Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Patronen - 'Inhoudelijk rijk'
2 juni 2021 | Rudy Kor

Patronen van Danielle Braun heeft zo'n 250 bladzijden en acht hoofdstukken. Daarin krijg je antwoord op vragen over patronen: wat zijn het, hoe herken je ze, hoe leg je ze vast, hoe communiceren erover, hoe kun je ze veranderen, hoe zijn ze te bestendigen en wat zijn veelvoorkomende patronen in organisaties?

Braun heeft een bijzonder boek geschreven. In de eerste plaats is het bijzonder in de zin van de lay-out. Die is ronduit mooi en het boek heeft veel foto's. Maar het is geen koffietafelboek, al is het een waar genoegen om door het boek te bladeren en zou het boek niet misstaan op een ‘koffietafel'. Het is vooral een bijzonder boek in de zin dat Braun de lezer een inkijkje geeft in haar werkzame bestaan. Braun besteedt aandacht aan antropologische modellen, maar het is niet echt een leerboek. Patronen biedt een weergave van de persoonlijke ervaringen van Braun: Wat ze doet, hoe ze het doet en met welke antropologische methoden ze kijkt en intervenieert. Wat ze doet is gebaseerd op (zoals Braun het zegt) haar vakmanschap, op haar methodische en gefundeerde aanpak, dat ze verbanden ziet, combinaties maakt en patronen herkent.

Aantropologisch ambacht
Braun zegt dat we haar boek kunnen zien als een ‘nitty witty nerdy antropologische ambachtshandleiding.' Als je als lezer de schoonheid van patronen wilt ontrafelen, dan vindt ze wel dat we de moeite moeten nemen om ons een oud ambacht eigen te maken. ‘Het ambacht van de antropologie, waarin participeren, observeren, voelen, gewaarworden en interpreteren belangrijker zijn dan cijfers'. Is dat niet wat veel gevraagd van een doorsnee lezer?

Patronen en herhaling
Braun geeft deze, in het ‘dagelijks spraakgebruik' gangbare, definitie van patronen: ‘Een patroon bestaat uit een herhaling van eenvoudige eenheden of de toepassing van dezelfde regels zodat zich een reeks of veld vormt.' Patronen zijn repeterend, op meerdere lagen waarneembaar, hebben een systemische samenhang, vormen energievelden en worden overgedragen. Elk van deze kenmerken wordt in het boek verder uitgewerkt. Volgens Braun kunnen patronen van gebeurtenissen, gedrag, relaties en emoties voelen als een energieveld, waar je onbewust in wordt gezogen. ‘Het is magisch en realistisch tegelijk'. Braun stelt dat cultuur en patronen begrippen zijn die dicht tegen elkaar aan liggen. Cultuur beschouwt ze als een optelsom van patronen, die door een groep worden erkend en aangenomen en overgedragen en doorgegeven via voorbeeldgedrag, rituelen en religie.

Antropologische bril
De lezer kijkt door de ogen van een antropoloog naar de wereld van samenlevende en samenwerkende mensen. En dat werkt verfrissend en ook verwarrend. Haar specifieke manier van kijken kan, als je ervoor open staat, nieuwe inzichten genereren. Zo kun je bijvoorbeeld naar de eigen organisatie kijken met de structuurindeling van Mintzberg. Je kunt ook kijken door de antropolische bril van Braun. Zo onderscheid ze in een organisatie (‘de verzameling van mensen die met elkaar een patroon heeft ontwikkeld') zes tribale rollen: chiefs, sub-chiefs, jagers, verzamelaars, magiërs en elders. Een tribale rol is niet helzelfde als functie in de zin van een functieomschrijving. ‘Het is meer een archetypische energie die een belangrijke functie vervult voor de groep.' Over rol van de magiër zegt Braun onder meer dat het de mensen zijn die de kampvuren aansteken. Kampvuren waarbij goede gesprekken worden gevoerd en conflicten worden opgelost. ‘Organisaties hebben ook magiërs die wonderen verrichten en beschikken over speciale kennis die niemand anders heeft. (...) Je vindt ze meestal in stafafdelingen of het zijn mensen met een vrije rol.'

Gestolde ervaringskennis
Het boek voelt als een verzameling reisverslagen, gecombineerd met theoretische reflecties. Zo wordt er onder meer verwezen naar cultuurtypologieën, tribale rollen, grounded theory, kampvuurgesprekken en emic micro stories. Soms worden ze enkel opgesomd, vaak worden ze ook wat uitgebreider behandeld. Braun zegt dan wel dat haar werk op een stevig theoretisch fundament berust, maar in het boek is dat niet echt merkbaar. Zo is er geen controleerbare onderbouwing te vinden bij de opmerking van Braun dat de terugkoppeling van indrukken een magisch moment is (en je je ook een beetje als een magiër moet gedragen want daarmee neemt je gezag en expertise toe). Zoals Braun het nu heeft opgeschreven is het vooral gestolde ervaringskennis.

Taal voor veranderaars en leider
Braun zegt dat ze een taal heeft gezocht die veranderaars, consultants, leiders van organisaties, bewegingsbouwers, coaches, docenten, studenten (corporate) antropologie en therapeuten zal aanspreken. Ik ben er nog niet zo zeker van dat haar boek al deze mensen zal aanspreken. Het boek vraagt best een grote mate van intellectuele lenigheid van de lezer, want de antropologen-taal en manier van kijken is niet eenvoudig. Er zit veel jargon in (zoals bij elke discipline). En de diversiteit aan voorbeelden is een verrijking, maar vraagt tegelijk ook veel inlevingsvermogen van de lezer. Denk ik tenminste.

Braun en de uitgever hebben met Patronen niet alleen een inhoudelijk rijk, maar ook een mooi boek opgeleverd. Het is een persoonlijk werk vol verslagen van de grote hoeveelheid ‘reizen' die Braun heeft gemaakt. Als lezer krijg je een kijkje in de werk- en denkwereld van de antropoloog.

Rudy Kor is zelfstandig organisatieadviseur en auteur van diverse managementboeken. Tot voor kort werkte hij (als partner) bij Twynstra Gudde. Hij startte zijn werkzame leven bij Philips in Eindhoven. Als adviseur helpt hij (project)managers bij het effectiever inrichten van hun projecten. Als veellezer wordt hij gedreven door nieuwsgierigheid. Voor de lezer die benieuwd is wat anderen van een boek vinden, schrijft hij recensies voor Managementboek.nl


Patronen - 'Onmisbaar boek voor leidinggevenden'
31 mei 2021 | Renée Braken-Krol

Patronen' wat zijn dit eigenlijk? En waar vind je patronen? Hoe kan je patronen herkennen? En ook: hoe duid je patronen? Hoe verander je patronen en bestendig je patronen?

Met veel nieuwsgierigheid ben ik in dit prachtige boek begonnen. Een weekend lang werd ik volledig ‘opgezogen' door inspirerende foto's, concrete en herkenbare voorbeelden en praktische uitleg en toepassingen over Patronen in organisaties. Las ik nu een managementboek? Of juist een praktijkboek?

Danielle Braun is corporate antropoloog, spreker, directeur van de Academie voor Organisatiecultuur en auteur van diverse boeken. Heeft de wereld rond gereisd en is expert op het gebied van organisatiecultuur en leiderschap. Haar motto is 'aandacht is het nieuwe goud'.

Braun begint haar boek met een uitleg over wat patronen zijn. Ze doet dat aan de hand van concrete voorbeelden, vanuit reizen van Braun en met organisatievoorbeelden, waaronder ook de Corona-aanpak. De uitleg wordt ondersteund met theorie van bekende wereldwijde antropologen, psychologen en wijsgeleerden, wat het boek versterkt.

Om patronen te kunnen herkennen is van belang dat je kunt 'participatief observeren': waarbij er een wisselwerking is tussen meedoen en kijken. Braun beschrijft verschillende ordeningsprincipes van patronen. En waarschuwt: welke methode je ook kiest, het blijft jouw keuze en jouw zintuigelijke waarneming. Een mooi voorbeeld is de neushoorn-hoorn, hoe jij ook kijkt, je ziet altijd je eigen neushoorn-hoorn!

Het boek is stapsgewijs opgebouwd, in 8 hoofdstukken, en nodigt je uit om in je eigen (werk)omgeving patronen te gaan zien, herkennen, duiden en vastleggen, te veranderen en te bestendigen. Deze opbouw sprak mij direct aan, omdat het concreet werd, herkenbaar, vertaalbaar naar je eigen situatie. Ik las over patronen die ik dagelijks tegenkom. Door dit boek zijn ze me gaan opvallen.

Braun gebruikt hiervoor het antropologisch verandermodel. Een onderdeel van dit model is emic en etic, twee perspectieven om van binnenuit en van buitenuit patronen te kijken en te beschrijven. Na ieder hoofdstuk ging ik reflecteren en beschouwen 'wat herken ik van patronen?' 'waar neem ik dit waar om me heen?'

Een voorbeeld van de opbouw is dat in hoofdstuk 2 een ordening wordt beschreven op basis waarvan je patronen kan herkennen, waarop in hoofdstuk 4 wordt voortgeborduurd als je patronen wil duiden en vastleggen. Braun besteedt een heel hoofdstuk aan de meest voorkomende patronen in organisaties.
Heel krachtig vind ik het spanningsveld tussen patronen aan de oppervlakte. Waar zoek je de diepgang op, zoom je uit en kijk je naar de onderliggende vraag? De voorbeelden die in kaders staan helpen je hiernaar te kijken.

En als je over patronen wilt communiceren? Maak het concreet, zegt Braun. Benoem de patronen die je hebt gezien, wat voor gedrag je zag terugkeren, en wat wordt gezegd en niet gedaan.

Patronen is een prachtig vormgegeven boek, met heel mooie foto's van patronen en andere culturen. Door het kleurgebruik, aansprekend lettertype, aparte kaders met voorbeelden, is snel helder wat voorbeelden zijn die de tekst ondersteunen. Elk hoofdstuk sluit af met een korte samenvatting.
Een onmisbaar boek voor organisatieadviseurs, leidinggevenden, coaches en geïnteresseerden, die willen weten hoe je patronen kan herkennen en juist een stap verder willen gaan om patronen te willen veranderen en bestendigen.

Renée Braken is bedrijfskundige en facilitair veranderkundig leidinggevende. Zij heeft ruime ervaring binnen de Rijksoverheid.


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden