijke reacties zeggen meer over de evolutionaire veranderingen die nu zichtbaar zijn door de technologie, dan rationele bedenkingen. Niets menselijks is een organisatie vreemd (en haar leiders). Het boek leest lekker weg is plezierig om juist in de vakantie te lezen.

De ondergang van marktleiders

Dat geldt niet voor het boek From Great to Gone van Peter Lorange et all. De subtitel is duidelijk: why FMCG companies are losing the race for customers. Een boek dat je zonder meer tot nadenken zet. Worden supermarkten niet ‘aangevallen’ door een ander bestedingspatroon bij consumenten? Is Apple of Samsung niet de echte concurrent van FMCG? Is de horeca niet het alternatief voor alleenstaanden? Overpeinzingen, die de concurrentiestrijd tussen supermarkten, merken en huismerken in een nieuw daglicht plaatsen. In deze markt waar alles geoptimaliseerd is, marges geminimaliseerd zijn en de concurrentie hevig is, is het bestaande businessmodel en bestaande cultuur misschien wel de grootste concurrent. Hoe bouw je dan nog loyaliteit met je merk of je supermarkt? Niet langer zijn de aankopen op noodzaak gebaseerd maar op wens gebaseerd. En de wensen zijn individueel bepaald en dat in een massamarkt. Het komt steeds meer aan op hedonische impulsen, een ‘feel good’ gevoel. Het is een mix van ratio en emotie, maar ook van de integratie van kanalen. Hoewel het boek een basis heeft in de FMCG zijn er veel uitstapjes naar veranderingen in de modewereld en veranderingen door webshops (natuurlijk Amazon voorop). Het boek leest niet zo vlot als de andere twee boeken, maar is daarom niet minder waardevol. Zeker als de boeken in volgorde worden gelezen: eerst Humanification gevolgd door De disruptieparadox, dan is er ongetwijfeld nog een beetje tijd op de terugreis als de laatste dag van de vakantie aanbreekt om dit boek door te nemen. De toekomst vraagt om actie dat is duidelijk de boodschap van alle drie de boeken. Als consument heeft u in uw vakantie de wereld ervaren, hoe ervaren uw klanten uw wereld?

Cor Molenaar is directeur van het adviesbureau eXQuo consultancy, voorzitter van het RFID platform Nederland, en voorzitter van de Stichting Thuiswinkel certificering (thuiswinkelwaarborgmerk). Daarnaast is hij Hoogleraar E-Marketing aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en adviseur van gerenommeerde bedrijven, zowel in de retail als de dienstverlening. Tevens is hij o.a. jurylid van de NIMA jaarprijs en lid van het examencollege van NIMA. Hij is auteur van De kracht van platformstrategie, Het einde van winkels?, Kijken, kijken … anders kopen en verschillende andere boeken.

Humanification - Go digital, stay human
2 juni 2017 | Nico Jong

Technologische innovatie neemt snel toe en zal onze wereld totaal veranderen. Welke krachten zitten daarachter, hoe vindt innovatie plaats en hoe kunnen we haar voorspellen?

Natuur en technologie liggen evolutionair gezien dichter bij elkaar dan we in eerste instantie zouden vermoeden. We kunnen veel leren van onze lichaamscellen, hoe zij communiceren, organiseren en complexe problemen oplossen. Er is niets willekeurigs aan de oplossingen van organische systemen en zij helpen de exponentiële trends om ons heen verklaren.

De natuur leert ons ook hoe we technologie menselijker kunnen maken, wat Christian Kromme Humanification noemt. Zijn dochter werd in het reguliere medische systeem steeds zieker en dat dwong de auteur zijn perspectief te verbreden en buiten de grenzen van dat systeem te zoeken naar oplossingen. Zo ontdekte hij parallellen tussen de manier waarop onze cellen functioneren en hoe technologie werkt. Informatie is de kern van het leven en de evolutie van kunstmatige intelligentie en van natuurlijke intelligentie is sterk verbonden en in veel gevallen zijn zij elkaars afspiegeling. De biologie biedt ons een blauwdruk voor het gebruik van technologie om een sociale, samenhangende en duurzame mensheid te ontwikkelen. Hoe menselijker en natuurlijker de technologie voelt voor de gebruikers, des te sneller dit ontwikkelingsproces kan plaatsvinden; het concept van Humanification.

Vooruitgang vindt niet lineair plaats, maar ontstaat door uitbarstingen van problemen, oplossingen en innovaties. Verandering vindt plaats in golven. Als we de langetermijnontwikkeling in een grafiek zetten, levert dat altijd hetzelfde patroon op, een S-curve. Binnen die S-curve bevinden zich zeven fasen of golven van ontwikkeling en binnen elk van deze golven zit een serie van zeven kleinere golven. Iedere golf start langzaam, krijgt momentum, en terwijl hij verder groeit, bouwt de volgende golf erop voort. Kromme ontdekte dat alles van een enkele cel tot het menselijk lichaam, alle planten, alle dieren en onze technologie een vrijwel identiek ontwikkelingspatroon volgen. Dat van de S-curve.

In deel twee van zijn boek werkt de auteur de zeven golven uit. De eerste is de overlevingsgolf. Mensen moeten primair voorzien in hun basisbehoeften van zelfbehoud. Daarna gaan ze groeperen om de kans op overleving en succes te vergroten. In de tweede golf draait alles om veiligheid, waar dingen zich gaan verbinden en netwerken vormen die het organisme beschermen en functioneel houden. De derde golf is de communicatiegolf die refereert aan de diepe menselijk behoefte aan erbij horen, liefde en verbinding. De vierde golf draait om automatisering die ruimte creëert voor emotie. Hier gaat het minder om fysieke behoeften en meer om dingen die ondersteunen hoe we voelen als we met elkaar in relatie komen. In de vijfde golf, de sociale, willen mensen kennis verzamelen en gaan ze op zoek naar betekenis, zelfbewustzijn en zelfexpressie. Dat zien we gebeuren op platforms als Twitter, Facebook en YouTube. In de zesde golf bewegen we van sociale platforms naar leerplatforms. Hier gaat het om esthetische behoeften als schoonheid, balans, vorm en zelfreflectie. De zevende golf is die van cocreatie, zelfactualisatie, transcendentie, persoonlijke groei, moraliteit en vervulling. We plaatsen de behoeften van anderen boven die van onszelf en we focussen op onze eigen zelfkennis. Naast een beschrijving van iedere golf laat Kromme zien welke trends erbij horen en hij neemt de lezer telkens mee naar de toekomst waar de betreffende golf een feit is.

Humanification is een interessante beschrijving van ontwikkelingsgolven. De herkomst van het gedachtegoed blijft grotendeels achterwege en de onderbouwing is dun, maar dat komt de leesbaarheid ten goede. Lang niet alles is nieuw, maar juist de opbouw maakt het geheel boeiend en spannend. Christian Kromme heeft het nodige te melden over de gebeurtenissen en de context om ons heen.

Nico Jong is senior adviseur bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden