Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
De praktijk van de positieve psychologie
14 oktober 2016 | Wil Foppen

Pim Steernemans De praktijk van de positieve psychologie: over interventies in organisaties in transitie, op school en op het werk is verrassend helder geschreven en onderbouwd. Het gedachtegoed van de positieve psychologie is bij de auteur in goede handen.

Het gaat om een vlot lezend boek met vele leuke en steeds adequate illustraties, die niet alleen begrippen uitbeelden, maar door de aard van hun vormgeving voegen ze er vaak ook nog iets aan toe. Men stuit als lezer met regelmaat op precieze en bondige formuleringen. Een goed voorbeeld is de zin ‘Positieve psychologie richt zich op krachten niet op klachten’. Daar staat alles in, hoe de idee van de positieve psychologie ontstond, hoe omvattend die idee is, waarop moet worden gefocust (talent en competentie) en wat haar meerwaarde is voor welbevinden en optimaal functioneren.

De doelstelling van het onderhavige boek ligt op het stimuleren van kansgericht denken door te leren anders te denken en te doen, telkens op basis van positieve emoties. Dat wordt indringend geïllustreerd met de beschrijving van hoe om te gaan met mensen met autisme. Niet alleen wordt de bijzondere waarde van autisme onderstreept, wat zouden we immers zijn zonder, ook hun trainbaarheid wordt door een zelf ontwikkelde ‘theory of mind’-training in onderdelen ontleed en toegelicht.

Het intermezzo rond emotionele intelligentie blijkt een rijke synthese te ontwikkelen voor succesvolle interventies bij organisatieveranderingen: positieve energienetwerken, ‘appreciative inquiry’ als zoektocht naar wat werkt anders dan wat verkeerd gaat, vooral ook bij transitiemanagement en zelfsturing om zo te komen tot de gewenste en noodzakelijke emotioneel invoelende competenties van managers.

Het leren denken in kansen en leren te reflecteren doet een beroep op het menselijk vermogen en op hun drijfveren. Naar de mate waarin men leert anders te kijken ziet men mogelijk ook kansen, die er voorheen niet leken te zijn. Dat geldt des te meer als men emotioneel intelligent is en zich in een ander kan verplaatsen. In de kern draait het om positiviteit van gedrag, emoties en communicatie. En precies dat wordt beoogd met de eerder door Steerneman ontwikkelde ‘theory of mind’. Het verbaast de lezer niet als wordt toegelicht dat de eigen zorgorganisatie (Sevagram) bouwstenen aandraagt om positieve emoties te stimuleren en door te ontwikkelen. Dat gebeurt via het zogenoemde Kansgericht Samenwerken Spel, dat helpt om zoekend naar kansen, speels en creatief op andere manieren te gaan denken en positief samen te werken. Verdieping vindt plaats door te leren reflecteren op de eigen praktijk en wat men daar aan tegenstrijdigheden en ogenschijnlijke onmogelijkheden tegenkomt. De methodiek die dit positief stimuleert is het Moreel Beraad van het samen zoeken naar oplossingen, ook wel de Dilemma Methode genoemd. De gekozen aanpak, de spelkansen met verrijkende samenwerking, elkaar helpen bij het omgaan met dilemma’s dragen alle bij aan een positieve organisatiecultuur, die centreert rond de dagelijkse vraag aan elkaar naar wat het meest zinvol is om te doen (of te laten).

Het boek sluit niet vrijblijvend af. Wil men in positieve zin succesvol zijn dan zijn doorzettingsvermogen, wilskracht en veerkracht nodig. Dat vereist op individueel niveau positief denken en op organisatieniveau het stimuleren van positieve emoties en zo het ontwikkelen van een positief organisatieklimaat met positieve werkrelaties. Inmiddels is ook van Quinn een aansprekend boek verschenen over positieve organisaties, dat door Steerneman zeker zou zijn aangehaald, ware het bij het schrijven van De praktijk van de positieve psychologie al verschenen.

Prof. dr Wil Foppen is directeur van de Universiteit Maastricht Business School en hoogleraar Strategisch leiderschap.

De praktijk van de positieve psychologie - Over interventies
23 mei 2016 | Louis Thörig

Positieve psychologie is een stroming binnen de psychologie – eigenlijk een uitbreiding op de ‘traditionele’ psychologie – die zich richt op het emotioneel welbevinden van mensen. In Nederland en België is de positieve psychologie sterk in opkomst.

Positief zijn betekent niet het negeren van het negatieve. Het betekent het accepteren van en leren omgaan met het negatieve. Of concreter geformuleerd, de positieve psychologie staat voor de uitdaging om niet alleen de positieve kanten van werk of privéomstandigheden te versterken, maar waar mogelijk de negatieve kanten weg te nemen of te minimaliseren.

De grondleggers van de positieve psychologie, Martin Seligman en Mihaly Csikszentmihalyi, geven aan dat deze stroming zich concentreert rond drie onderzoekdomeinen: (1) positieve ervaringen die mensen kunnen hebben, zoals geluk, hoop en liefde; (2) positieve eigenschappen, zoals vitaliteit, doorzettingsvermogen en wijsheid. (3) en niet te vergeten hoe organisaties een positief verschil kunnen maken. Leidinggevenden kunnen positieve relaties en (organisatie)optimisme bevorderen door het verstevigen van de sterke punten van individuen en teams. In een innovatieve organisatie is de drijfveer creativiteit, veranderingsgezindheid en kansen zien zeer gewenst. Vandaar dat organisaties die innovatie hoog in hun vaandel schrijven, het kansgericht denken bewust stimuleren. Wanneer een organisatie in transitie verkeert dan gaat het bij verandermanagement juist om het efficiënt mobiliseren van positieve krachten, zodat werknemers niet alleen gelukkig zijn mét, maar ook dóór de veranderingen.

Een belangrijk begrip in de positieve psychologie is emotionele intelligentie. Succesvolle leiders zijn vaak emotioneel intelligent en zoeken altijd naar een optimale balans tussen sturen en zelforganisatie. Emotionele intelligentie is trainbaar voor degenen die in mindere mate over deze eigenschap beschikken. Vooral bij organisatietransities zijn werknemers die emotionele vaardigheden als zelfbeheersing, betrouwbaar, consciëntieus, vernieuwend, bezitten uiterst waardevol.

De auteur beschrijft in zijn boek twee toepassingsmogelijkheden van de positieve psychologie zowel voor kwetsbare leerlingen in een schoolsituatie als voor teams en organisaties in transitie. Ook komen verscheidene concrete trainingsvoorbeelden aan bod die direct toepasbaar zijn in de dagelijkse school- en organisatiepraktijk. Zo hebben jonge mensen met autisme meer mogelijkheden dan je op het eerste gezicht zou denken. Mensen met autisme denken meer visueel dan verbaal en meer logisch dan irrationeel. Sommigen van hen beschikken over bijzondere talenten. Een opvallend talent is het vermogen om zich te concentreren. Met de juiste training, die onder meer positieve emoties (optimisme, humor, vriendelijkheid) en het sociaal invoelende vermogen versterken, kan de positieve psychologie een hele zinvolle bijdrage leveren voor deze mensen om een goed zelfbeeld en een goed beeld van anderen te ontwikkelen. Enkele beroemde mensen met autisme in brede zin zijn Andy Warhol, Bill Gates en Al Gore. Toch geen verkeerd rijtje.

Tot slot, Steerneman heeft zijn boek De praktijk van de positieve psychologie niet voor een speciale doelgroep geschreven maar juist voor een breed publiek dat meer wil weten over deze nieuwe interessante stroming binnen de psychologie.

Louis Thörig is verbonden als thesisbegeleider aan de afdeling Organisatiewetenschappen, Faculteit Sociale Wetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam en als docent Corporate Communicatie aan de Hogeschool InHolland.

De praktijk van de positieve psychologie
18 maart 2016 | Justin van Lopik

In zijn nieuwste publicatie maakt Pim Steerneman een denkbeweging die nog geruime tijd blijft nazingen. De auteur deed veel ervaring op met het trainen van autistische mensen om optimaal te functioneren.

Het trainen van autistische mensen is veelal een kwestie van het stimuleren van dingen die goed gaan en het naar boven halen van verborgen talenten. Vervolgens projecteert hij die positieve psychologie op organisaties en bedrijven.

Steerneman zegt het niet maar je proeft het wel: aan veel organisaties zit een autistische kant. Stel dat je daar een positieve draai aan geeft. Dat je de energievreters (wie kent ze niet?!) verandert in energiegevers. En dat je daarbij de lessen van emotionele intelligentie op een intelligente manier gebruikt. ‘Het rendement... [daarvan] is in veel organisaties onvoldoende bekend. Terwijl dit in deze tijd van transities een enorme toegevoegde waarde is,' aldus Steerneman, die laat zien hoe je daarop een strategie van permanente verandering kunt baseren, zodanig dat transformatie een transformatie van mensen wordt. Het inzicht is van alle tijden (in elk geval sinds Hegel), maar de schrijver geeft er een originele en inspirerende invulling aan waarmee veel bedrijven en organisaties in deze tijd van overgang en verandering hun voordeel kunnen doen. De plaatjes geven aan het geheel de lichte toets die nodig is om je de speelse lichtheid van een bestaan in constante verandering eigen te maken.

De praktijk van de positieve psychologie van Pim Steerneman is een grasduinboekje voor leiders, adviseurs en energievreters die altijd al wilden weten hoe ze kunnen transformeren in levendige energiegevers.

Govert Derix, filosoof, schrijver en adviseur

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden