Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Storing - 'Zeer goed theoretisch onderbouwd boek met een praktische inslag'
5 augustus 2021 | Peter de Roode

In drie delen zet Olivier Sibony in Storing  helder uiteen wat die denkfouten zijn en hoe we er mee kunnen omgaan. De vraag die centraal staat in dit boek is: Wat kunnen we doen aan het voorkomen van denkfouten in strategische beslissingen?

Missers op het gebied van strategische besluitvorming zijn geen uitzondering, vertelt hoogleraar Sibony in zijn boek. Hij gelooft niet in de theorie van de mislukte CEO en zet vraagtekens bij het idee dat succesvolle leiders goede leiders zijn en falende slechte leiders. Sibony zoekt het dieper en zoomt in op denkfouten.

Wat kunnen we doen aan het voorkòmen van denkfouten? De auteur geeft drie uitgangspunten:
1. Er zit logica in onze gekte. We mogen dan irrationeel zijn, maar dat zijn wel op een voorspelbare manier.
2. De beste manier om met onze denkfouten om te gaan is niet door ze te overwinnen. We kunnen onze tekortkomingen wel compenseren. Samenwerking is dan vereist.
3. Denkfouten overwinnen gebeurt niet zomaar. Sibony introduceert het begrip ‘beslisarchitecten', dat centraal staat in het derde deel van zijn boek.

In het eerste deel beschrijft Sibony negen denkfouten. Hoewel de voorbeelden die hij geeft soms bekend zijn, weet Sibony er nieuwe informatie aan toe te voegen. Sibony beschrijft de verschillende biasen die we kennen uit het boek van Kahneman (Ons feilbare denken), zoals de bevestigingsbias. Dat is een van de meest voorkomende redeneerfouten, stelt Sibony. Wanneer twee mensen naar een debat kijken van politici dan denken beide kijkers dat hun kandidaat heeft gewonnen. We zijn gevoeliger voor de argumenten van de eigen kandidaat. Dat sociale media dit alles nog eens verergert moge duidelijk zijn: we selecteren alleen die informatie die ons oordeel bevestigt.  We vertellen onszelf dat we feiten vermelden, maar de waarheid is dat we ‘verhalen vertellen'. Anders gezegd: we zijn ons niet bewust van onze denkfouten.

Daarnaast krijgen we in het boek tips, zoals: imiteer geen genieën. Reden: we zijn zelf een genie en onze zoektocht naar rolmodellen kan ons op een dwaalspoor brengen.
Dat intuïtie een hele slechte raadgever was, konden we al vernemen van Kahneman, maar Sibony gaat verder. Hij stelt dat het ook een hele slechte raadgever is bij strategische beslissingen.

In het tweede deel: ‘Beslissen hoe te beslissen' beschrijft Sibony een methode om beslissingen te nemen die rekening houdt met denkfouten. Sterk is zijn taxonomie van vijf families van cognitieve denkfouten. Daarmee reduceert hij het aantal denkfouten en maakt een keuze tot die denkfouten die de meeste invloed hebben op zakelijke beslissingen.  Sibony gaat een stap verder waar andere auteurs zoals Kahneman en destijds Schoemaker en Russo het er (enigszins) bij lieten, namelijk de aanpak van denkfouten. Training heeft geen zin, want mensen herkennen niet dat het nodig is.
Sibony is de eerste auteur die mij iets uitlegt en vervolgens influistert dat het me niet gaat lukken om van mijn denkfouten af te komen. Bepaald geen zelfhulpboek!

Hij pleit voor samenwerking èn proces. Met proces zoomt de auteur in op het ‘hoe' van beslissingen, volgens hem zes keer zo belangrijk als de inhoud, het ‘wat'.  
In het derde deel ‘De beslisarchitect' staat de dialoog centraal. Maar wordt er wel een dialoog gevoerd?  In veel organisaties is een vergadering die ‘goed gaat' een vergadering zonder discussie.

De belofte van de dialoog is dat het denkfouten kan voorkomen. De beslisarchitect helpt het tegengaan van denkfouten door diversiteit te bevorderen en de wijsheid van de groep te benutten.

Het boek biedt op het eind twee uitstekende checklists van de vijf families van denkfouten en over technieken voor betere beslissingen.
Al met al is Storing van Olivier Sibony een zeer goed theoretisch onderbouwd boek met een praktische inslag.

Drs. Peter de Roode is zelfstandig adviseur en trainer. Hij ondersteunt organisaties bij het invoeren van grootschalige veranderingen waarbij gedragsverandering centraal staat. Hij is auteur van de boeken Meegaan of dwarsliggenWerkvormen voor managers en Leidinggeven kun je zelf. Samen met meerdere auteurs schreef hij onder red. van Rob van Es het boek Praktijkboek Veranderdiagnose en samen met Peter van den Boom schreef hij Theatervoorstellingen in organisaties. Naast zijn schrijfactiviteiten is hij spreker en organiseert hij trainingen en seminars over actuele managementthema's.


Storing - 'Sta je op het punt een vreselijke fout te maken, lees dan dit boek'
2 februari 2021 | Rudy Kor

Het boek Storing maakte deze lezer, door de opsomming van negen denkfouten, eerst wat somber. Maar zoals een goede auteur betaamt, behandelt Sibony in de rest van het boek technieken voor betere beslissingen.

Olivier Sibony is hoogleraar en ex-McKinsey managementconsultant. Hij heeft een leerzaam en praktisch boek voor managers geschreven. Maar eigenlijk is Storing relevant voor iedereen die op het punt staat om een besluit te nemen.

Denkfouten kun je alleen als organisatie overwinnen
De centrale boodschap van Sibony is dat je de valkuilen van cognitieve vooringenomenheid kunt vermijden door een effectieve besluitvormingsarchitectuur in de organisatie te creëren. Hiermee doelt Sibony op een systeem van technieken en processen, dat gebruik maakt van collectieve intelligentie om leiders te helpen de best mogelijke beslissingen te nemen. Want hij gelooft niet dat we onze denkfouten als individu kunnen overwinnen, ‘maar organisaties kunnen onze tekortkomingen compenseren. Zij kunnen ons voor keuzes plaatsen die minder bevooroordeeld en rationeler zijn dan onze individuele beslissingen zouden zijn.'

Drie delen, zestien hoofdstukken en driehonderd pagina's
Het boek bestaat uit drie delen, waarbij Sibony in deel een, ‘De negen denkfouten', beschrijft waar het allemaal mis kan gaan bij beslissingen. Fouten, zoals beslissen door je te baseren op imitatie (doen als Steve Jobs), vertrouwen op intuïtie (‘Dit heb ik eerder meegemaakt') of groepsdenken (‘Iedereen doet het'). Sibony heeft een toegankelijke manier van schrijven, maar soms raakte ik de draad kwijt door de grote hoeveelheid voorbeelden en doorverwijzingen naar andere denkfouten.

In deel twee, ‘Beslissen hoe te beslissen' beantwoordt hij onder meer vragen zoals: zijn cognitieve denkfouten de wortel van alle kwaad, kunnen we onze eigen denkfouten overwinnen? Wat ik verwarrend vond is dat Sibony de negen denkfouten (hier en daar aangevuld met aanverwante denkfouten) eerst 139 pagina's lang apart behandelt, om daarna in deel twee te beginnen met een groepering van de negen denkfouten in ‘vijf families', een ordening die voor mij niet had gehoeven.

Het korte deel drie, ‘De beslisarchitect', bestaat uit drie korte hoofdstukken met daarin onder meer aandacht voor de dialoog en een oproep om de eigen besluitvormingsprocessen en -cultuur te wijzigen (maar ja, daar moet je wel eerst een besluit over nemen...).

De lezer kan toetsen hoe veel denkfouten hij in het verleden gemaakt heeft
De lezer die denkt dat hij de meeste van de vierentwintig (!) denkfouten wel (onder)kent, kan zijn kennis eenvoudig toetsen door de lijst die in bijlage 1 staat door te nemen. Om een paar te noemen: de kampioensbias, zelfoverschatting, onrealistisch optimisme, het referentie-effect, verliesaversie, groepsdenken, zelfbedieningstendens en de omissiebias. Eigenlijk raad ik elke lezer om na de inleiding meteen naar bladzijde 263 te gaan waar deze lijst staat. Deze lijst is ook een mooie samenvatting van het boek.

De lijst van vierentwintig bevat zowel de Nederlandse als de Engelse term, de definitie en de pagina waar de term wordt toegelicht. Laat ik als illustratie van de opzet de kampioensbias (champion bias) overnemen: ‘Definitie: We geven te veel gewicht aan de reputatie van de boodschapper in vergelijking met de waarde van de informatie die hij brengt, zie bladzijde 29'.

Veertig technieken voor betere besluitvorming
In bijlage twee staan veertig (!) technieken voor betere besluitvorming, die zijn gegroepeerd naar technieken om de dialoog op gang te brengen, technieken om divergentie te stimuleren en technieken om een flexibele besluitvormingsdynamiek te bevorderen. Het zijn technieken die je volgens Sibony niet moet zien als gewoontes die je je zo snel mogelijk eigen moet hebben gemaakt. Zijn advies is om die technieken eruit te selecteren die effectief zijn voor de eigen organisatie.

Lees dit boek als je op het punt staat een vreselijke fout te maken
Je zou een vreselijke fout maken als je dit boek laat liggen omdat de kaft en de vreemde titel je niet zo aanspreken. De beeldspraak van de TV met storing op de kaft ontgaat me, net als de titel. Het gaat immers niet over storingen maar om het nemen van betere beslissingen.

Achter in het boek staan een uitgebreide bronvermelding. Dat maakt verder lezen makkelijk. Daarnaast heeft het boek een index die het opzoeken van bepaalde onderwerpen vergemakkelijkt. Door de redelijk korte hoofdstukken met heldere tussenkoppen en door de prettige schrijfstijl van Sibony is Storing een boek geworden, waar de lezer wel even voor moet gaat zitten, want er staat veel in! Ook al is niet alles nieuw, hij geeft een mooi overzicht.

Sta je op het punt een vreselijke fout te maken, lees dan vooraf dit boek. Het gevaar is wel dat je verlamd raakt door de strategische denkfouten die in het boek staan. Of, zoals het in het boek theoretisch wordt geduid, dat je bevattelijk wordt voor de status quo bias.  Dat wil zeggen: ‘we vinden het gemakkelijker om geen beslissing te nemen dan om wel een beslissing te nemen'. Sibony haalt uit de huidige kennis over gedragseconomie en cognitieve psychologie veel bruikbare instrumenten om effectieve beslissingen te nemen in het bedrijfsleven en daarbuiten. Je merkt dat Sibony zijn ‘huiswerk' heeft gedaan. Storing biedt een mooi overzicht uit de klassieke en nieuwe theorieën en illustreert de bruikbaarheid hiervan aan de hand van concrete besluitvormingsprocessen.

Rudy Kor is zelfstandig organisatieadviseur en auteur van diverse managementboeken. Tot voor kort werkte hij (als partner) bij Twynstra Gudde. Hij startte zijn werkzame leven bij Philips in Eindhoven. Als adviseur helpt hij (project)managers bij het effectiever inrichten van hun projecten. Als veel-lezer wordt hij gedreven door nieuwsgierigheid. Voor de lezer die benieuwd is wat anderen van een boek vinden, schrijft hij recensies voor Managementboek.nl


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden