Omgaan met de overgang: voor jezelf en als leidinggevende

Ze loopt al jaren haar afdeling op haar duim. Ze heeft overzicht, ervaring en een scherp oordeel. En dan, ergens tussen haar vijfenveertigste en vijfenvijftigste, begint er iets te veranderen. Slaaptekort. Concentratieproblemen. Een warmtegolf midden in een vergadering. Ze twijfelt aan zichzelf, terwijl ze eigenlijk op het hoogtepunt van haar kunnen staat.

Dit is geen uitzondering. Dit is de realiteit van miljoenen vrouwen op de werkvloer. En toch wordt er nauwelijks over gesproken. De overgang — of menopauze — is nog altijd omgeven door stilte, schaamte en onbegrip. Terwijl het een levensfase is die elke vrouw raakt, en daarmee ook elke organisatie.

Of je nu zelf midden in de overgang zit, of als leidinggevende wilt begrijpen wat er speelt bij een collega: er is gelukkig steeds meer kennis beschikbaar. En steeds meer boeken die die kennis op een toegankelijke, eerlijke en soms verrassend bevrijdende manier delen. Op deze pagina vind je de beste aanbevelingen.

Waarom de overgang op het werk er écht toe doet

Vrouwen bereiken de overgangsleeftijd — ruwweg tussen de 45 en 55 jaar — op een moment dat ze vaak op de top van hun carrière zitten. Ze zijn waardevol, ervaren en onmisbaar. Maar tegelijkertijd worden ze geconfronteerd met lichamelijke en mentale veranderingen die hun functioneren kunnen beïnvloeden: slaapproblemen, concentratieverlies, stemmingswisselingen, opvliegers. Het zijn klachten die vaak niet worden benoemd — uit schaamte, onwetendheid of angst voor stigma.

Het gevolg? Vrouwen trekken zich terug, werken minder, of verlaten de arbeidsmarkt eerder dan nodig. Dat is een verlies: voor henzelf, voor hun teams, en voor de organisatie. Gelukkig groeit het besef dat openheid en goede begeleiding het verschil kunnen maken. Zowel voor de vrouw zelf als voor haar omgeving.

Het stilzwijgen doorbreken: menopauze als organisatievraagstuk

Zwijgverzuim van Anneke Valk en Filip De Groeve is niet voor niets uitgeroepen tot Managementboek van het Jaar 2026. Het boek benoemt iets wat al te lang onzichtbaar bleef: dat de overgang vrouwen raakt precies op het moment dat ze van onschatbare waarde zijn voor hun organisatie. En dat het taboe daaromheen — het zwijgen — leidt tot vermijdbaar verzuim en onnodig verlies van talent.

Valk en De Groeve combineren biologische kennis met organisatie-inzicht en geven leidinggevenden én HR-professionals concrete handvatten. Want een goed gesprek beginnen is al een begin. Maar je hebt eerst de kennis nodig om te begrijpen wat er werkelijk speelt.

Grip op je eigen lichaam: wat er werkelijk gebeurt tijdens de overgang

Veel vrouwen worden overvallen door de overgang, simpelweg omdat ze niet weten wat hen te wachten staat. Wist je dat je al in de vroege fase — de perimenopauze — hogere oestrogeenspiegels kunt hebben, met klachten als hevige bloedingen en stemmingswisselingen? Of dat je al op je veertigste midden in de overgang kunt zitten, zonder dat je dat herkent?

Kennis is de eerste stap naar grip. Niet om klachten weg te praten, maar om ze te begrijpen — en te weten welke keuzes je hebt. Van voeding en supplementen tot bio-identieke hormonen: er zijn meer opties dan de meeste vrouwen weten.

De overgang als transformatie: een nieuw perspectief

Wat als de overgang niet het einde van iets is, maar het begin? Dat is de centrale gedachte achter het begrip menotransformatie — een term die de overgang herpositioneert als een periode van diepgaande verandering op fysiek, mentaal én professioneel vlak. Geen aftakeling, maar een heroriëntatie. Geen verlies van kracht, maar een verschuiving van energie.

Voor veel vrouwen klinkt dat in eerste instantie als een mooie gedachte die moeilijk te voelen is midden in een slapeloze nacht. Maar de inzichten uit de boeken hieronder laten zien dat die transformatie wél degelijk mogelijk is — mits je de juiste begeleiding en kennis hebt.

Hormonen, humeur en zelfkennis: begrijp wat je voelt

De overgang is in de kern een hormonale verschuiving — maar de gevolgen zijn veel breder dan lichamelijke klachten alleen. Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, plotselinge huilbuien of juist een gevoel van vervreemding van jezelf: het zijn ervaringen die veel vrouwen als verwarrend of beangstigend ervaren. Terwijl ze in feite een logisch gevolg zijn van wat er in hun lichaam gebeurt.

Boeken die de verbinding leggen tussen hormonen, emoties en gedrag helpen vrouwen om zichzelf beter te begrijpen — en daarmee ook beter te communiceren naar hun omgeving. Want hoe kun je uitleggen wat er met je gebeurt, als je het zelf niet begrijpt?

Werken tijdens de overgang: zo blijf je inzetbaar én met plezier aan de slag

Werken tijdens de overgang vraagt om aanpassing — van jezelf, maar ook van je werkomgeving. Hoe ga je om met concentratieproblemen tijdens een belangrijke vergadering? Hoe bespreek je je slaaptekort met je leidinggevende? En hoe richt je de komende twintig jaar van je loopbaan in op een manier die bij je past?

Dat zijn geen kleine vragen. Maar ze zijn wel te beantwoorden — mits je de juiste informatie hebt en bereid bent om eerlijk naar jezelf te kijken.

Wat EVAlutie en De nieuwe menopauze toevoegen aan het gesprek

De bredere culturele en maatschappelijke context van de overgang verdient ook aandacht. Twee boeken die dat gesprek op een verfrissende manier voeren, zijn EVAlutie en De nieuwe menopauze. Ze helpen niet alleen de vrouw die midden in de overgang zit, maar ook haar omgeving om de levensfase te begrijpen vanuit een breder perspectief: historisch, biologisch en persoonlijk.

Als leidinggevende: hoe ondersteun je een medewerker in de overgang?

Stel: een van je beste medewerkers functioneert al een tijdje minder goed. Ze is vaker ziek, minder scherp in vergaderingen, reageert soms onverwacht emotioneel. Je wilt iets zeggen, maar weet niet hoe — of je durft het onderwerp niet aan te snijden. Herkenbaar?

De overgang is een medisch en persoonlijk thema, maar het raakt ook de werkvloer. Als leidinggevende hoef je geen arts te zijn. Maar je kunt wel een veilige omgeving creëren waarin het gesprek gevoerd kán worden. Dat begint met kennis — en met de bereidheid om het taboe te doorbreken.

Naast Zwijgverzuim zijn er ook boeken die je als leidinggevende helpen om beter om te gaan met medewerkers die door een ingrijpende persoonlijke periode gaan — of dat nu de overgang is, of een ander verlies.

Ook voor internationaal georiënteerde lezers: de stem van Mary Claire Haver

In de Verenigde Staten heeft arts Mary Claire Haver een beweging op gang gebracht met haar directe, ontmythologiserende aanpak van de menopauze. Haar boek is Engelstalig, maar inmiddels ook in Nederland goed verkrijgbaar — en wordt door veel professionals aanbevolen als een van de meest complete en toegankelijke werken over het onderwerp.

Tot slot: de overgang vraagt om een nieuw gesprek

De overgang is geen zwakte. Het is geen reden om minder te verwachten van een medewerker, en het is zeker geen reden om te zwijgen. Integendeel: vrouwen die de overgang bewust doorlopen, met de juiste kennis en ondersteuning, blijken veerkrachtiger, scherper en zelfbewuster te worden dan ooit tevoren.

Dat vraagt wel iets. Van de vrouw zelf: de bereidheid om te leren en te spreken. Van leidinggevenden: de moed om een gesprek te beginnen dat lang taboe was. En van organisaties: het inzicht dat investeren in de vitaliteit van ervaren vrouwen zich altijd terugbetaalt.

De boeken op deze pagina helpen je op weg — of je nu zelf midden in de overgang zit, iemand wilt ondersteunen, of als organisatie een inclusief beleid wilt ontwikkelen. Welk gesprek ga jij als eerste voeren?

Verantwoording

Het doel van deze pagina is om boeken aan te bevelen die het beste passen bij de vraag hoe je omgaat met de menopauze of overgang — van jezelf of van een collega. De aanbevelingen zijn gebaseerd op relevantie, inhoudelijke kwaliteit en aanvulling op elkaar.

Managementboek.nl verdiept zich al meer dan 30 jaar in vakliteratuur voor professionals. We gebruiken nu ook AI om de opgebouwde kennis op een relevante en persoonlijke manier uit te serveren — zo vind je sneller het boek dat écht bij jouw vraag past.

Heb je zelf een vraag waar je geen antwoord op vindt? Stel hem via managementboek.nl/oplossing — we voegen jouw vraag binnen één dag toe.