Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wij wijzen u graag op het volgende
Door drukte zijn de levertijden van PostNL aangepast en kan uw pakket vertraging oplopen. Door de Brexit kan de levering van Engelse boeken vertraging oplopen.
Varen in de mist - 'Een verrassend boek'
20 november 2020 | Peter de Roode

Varen in de mist biedt de lezer vier modellen aangevuld met lichte casuïstiek en een aantal gespreksvragen. Het boek biedt bestuursleden en leidinggevenden een hulpmiddel om de koers te bepalen voor de organisatie in deze onzekere tijden.

De auteur reikt vier modellen aan om het Varen in de mist beter mogelijk te maken. Achtereenvolgens zijn dat: een 3-fasemodel, een navigatiemodel, een besturingsmodel en een managementmodel. Ze geven antwoord op de volgende vragen: In welke situatie bevinden we ons? Wat zijn onze leidende principes als organisatie? Wat is ons besturingsmodel? En: Hoe gaan we komen waar we willen zijn?

Deze modellen zijn geen gebruikelijke managementmodellen, en de kans is groot dat je er geen enkele van kent. Dat verhoogde in ieder geval mijn nieuwsgierigheid, vooral toen ik kennis nam van het 3-fase model. Dat is een routekaart langs de volgende aspecten: antwoord - herstel - opbouw. Of anders gezegd: een leidinggevende moet veiligheid bieden door empathie te tonen, hij moet vervolgens sturen op solidariteit door hoop te bieden en zal vervolgens moeten sturen op vertrouwen door gedeelde doelen op te stellen. Hoe cognitief dit model misschien ook lijkt, van de leider wordt juist andere vaardigheden verwacht dan plannen, budgetteren en controleren.

De metafoor Varen in de mist is niet slechts bedoeld als leuke titel voor het boek. Van der Sluis laat de metafoor door het hele boek terugkomen en dat maakt het krachtig.

Op het eind van elk hoofdstuk, dus wanneer ieder model uit de doeken is gedaan, biedt de auteur de lezer gespreksvragen aan. Vragen die behulpzaam kunnen zijn om de transfer van kennis over het model naar toepassing van de eigen praktijk mogelijk te maken. De witte bladzijden met aantekeningen die in elk hoofdstuk terugkomen, hadden van mij weggelaten mogen worden omdat ik niet zo snel in een boek zou schrijven. Maar dat is vanzelfsprekend zeer persoonlijk.

Het tweede model vond ik erg academisch, wat ‘hoog over' maar misschien is dat juist wel van belang voor een kapitein van een organisatie in een mistige omgeving. Dit zogenaamde navigatiemodel noemt Van der Sluis ‘De After Lockdown Navigator'.  Die zou bedoeld zijn om bestuurders en leidinggevenden te helpen hun richting te kunnen bepalen. Ik weet niet welk type organisatie de auteur op het oog had om een dergelijk model te kunnen invoeren, maar juist dit model  vereist veel kennis met begrippen als Triple P, Schumpeteriaans en Neosocialisme.

Het derde model gaat om besturing en is beter te volgen. Hoewel de lezer getrakteerd wordt op ‘holocratisch organiseren', een begrip dat nog niet voor iedereen gesneden koek zal zijn. Maar Van der Sluis legt dat goed uit: de besturing van een organisatie is als een schip: bovendeks, is dat wat de buitenwereld ziet en onderdeks is te vergelijken met de interne organisatie. Ze legt je de vraag voor of je liever bovendeks werk doet of onderdeks. Ook schrijft ze dat er commerciële schepen zijn, zonder garanties zijn en met veel onzekerheden. Als je dat allemaal te spannend vindt, dan kun je altijd een boot van de overheid nemen.

Het meest benieuwd was ik naar het vierde model, het managementmodel. Wat valt er nog toe voegen zou je denken aan alle managementmodellen die er al waren? Genoeg , als je mist en de onzekerheid als uitgangspunt neemt. Het managementmodel is niet zo diepgaand uitgewerkt, maar wellicht is dat ook de kracht ervan. Om kort te gaan is het een ‘managementreglement' over purpose en principes, losjes gebaseerd op Talebs  Antifragiel. Van der Sluis beweert: 'Een organisatie wordt schokbestendig, adaptief en veerkrachtig als dit reglement wordt nageleefd.'

Al met al is Varen in de mist een verrassend boek met als doel om bestuur en leidinggevenden met elkaar in gesprek te laten gaan over de koers van de organisatie. Zeker niet makkelijk maar wel degelijk uitdagend.

Drs. Peter de Roode is zelfstandig adviseur en trainer. Hij ondersteunt organisaties bij het invoeren van grootschalige veranderingen waarbij gedragsverandering centraal staat. Hij is auteur van de boeken Meegaan of dwarsliggenWerkvormen voor managers en Leidinggeven kun je zelf. Samen met meerdere auteurs schreef hij onder red. van Rob van Es het boek Praktijkboek Veranderdiagnose en samen met Peter van den Boomschreef hij Theatervoorstellingen in organisaties. Naast zijn schrijfactiviteiten is hij spreker en organiseert hij trainingen en seminars over actuele managementthema's.

Varen in de mist - 'Eigentijds instrumentarium'
14 oktober 2020 | Martin van Staveren

Met ‘In de mist varen' schetste Rutte in diverse persconferenties hoe hij en zijn team het ervaarden om het land door de coronacrisis te loodsen. Deze metafoor inspireerde Lidewey van der Sluis tot een boek over leiderschap in onzekere tijden: Varen in de mist.

Lidewey van der Sluis is hoogleraar op het gebied van leiderschap en talentmanagement aan Nyenrode Business Universiteit. Ze is ook gasthoogleraar aan enkele buitenlandse universiteiten, adviseert en is een veelgevraagd spreker. Tijdens de lockdown in het voorjaar schreef ze het boek Varen in de mist: Risicomanagement met moderne leiderschapstechnieken. Het boek is bedoeld voor iedereen die zichzelf kan identificeren als schipper aan het roer van een organisatie in woelig water. In het hele boek hanteert ze consequent nautische metaforen, iets wat ik hier ook probeer.

De essentie van het boek wordt gevormd door vier modellen die achtereenvolgens staan voor het positioneren, navigeren, inrichten en managen van de organisatie. Dit in onstuimige omstandigheden, die zonder meer als VUCA kunnen worden aangemerkt: Volatiel, Uncertain of onzeker, Complex en Ambigu. De vier modellen zijn ontleend aan wetenschappelijke literatuur en door de auteur toegankelijk gemaakt. Soms als onderdeel van een schip, zoals een scheepsromp als besturingsmodel, met een bovendek en een benedendek. Soms met copyright, zoals de After Lockdown Navigator ©. De vier modellen worden besproken in de hoofdstukken 1 t/m 4, vergezeld van gespreksvragen en zogenoemde spiegelvragen. Het laatste type vraag is bedoeld om de lezer te helpen bij het ontwikkelen van eigen leiderschap en risicomanagement. Over risicomanagement straks meer.

Het boek steekt van wal met een prachtige quote van de Amerikaanse auteur en motivational speaker Zig Ziglar. Zijn uitspraak gaat over de dubbele betekenis van het fenomeen angst als acroniem: ‘FEAR has two meanings: Forget Everything And Run or Face Everything And Rise. The choice is yours.' Als je voor de tweede optie kiest, dan kunnen de modellen en vragen van Varen in de mist je hiermee helpen.

De modellen zijn goed te begrijpen, helder geïllustreerd en bieden houvast om je te positioneren, koers te kiezen, vaart te maken en wellicht zelfs je bestemming te bereiken. Dit is het leiderschapsdeel uit de ondertitel van het boek. Het eerste woord in de ondertitel, risicomanagement, blijft in het hele boek echter in nevelen gehuld. Nergens wordt dit begrip geïntroduceerd en uitgelegd. Zo blijft impliciet wat een leider in een VUCA-omgeving aan risicomanagement kan hebben (en ook wat niet). Halverwege het boek doemt risicodenker Nassim Nicholas Taleb plotseling op uit de nevelen, met een soort SOS-bericht om in onzekere tijden anti-fragiel te worden. Dit wordt uitgelegd als ‘tegen een stootje kunnen', terwijl Taleb met anti-fragiliteit veel verder gaat: namelijk juist stérker worden van het omgaan met onzekerheden en onverwachtse wendingen. Sterker in de betekenis van weerbaarder als persoon, als team, als organisatie en zelfs als samenleving.

Hoofdstuk 5 is het laatste hoofdstuk van het compacte boek. Naast een samenvatting van de lessen uit de voorgaande hoofdstukken bevat hoofdstuk 5 een aantal overkoepelende lessen en opdrachten. Eén daarvan gaat over een kernbegrip van risicomanagement: risk appetite of risicobereidheid. Onder het motto high risk, high return luidt de bijbehorende vraag: ‘Hoeveel risico wil uw organisatie nemen om de concurrentie de loef af te steken?' Los van de eenzijdigheid van deze vraag - ook de meeste commerciële organisaties hebben meer doelen dan alleen de concurrentie overtroeven - suggereert deze vraag dat er zoiets als ‘het risico' of ‘de risicobereidheid' bestaat. Als dit ergens een luchtspiegeling is, dan is het wel in de VUCA-omstandigheden waarop Varen in de mist zich richt.

Ik besef dat dit kritische kanttekeningen zijn. Kanttekeningen van iemand die, ondergedompeld in zijn eigen vakgebied, met een periscoop de einder afspeurt. Dit op zoek gronden om effectief risicomanagement met dito leiderschap te combineren. Deze belofte van de ondertitel wordt niet helemaal waargemaakt. Wat Varen in de mist wél degelijk biedt is een eigentijds instrumentarium dat lezers in woelige omstandigheden helpt om zich te positioneren, koers te houden en vaart te maken. Om zo ten slotte, ondanks alle onzekerheden, toch de gewenste eindbestemming te bereiken. Ik wens iedereen een behouden vaart! 

Martin van Staveren adviseert, doceert en schrijft over realistisch(er) omgaan met onzekerheden, risico’s én kansen. Hij schreef verschillende boeken, en Iedereen risicoleider: Waarde realiseren én behouden in een onzekere wereld is zijn nieuwste boek.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden