Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Zó werkt de zorg in Nederland - 'Aanrader'
27 juli 2018 | Jan Hoogstra

De zorgsector is een van de sectoren in Nederland die sterk groeiend is. Door onder andere de vergrijzing zal er meer en meer een beroep op de zorg worden gedaan. Daarnaast gaat er veel geld in om, jaarlijks bijna 100 miljard.

Maar hoe werkt de zorg nou precies, hoe lopen geldstromen en welke soorten zorg zijn er? In het boek Zó werkt de zorg in Nederland wordt de werking van de zorg uitgelegd door de schrijvers Kees Wessels en Gertrude van Driesten.

Drie jaar geleden kwam de eerste versie van Zó werkt de zorg in Nederland uit. Naast dit boek zijn er enkele specifiekere, zoals Zó werkt de ouderenzorg en Zó werkt de huisartsenzorg. Binnenkort verschijnt Zó werkt de zorgverzekering. De boeken worden uitgegeven door Platform Zó werkt de zorg, een samenwerkingsverband van zestien partijen uit de zorg. Het platform heeft als doel om inzicht te geven in de werking van het Nederlandse zorgstelsel, met heldere en objectieve informatie.

Kees Wessels en Gertrude van Driesten hebben de taak op zich genomen om een geheel vernieuwde versie van het in 2015 uitgebrachte Zó werkt de zorg in Nederland uit te brengen. Dit geeft de laatste stand van zaken weer, en gaat bijvoorbeeld ook in op de nieuwe privacywetgeving, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Het boek bevat 8 hoofdstukken en een uitgebreid nawoord waarin een beschrijving met bronnen en verwijzingen is opgenomen alsmede een toelichting op het platform Zó werkt de zorg. Gestart wordt met een introductie met een voorwoord van minister Hugo de Jonge. Daarna wordt in hoofdstuk 1 het zorgstelsel beschreven waarna het doorgaat met beschrijven van de zorgvormen, de spelers, (stelsel)wetten, geldstromen, zorgmarkt waarna wordt afgesloten met een hoofdstuk over kennis.

Hoofdstuk 1 begint met de basis: wat is de gedachte achter ons zorgstelsel. Dat is dat de overheid voorwaarden schept voor een goede volksgezondheid waarin burgers allereerst zichzelf helpen zo mogelijk met hulp uit hun omgeving, zo nodig met hulp van zorgverleners en zo nodig langdurig. Deze gedachte wordt gekoppeld aan de soorten dienstverlening in de zorg en de bijbehorende stelselwetten (Wpg, Zvw, Wmo, Jeugdwet en Wlz).

Na het uitwerken van de basisgedachte achter het zorgstelsel wordt (in hoofdstuk 2) de vraag beantwoord wat zorg is en welke vormen van zorg er zijn. Na een uitleg over de levensverwachting en chronische ziekten worden de soorten zorg, onder andere publieke zorg (inentingen), medisch specialistische zorg en langdurige zorg uitgewerkt.

Wist u dat 14% van de beroepsbevolking in de zorg werkt? Dit wordt uitgewerkt in het derde hoofdstuk, waarbij tevens de constatering is dat de behoefte aan zorgmedewerkers de komende jaren groter zal zijn dan het aanbod. Dit vergt dus een actie vanuit overheid danwel andere spelers op de zorgmarkt. Al deze spelers worden in het hoofdstuk toegelicht van toezichthouders zoals Nederlandse Zorgautoriteit, via uitvoerende instanties zoal het Centrum Indicatiestelling Zorg, adviesorganen zoals Gezondheidsraad tot kennisorganisaties. Een breed spectrum van belanghebbenden.

Om al deze partijen in goede banen te leiden zijn diverse wetten van toepassing. In een mooie afbeelding is de herkomst van relevante wetten beschreven en de relevantie voor de zorgsector. Hoofdstuk 5 bevat nog weer een uitwerking van de vijf stelselwetten Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet Langdurige Zorg (Wlz), Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), Jeugdwet en Wet Publieke Gezondheidszorg (Wpg). Tussen de wetten kan wat overlap zijn, maar uitgangspunt is dat de zorg er moet zijn. Daarnaast wordt ook bijvoorbeeld persoonsgebonden budget (pgb) toegelicht. Het aantal afkortingen in de zorg is erg hoog…

Al die partijen, wetten en soorten zorg is natuurlijk mooi, maar het moet ook gefinancierd worden. In hoofdstuk 6 worden de geldstromen toegelicht, inclusief waar de gelden vandaan komen en waar ze heen gaan. Het CBS geeft getallen van totale zorgkosten van 96,7 miljard euro in 2016, omgerekend per volwassene 5.720 euro. Hiervan gaat ongeveer 27 miljard euro naar ziekenhuiszorg. Daarna wordt per stelselwet de geldstromen beschreven.

Hoofdstuk 7 en 8 gaan in op de werking van de zorgmarkt en de kennis in de zorg. Doel van de overheid is steeds meer concurrentie en marktwerking te creëren, zowel tussen zorgverzekeraars als zorgaanbieders. In een argumentenkaart worden argumenten voor en tegen het huidige stelsel van marktwerking in de zorg beschreven. Dat geeft wel te denken wat nu het meeste optimale stelsel is, zowel argumenten voor als tegen zijn relevant en van toepassing.. Een optimaal stelsel zou daarmee wel eens een utopie kunnen zijn. Hoofdstuk 8 tenslotte beschrijft de relevante partijen voor onderzoek en kennisopbouw. Ik had me niet gerealiseerd dat er zoveel partijen bij betrokken zijn, misschien kunnen daar ook nog kosten bespaard worden…

Dit boek is een aanrader voor iedereen die in de zorg werkt c.q. daarin geïnteresseerd is. Op een relatief eenvoudige manier, vaak ondersteund met plaatjes en grafieken, wordt inzicht gegeven in het zorgstelsel. Voor mij, werkzaam in de zorgbranche, geeft dit een mooi overzicht en vormt daarmee een naslagwerk voor in de boekenkast voor als ik iets niet helemaal scherp meer heb.

Jan Hoogstra is partner bij WeDoTrust, waar hij opdrachten uitvoert op het gebied van beoordeling en advisering over IT-gerelateerde onderwerpen in de zorgbranche. Zo is hij programmamanager, projectmanager en adviseur op het gebied van bijvoorbeeld IT-strategie en pakketselecties.

20 maart 2015 | Christel Deckers

‘Zo werkt de zorg in Nederland’ is een overzichtelijk boek over hoe de zorg in 2015 in Nederland werkt; welke partijen hierbij betrokken zijn; welke wetten van toepassing zijn en hoe de zorg met ingang van 2015 bekostigd wordt.

Dit kaartenboek is tot stand gekomen op initiatief van De Argumentenfabriek en de VvAA, in samenwerking met een groot aantal partijen, betrokken bij en in de zorg waaronder VWS, ZIN, ZonMw, Erasmus, Vilans, NFU, SBOH, LAD, NVZ, Novartis, AstraZeneca en Skipr. Maaike de Vries en Jenny Kossen, beide vanuit de Argumentenfabriek hebben dit kaartenboek samengesteld en verwijzen ook naar een website www.zowerktdezorg.nl voor digitale informatie.

In acht hoofdstukken beschrijven Maaike en Jenny, in tekst en in overzichtelijke kleurenschema’s, hoe de zorg met ingang van 2015 in elkaar zit.
Allereerst geven zij aan wat er precies per 1 januari 2015 veranderd is en waarom deze veranderingen tot stand gekomen zijn.
Zij spreken geen oordeel uit over nut en noodzaak van deze veranderingen en nemen hierin, gelukkig!, ook geen (politieke) positie in.

In het tweede hoofdstuk zetten zij uiteen wat ze onder zorg verstaan en welke uitgaven daar dan mee gemoeid zijn. Hierbij maken ze gebruik van CBS gegevens. In het derde hoofdstuk worden de spelers en hun rolverdeling helder uiteengezet. In het daaropvolgende vierde hoofdstuk geven zij aan welke algemene wetten ook van toepassing zijn op de zorg en welke specifieke wetgeving speciaal voor de zorg is ingericht. Door het in een goed leesbare en visueel inzichtelijk manier op te schrijven en weer te geven is dit voor een ieder goed leesbaar. Vanuit de wetgeving wordt de overstap gemaakt naar de stelselwetten en hoe zij werken. Aan de financiering van de zorg en hoe de geldstromen lopen wijden zij geheel hoofdstuk 6.

Omdat een ieder weet dat ontwikkelingen in de zorg erg snel gaan, besteden Maaike en Jenny geheel hoofdstuk 7 aan het beschrijven van de ontwikkelingen van kennis in de zorg. Wat mij betreft is dit hoofdstuk een vreemde eend in de bijt omdat het aan de ene kant niet aanhaakt bij de vorige hoofdstukken en anderszijds ook niet bij het daarop volgende en laatste hoofdstuk over de werking van de zorgmarkt. Met hoofdstuk 8 als onderwerp De marktwerking van de zorg, komt dit boek wat mij betreft, abrupt aan zijn einde.

Ik mis in dit boek meer informatie over de DBCs (diagnose behandel combinaties) en DOT’s (DBC’s op weg naar transparantie) en zou hieraan zelf eerder en meer aandacht besteden dan het in hoofdstuk 7 beschreven onderwerp Kennisontwikkeling in de zorg.
Temeer daar het ziekenhuis als voorbeeld wordt genomen. Wellicht kan in een volgende editie ook de GGZ (Psychiatrie) als voorbeeld worden meegenomen in het kader van de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning uit te voeren door de gemeentes)?

‘Zo werkt de zorg in Nederland, Kaartenboek gezondheidszorg Editie 2015’ is een waardevol boek, dat op inzichtelijke wijze de ingewikkelde zorgmarkt, de stelsels, wetten en bekostiging in woord en beeld weergeeft.

Het boek is zowel geschikt voor een ieder die gebruikt maakt van de zorg alsmede diegene die werkzaam is in de zorg bijvoorbeeld de zorgverlener zelf.
Tevens raad ik het elke bestuurder en toezichthouder in de zorg aan; het geeft overzicht en je kunt anderen aan je tafel, zoals bijvoorbeeld je bank, ook makkelijk deelgenoot maken van je inzicht. Een index en een verklarende woordenlijst zouden in dit boek zeker niet misstaan: een tip voor de versie 2016?

Een nadeel van het boek is dat het erg tijdgebonden is en zodoende elk jaar een update vereist. Wellicht is en of andere wijze van abonnement te organiseren voor kopers en eventuele kopers van dit kaartenboek? Ook downloads via de site www.zowerktdezorg.nl kunnen een optie zijn.
Ten slotte ik wacht op een app die mij op eenzelfde inzichtelijke wijze inzicht biedt en blijft bieden in de toch wel ingewikkelde wereld van de zorg.

Over de auteurs
Maaike is gepromoveerd op het gebied van Gezondheidswetenschappen en werkt als Chef Zorg bij De Argumentenfabriek. Zij schrijft sinds 2010 een blog in Skipr over de zorg en de zorgkosten. Eerder werk van haar is het boek ‘Informatiekaart Geldstromen in de curatieve zorg’, 2014. Jenny Kossen is senior kaartenmaker Geld bij De Argumentenfabriek sinds 2008. Zij is van huis uit econoom. Eerder werk van Jenny is het kaartenboek ‘Kerntakendiscussie gemeente Almelo’, 2014.
Het voorwoord is geschreven door Herman van Hemsbergen en Edwin Brugman, beide verbonden aan de VvAA, een ledenorganisatie en dienstverlener voor professionals in de Nederlands gezondheidszorg met ruim 114.000 leden.
Tezamen met De Argumentenfabriek stonden zij aan de wieg bij het tot stand komen van Dit Kaartenboek.

11 februari 2015 | Douwe Hatenboer

Al een poos wachtte ik op ‘Zó werkt het in de zorg in Nederland’ van Maaike de Vries en Jenny Knossen. Het was namelijk al tot tweemaal toe uitverkocht. Geen verassing dacht ik. De zorg is namelijk een sector die ons allemaal aangaat maar die we eigenlijk niet goed begrijpen. Het is als bladeren door de krant en met ongeloof naar de beurspagina’s kijken. Al die getallen en artikelen zien er interessant uit, maar in feite snappen velen van ons er vrij weinig van. Mij geeft dat een knagend gevoel. Vol van verwachtingen sloeg ik, toen ik het eenmaal te pakken had, het boek ‘Zó werkt de zorg in Nederland’ open.

Het boek bestaat uit zeven delen. In deze delen zetten Maaike de Vries en Jenny Knossen onder andere uiteen wat de belangrijkste wetten, spelers, geld- en kennisstromen zijn in de zorg. Elk deel bestaat uit een simpele uitleg en kaarten die de tekst samenvatten en grafisch weergeven. Deze kaarten zijn, zoals we gewend zijn van de Argumentenfabriek (de uitgever van dit boek, red.), strak en geven een duidelijk overzicht. Doordat het zorgsysteem zo complex is, hebben de kaarten duidelijk toegevoegde waarde. Ik merkte zelf bij het lezen van de tekst dat ik in mijn hoofd al één en ander op een rijtje aan het zetten was. Overbodig. De kaart stond op de volgende pagina.

De grote hoeveelheid informatie in het boek zorgt dat het soms leest als een encyclopedie. De tekst is droog, er zijn weinig praktische voorbeelden en spannend is het niet. Dat is echter ook niet het doel van het boek. Het gaat om feiten en dient als overzicht. Hier slagen de Vries en Knossen zeker in. Laatst noemde een collega bijvoorbeeld dat ze in haar opdracht te maken had met de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid). Ik herkende de term en na kort bladeren in het boek had ik al snel scherp wat de rol is en wat de relaties zijn van de WRR in het zorgsysteem.

Toch moet ik toegeven dat het boek mij teleurstelt. In de krant lezen we bijna dagelijks over problemen in de zorg. Krantenkoppen als ‘De uitgaven lopen uit de klauwen bij zorgverzekeraar’, ‘Onenigheid tussen medische staf en directie escaleert’ of ‘Lange wachttijden voor operatie’ zijn niet vreemd. De feitelijke opsomming in het boek doet de lezer geloven dat het systeem goed uitgebalanceerd is. Het nieuws en mijn eigen werkervaring doen me anders geloven. Om de kracht van het Nederlandse systeem te laten zien en om de zwakten op tafel te krijgen kan bijvoorbeeld een internationale vergelijking waardevol zijn. Zeker als dat gepresenteerd is op de manier zoals in dit boek (met kaarten).

Dat het boek over feiten gaat, geen meningen geeft en geen internationale vergelijking doet zegt veel. De Vries en Knossen laten wel zien dat we in Nederland zoveel partijen, belangen en relaties hebben dat een spannender boek over het zorgsysteem moeilijk is. Het doen van uitspraken zal ongetwijfeld enkele partijen tegen de borst stuiten en weerstand oproepen. Toch is dit denk ik wel de manier om de dynamiek die speelt in de zorg écht te begrijpen. Wat maakt bijvoorbeeld dat medisch specialisten vaak in conflict zijn met het ziekenhuisbestuur? Hoe verhoudt de doelmatigheid in Nederland zich tot die in andere landen? Het zijn voorbeelden van vragen waar het boek geen antwoord op geeft.

‘Zo werkt de zorg in Nederland’ is er zeker in geslaagd om mij meer inzicht te geven in het zorgsysteem. Het boek kan, nee moet, als naslagwerk dienen voor een ieder die in de zorg werkt. De Vries en Knossen hebben mij echter niet van het knagende gevoel afgeholpen. Daarvoor is het boek té feitelijk en raakt het onvoldoende aan het krachtenspel tussen de vele spelers in het systeem. Dat had ik graag gelezen, maar kan ik niet terug vinden in dit boek. Een gat in de markt?

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden