Over Mijke Houwerzijl
Mr.dr. M.S. Houwerzijl is universitair hoofddocente sociaal recht aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Mijke Houwerzijl
Mr.dr. M.S. Houwerzijl is universitair hoofddocente sociaal recht aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Meer over de auteurs
Mijke Houwerzijl,
Saskia Montebovi,
N. Zekic
Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming
Sociaalrechtelijke uitdagingen in tijden van digitale transformatie
Gebonden Nederlands 2021 1e druk 9789013165425Levertijd ± 6 werkdagen
Gratis verzonden
Samenvatting
Deze publicatie geeft een breed overzicht van actuele knelpunten voor sociaalrechtelijke bescherming als gevolg van platformisering/algoritmisering van werk. De titel geeft inzicht in actuele discussies en gaat in op vragen en uitdagingen die de voortschrijdende digitalisering en datarevolutie meebrengen voor de rechtspositie en bescherming van werkenden en hun sociale zekerheid.
Dit is de eerste Nederlandstalige boekpublicatie voor de juridische markt omtrent de impact van online werkplatforms en algoritmes op de werk- en inkomensbescherming van (platform)werkenden. Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming belicht, vanuit breed juridisch perspectief, welke gevolgen ‘Werk 4.0’ heeft voor de sociale bescherming van werkenden en wat dit betekent voor het sociale recht en beleid in de nabije toekomst. De titel biedt waardevolle informatie en inzichten voor zowel juristen werkzaam in de rechtspraktijk als bij de overheid en andere beleidsvormende of beleidsbeïnvloedende organisaties, waaronder vakbonden, werkgeversorganisaties etc. Zeker gezien de opkomst van nieuwe flex-werkvormen, gekenmerkt door het (thuis)werken via online platforms, algoritmes en verzelfstandiging van werk.
In deze uitgave, mogelijk gemaakt door Instituut Gak, worden actuele discussies en beleid- en rechtsontwikkeling over platformarbeid en algoritmisering van werkprocessen besproken, zoals:
jurisprudentie over kwalificatie van platformwerkers (o.a. Deliveroo): werknemer of zzp-er?
arbeidsrechtelijke problematiek rond ‘banenstapelaars’ (hybride werkenden)
socialezekerheid bij platformwerk (naar arbeidsvormneutrale socialezekerheid?)
privaatrechtelijke (on)mogelijkheden om sociale bescherming te bieden voor platformwerkers
mededingingsrecht als obstakels of kans voor collectief onderhandelen voor of door zzp’ers
het gebruik van algoritmes bij de arbeid en in sollicitatieprocedures
risico’s en kansen van plaatsonafhankelijk online (platform)werken
Werkplatforms wetgeving
Daarnaast wordt ingegaan op arbeidsrechtelijke, socialezekerheidsrechtelijke, privaatrechtelijke en mededingingsrechtelijke aspecten van platformwerk en algoritmisering. Vertrekpunt daarbij is het Nederlandse recht, maar ook Europees- en internationaalrechtelijke aspecten komen aan bod. Tevens is de sociale problematiek waarmee digitale transformatie van werk gepaard gaat in historisch perspectief geplaatst.
Dit maakt Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming onmisbaar voor iedereen die zich beleidsmatig, vakmatig of wetenschappelijk bezighoudt met de gevolgen voor de sociale bescherming van werkenden van platformisering en algoritmisering. De titel is tevens interessant voor praktijkjuristen, beleidsmakers en andere ‘stakeholders’. Ook voor studenten en medewerkers in het wetenschappelijk onderwijs vormt de uitgave een belangrijke bron van informatie.
Trefwoorden
Specificaties
ISBN13:9789013165425
Taal:Nederlands
Bindwijze:gebonden
Aantal pagina's:252
Uitgever:Wolters Kluwer
Druk:1
Verschijningsdatum:14-10-2021
Hoofdrubriek:Juridisch
Jongbloed:Arbeidsrecht: algemeen
Lezersrecensies
Wees de eerste die een lezersrecensie schrijft!
Inhoudsopgave
Voorwoord / V
HOOFDSTUK 1
Uitdagingen van ‘platformisering’ en ‘algoritmisering’ voor de sociale bescherming van werkenden: een inleidende beschouwing / 1
Mijke Houwerzijl, Saskia Montebovi & Nuna Zekić
1.1 Inleiding in de thematiek / 1
1.2 Back to the future? / 3
1.3 Platformarbeid en (de toegang tot) het sociaal recht / 4
1.3.1 De kwalificatievraag bij platformarbeid / 4
1.3.2 De hybride (platform)werknemer en zijn arbeidsrechtelijke bescherming / 5
1.3.3 De platformwerker en zijn socialezekerheidsrechtelijke bescherming / 6
1.4 Platformarbeid en (de toegang tot) bescherming buiten het sociaal recht / 6
1.4.1 De zelfstandige platformwerker sociaal beschermd via het privaatrecht? / 6
1.4.2 Sociale bescherming van de platformwerker via het mededingingsrecht? / 7
1.5 Andere sociaalrechtelijke vraagstukken bij online (platform)werk / 8
1.5.1 Risico’s en kansen bij algoritmisch aangestuurde personeelsselectie / 8
1.5.2 Risico’s en kansen van plaatsonafhankelijk online (platform)werken / 9
1.6 Tot slot / 10
HOOFDSTUK 2
Van ‘pennetje’ naar ‘gig’: verdelingsmechanismen vroeger en nu / 13
Robert Knegt
2.1 Inleiding / 13
2.1.1 Kluswerk en het normatief structureren van arbeidsverhoudingen / 13
2.1.2 Thema’s / 15
2.2 Verdelingskwesties en recht / 15
2.2.1 Een ‘pennetje’ / 15
2.2.2 Normatieve ordes en formele mechanismen / 16
2.3 De tijd-ruimtelijke organisatie van arbeid: klussen / 18
2.4 Identiteit en sociale positie van werkers / 20
2.4.1 Identiteit en collectief verband / 20
2.4.2 ‘Vrije’ en ‘onvrije’ werkers / 20
2.5 Allocatie van arbeid: verdelingskwesties en -mechanismen / 21
2.5.1 De context van verdelingskwesties (16e-18e eeuw) / 21
2.5.2 Verdelingsmechanismen: de transportgilden (15e-19e eeuw) / 22
2.5.3 Gelijke toegang en differentiatie / 24
2.6 Autonomie en gezag in arbeidsverhoudingen / 26
2.6.1 Juridische concepten: markt en gezag / 26
2.6.2 Strijd rond het Verlag-systeem / 27
2.6.3 Driehoeksverhoudingen en overheidsingrijpen / 28
2.7 Bestaanszekerheid van werkers / 29
2.8 Conclusies / 30
HOOFDSTUK 3
De kwalificatie van de platformwerker: de gezagsverhouding naar een nieuw ‘level’? / 35
Hanneke Bennaars
3.1 Inleiding / 35
3.2 Terminologie en afbakening / 36
3.3 De aard en werkwijze van het platform in de praktijk en in de rechtspraak / 37
3.3.1 Werkwijzen en bedrijfsmodellen van platforms / 38
3.3.2 Werkwijze en prikkels / 39
3.3.3 Jurisprudentie over de aard van (dienstverlening van) platforms / 40
3.4 Kwalificatie van de rechtsverhouding werker-platform / 44
3.4.1 Inleiding / 44
3.4.2 De partijbedoeling / 46
3.4.3 Arbeid, de verplichting om arbeid te verrichten en persoonlijke verrichting van arbeid / 48
3.4.4 Loon / 52
3.4.5 In dienst van / 53
3.4.6 Driehoeksverhoudingen / 55
3.5 Hoe verder? Beleids- en wetgevingsinitiatieven en een afronding / 56
HOOFDSTUK 1
Uitdagingen van ‘platformisering’ en ‘algoritmisering’ voor de sociale bescherming van werkenden: een inleidende beschouwing / 1
Mijke Houwerzijl, Saskia Montebovi & Nuna Zekić
1.1 Inleiding in de thematiek / 1
1.2 Back to the future? / 3
1.3 Platformarbeid en (de toegang tot) het sociaal recht / 4
1.3.1 De kwalificatievraag bij platformarbeid / 4
1.3.2 De hybride (platform)werknemer en zijn arbeidsrechtelijke bescherming / 5
1.3.3 De platformwerker en zijn socialezekerheidsrechtelijke bescherming / 6
1.4 Platformarbeid en (de toegang tot) bescherming buiten het sociaal recht / 6
1.4.1 De zelfstandige platformwerker sociaal beschermd via het privaatrecht? / 6
1.4.2 Sociale bescherming van de platformwerker via het mededingingsrecht? / 7
1.5 Andere sociaalrechtelijke vraagstukken bij online (platform)werk / 8
1.5.1 Risico’s en kansen bij algoritmisch aangestuurde personeelsselectie / 8
1.5.2 Risico’s en kansen van plaatsonafhankelijk online (platform)werken / 9
1.6 Tot slot / 10
HOOFDSTUK 2
Van ‘pennetje’ naar ‘gig’: verdelingsmechanismen vroeger en nu / 13
Robert Knegt
2.1 Inleiding / 13
2.1.1 Kluswerk en het normatief structureren van arbeidsverhoudingen / 13
2.1.2 Thema’s / 15
2.2 Verdelingskwesties en recht / 15
2.2.1 Een ‘pennetje’ / 15
2.2.2 Normatieve ordes en formele mechanismen / 16
2.3 De tijd-ruimtelijke organisatie van arbeid: klussen / 18
2.4 Identiteit en sociale positie van werkers / 20
2.4.1 Identiteit en collectief verband / 20
2.4.2 ‘Vrije’ en ‘onvrije’ werkers / 20
2.5 Allocatie van arbeid: verdelingskwesties en -mechanismen / 21
2.5.1 De context van verdelingskwesties (16e-18e eeuw) / 21
2.5.2 Verdelingsmechanismen: de transportgilden (15e-19e eeuw) / 22
2.5.3 Gelijke toegang en differentiatie / 24
2.6 Autonomie en gezag in arbeidsverhoudingen / 26
2.6.1 Juridische concepten: markt en gezag / 26
2.6.2 Strijd rond het Verlag-systeem / 27
2.6.3 Driehoeksverhoudingen en overheidsingrijpen / 28
2.7 Bestaanszekerheid van werkers / 29
2.8 Conclusies / 30
HOOFDSTUK 3
De kwalificatie van de platformwerker: de gezagsverhouding naar een nieuw ‘level’? / 35
Hanneke Bennaars
3.1 Inleiding / 35
3.2 Terminologie en afbakening / 36
3.3 De aard en werkwijze van het platform in de praktijk en in de rechtspraak / 37
3.3.1 Werkwijzen en bedrijfsmodellen van platforms / 38
3.3.2 Werkwijze en prikkels / 39
3.3.3 Jurisprudentie over de aard van (dienstverlening van) platforms / 40
3.4 Kwalificatie van de rechtsverhouding werker-platform / 44
3.4.1 Inleiding / 44
3.4.2 De partijbedoeling / 46
3.4.3 Arbeid, de verplichting om arbeid te verrichten en persoonlijke verrichting van arbeid / 48
3.4.4 Loon / 52
3.4.5 In dienst van / 53
3.4.6 Driehoeksverhoudingen / 55
3.5 Hoe verder? Beleids- en wetgevingsinitiatieven en een afronding / 56
HOOFDSTUK 4
Arbeidsrechtelijke bescherming van platformwerkers met meerdere banen / 61
Nuna Zekić
4.1 Inleiding / 61
4.2 Combinatiebanen / 62
4.3 Beloning van multi-jobbers / 65
4.4 Nevenwerkzaamheden / 68
4.5 Arbeidstijden / 69
4.5.1 Arbeidstijden bij meerdere dienstverbanden / 69
4.5.2 Arbeidstijden en hybride werkenden / 72
4.5.3 Arbeidstijden en registratie / 73
4.6 Platformarbeid en werk-privébalans / 75
4.6.1 Flexibiliteit bij platformarbeid / 76
4.6.2 Oproeparbeid / 77
4.6.3 Platformarbeid en werk-privéregelingen / 79
4.7 Conclusies / 81
HOOFDSTUK 5
Platformarbeid: een uitdaging voor sociale zekerheid? / 85
Paul Schoukens & Saskia Montebovi
5.1 Inleiding / 85
5.2 Situering platformwerk als uitdaging voor de sociale zekerheid / 86
5.3 Situering platformwerk in Nederland / 88
5.4 Uitdagingen en oplossingsrichtingen aan de financieringszijde van sociale zekerheid / 91
5.4.1 Algemeen / 91
5.4.2 Nederland / 95
5.5 Uitdagingen en oplossingsrichtingen aan de uitkeringszijde van sociale zekerheid / 99
5.5.1 Algemeen / 99
5.5.2 Nederland / 102
5.6 Conclusie / 106
HOOFDSTUK 6
Platformarbeid en privaatrecht / 109
Eric Tjong Tjin Tai & Jaap van Slooten
6.1 Inleiding / 109
6.2 De positie van het platform / 110
6.2.1 De overeenkomst van opdracht (en lastgeving) / 111
6.2.2 Bemiddeling en agentuur / 115
6.2.3 Franchise / 117
6.2.4 Algemeen verbintenissenrecht / 119
6.3 De positie van de platformwerker / 121
6.3.1 Het platform als facilitator: Werkspot / 122
6.3.2 Het platform als bemiddelaar: Charly Cares / 125
6.3.3 Het platform als dienstverlener: Deliveroo / 127
6.3.4 Tussenconclusie / 129
6.4 Knelpunten en vormen van bescherming / 131
HOOFDSTUK 7
Platformwerkers en het mededingingsrecht: vloek of zegen voor de sociale bescherming? / 135
Inge Graef & Jasper van den Boom
7.1 Inleiding / 135
7.2 Artikel 101 VWEU: de positie van platformwerkers en de mogelijkheid tot algoritmisch management / 136
7.2.1 Het collectief onderhandelingsvermogen van platformwerkers in het licht van artikel 101 VWEU / 137
7.2.2 Platforms als kartelondersteuners / 143
7.2.3 Gezamenlijk gebruik van prijsalgoritmes en prijssoftware / 145
7.3 Artikel 102 VWEU: misbruik van machtspositie en de bescherming van platformwerkers / 147
7.3.1 Uitsluitingsmisbruik / 148
7.3.2 Discriminatie tussen platformwerkers onderling / 149
7.3.3 Uitbuitingsmisbruik: excessieve prijzen en oneerlijke voorwaarden / 151
7.3.4 Afhankelijkheid van platformwerkers en de Platform-to-Business-Verordening / 153
7.4 Conclusie / 156
HOOFDSTUK 8
Algoritmes en personeelsselectie / 159
Willemijn Roozendaal & Marko Jovović
8.1 Inleiding / 159
8.2 Enkele begrippen: algoritmes, machine learning / 161
8.2.1 Inleiding aan de hand van een voorbeeld / 161
8.2.2 De complexiteit van ML-algoritmes / 162
8.3 Gelijke behandeling / 164
8.3.1 Inleiding / 164
8.3.2 Direct en indirect onderscheid bij personeelsselectie / 164
8.3.3 Problemen bij een onduidelijk afwegingskader / 167
8.3.4 ML-algoritmes en discriminatie / 169
8.3.5 Objectieve rechtvaardiging en uitlegbaarheid / 171
8.4 De Algemene Verordening Gegevensbescherming / 173
8.4.1 Inleiding / 173
8.4.2 Het samenstellen van de dataset / 173
8.4.3 Het opvragen van informatie bij de sollicitant of aspirant-platformwerker / 175
8.4.4 ML-algoritmes en de AVG / 177
8.5 Meerwaarde van ML-algoritmes bij personeelsselectie / 179
8.5.1 Datagedreven selectie biedt kansen voor gelijke behandeling / 179
8.5.2 Mogelijkheden om datagedreven werving en selectie te faciliteren / 181
8.6 Conclusie / 182
HOOFDSTUK 9
Risico’s en kansen van grenzeloos online (platform)werken / 185
Mijke Houwerzijl & Bas Rombouts
9.1 Inleiding / 185
9.2 Crowdwork in ILO-optiek / 186
9.2.1 Declaration for the Future of Work / 187
9.2.2 Studies naar crowdwork / 188
9.2.3 Kenmerken en motieven van crowdworkers / 189
9.2.4 Rechtspositie en arbeidsvoorwaarden bij crowdwork / 191
9.3 Crowdwork langs de meetlat van ILO-minimumnormen / 192
9.3.1 Vakbondsvrijheid en collectief onderhandelen / 192
9.3.2 Verbod op discriminatie inzake (toegang tot) werk, beloning en overige arbeidsvoorwaarden / 193
9.3.3 Verbod op kinderarbeid en dwangarbeid / 194
9.3.4 Adequate beloning / 196
9.3.5 Veilige en gezonde arbeidsomstandigheden en fatsoenlijke arbeidstijden / 197
9.4 Toekomstscenario’s voor ‘decent crowdwork’ / 198
9.4.1 Een speciale Crowdwork-Conventie / 199
9.4.2 Crowdwork als onderdeel van internationale handels- en toeleveringsketens / 200
9.4.3 Crowdworkers als werknemers naar nationaal arbeids- en socialezekerheidsrecht / 201
9.5 Transnationaal ‘hybride werken’ binnen de EU / 202
9.5.1 Een fictief voorbeeld in een Europese grensregio / 203
9.5.2 Verkenning van mogelijke uitwegen uit het juridische labyrint / 205
9.6 Samenvattende conclusie / 206
Bibliografie / 209
Auteursgegevens / 235
Arbeidsrechtelijke bescherming van platformwerkers met meerdere banen / 61
Nuna Zekić
4.1 Inleiding / 61
4.2 Combinatiebanen / 62
4.3 Beloning van multi-jobbers / 65
4.4 Nevenwerkzaamheden / 68
4.5 Arbeidstijden / 69
4.5.1 Arbeidstijden bij meerdere dienstverbanden / 69
4.5.2 Arbeidstijden en hybride werkenden / 72
4.5.3 Arbeidstijden en registratie / 73
4.6 Platformarbeid en werk-privébalans / 75
4.6.1 Flexibiliteit bij platformarbeid / 76
4.6.2 Oproeparbeid / 77
4.6.3 Platformarbeid en werk-privéregelingen / 79
4.7 Conclusies / 81
HOOFDSTUK 5
Platformarbeid: een uitdaging voor sociale zekerheid? / 85
Paul Schoukens & Saskia Montebovi
5.1 Inleiding / 85
5.2 Situering platformwerk als uitdaging voor de sociale zekerheid / 86
5.3 Situering platformwerk in Nederland / 88
5.4 Uitdagingen en oplossingsrichtingen aan de financieringszijde van sociale zekerheid / 91
5.4.1 Algemeen / 91
5.4.2 Nederland / 95
5.5 Uitdagingen en oplossingsrichtingen aan de uitkeringszijde van sociale zekerheid / 99
5.5.1 Algemeen / 99
5.5.2 Nederland / 102
5.6 Conclusie / 106
HOOFDSTUK 6
Platformarbeid en privaatrecht / 109
Eric Tjong Tjin Tai & Jaap van Slooten
6.1 Inleiding / 109
6.2 De positie van het platform / 110
6.2.1 De overeenkomst van opdracht (en lastgeving) / 111
6.2.2 Bemiddeling en agentuur / 115
6.2.3 Franchise / 117
6.2.4 Algemeen verbintenissenrecht / 119
6.3 De positie van de platformwerker / 121
6.3.1 Het platform als facilitator: Werkspot / 122
6.3.2 Het platform als bemiddelaar: Charly Cares / 125
6.3.3 Het platform als dienstverlener: Deliveroo / 127
6.3.4 Tussenconclusie / 129
6.4 Knelpunten en vormen van bescherming / 131
HOOFDSTUK 7
Platformwerkers en het mededingingsrecht: vloek of zegen voor de sociale bescherming? / 135
Inge Graef & Jasper van den Boom
7.1 Inleiding / 135
7.2 Artikel 101 VWEU: de positie van platformwerkers en de mogelijkheid tot algoritmisch management / 136
7.2.1 Het collectief onderhandelingsvermogen van platformwerkers in het licht van artikel 101 VWEU / 137
7.2.2 Platforms als kartelondersteuners / 143
7.2.3 Gezamenlijk gebruik van prijsalgoritmes en prijssoftware / 145
7.3 Artikel 102 VWEU: misbruik van machtspositie en de bescherming van platformwerkers / 147
7.3.1 Uitsluitingsmisbruik / 148
7.3.2 Discriminatie tussen platformwerkers onderling / 149
7.3.3 Uitbuitingsmisbruik: excessieve prijzen en oneerlijke voorwaarden / 151
7.3.4 Afhankelijkheid van platformwerkers en de Platform-to-Business-Verordening / 153
7.4 Conclusie / 156
HOOFDSTUK 8
Algoritmes en personeelsselectie / 159
Willemijn Roozendaal & Marko Jovović
8.1 Inleiding / 159
8.2 Enkele begrippen: algoritmes, machine learning / 161
8.2.1 Inleiding aan de hand van een voorbeeld / 161
8.2.2 De complexiteit van ML-algoritmes / 162
8.3 Gelijke behandeling / 164
8.3.1 Inleiding / 164
8.3.2 Direct en indirect onderscheid bij personeelsselectie / 164
8.3.3 Problemen bij een onduidelijk afwegingskader / 167
8.3.4 ML-algoritmes en discriminatie / 169
8.3.5 Objectieve rechtvaardiging en uitlegbaarheid / 171
8.4 De Algemene Verordening Gegevensbescherming / 173
8.4.1 Inleiding / 173
8.4.2 Het samenstellen van de dataset / 173
8.4.3 Het opvragen van informatie bij de sollicitant of aspirant-platformwerker / 175
8.4.4 ML-algoritmes en de AVG / 177
8.5 Meerwaarde van ML-algoritmes bij personeelsselectie / 179
8.5.1 Datagedreven selectie biedt kansen voor gelijke behandeling / 179
8.5.2 Mogelijkheden om datagedreven werving en selectie te faciliteren / 181
8.6 Conclusie / 182
HOOFDSTUK 9
Risico’s en kansen van grenzeloos online (platform)werken / 185
Mijke Houwerzijl & Bas Rombouts
9.1 Inleiding / 185
9.2 Crowdwork in ILO-optiek / 186
9.2.1 Declaration for the Future of Work / 187
9.2.2 Studies naar crowdwork / 188
9.2.3 Kenmerken en motieven van crowdworkers / 189
9.2.4 Rechtspositie en arbeidsvoorwaarden bij crowdwork / 191
9.3 Crowdwork langs de meetlat van ILO-minimumnormen / 192
9.3.1 Vakbondsvrijheid en collectief onderhandelen / 192
9.3.2 Verbod op discriminatie inzake (toegang tot) werk, beloning en overige arbeidsvoorwaarden / 193
9.3.3 Verbod op kinderarbeid en dwangarbeid / 194
9.3.4 Adequate beloning / 196
9.3.5 Veilige en gezonde arbeidsomstandigheden en fatsoenlijke arbeidstijden / 197
9.4 Toekomstscenario’s voor ‘decent crowdwork’ / 198
9.4.1 Een speciale Crowdwork-Conventie / 199
9.4.2 Crowdwork als onderdeel van internationale handels- en toeleveringsketens / 200
9.4.3 Crowdworkers als werknemers naar nationaal arbeids- en socialezekerheidsrecht / 201
9.5 Transnationaal ‘hybride werken’ binnen de EU / 202
9.5.1 Een fictief voorbeeld in een Europese grensregio / 203
9.5.2 Verkenning van mogelijke uitwegen uit het juridische labyrint / 205
9.6 Samenvattende conclusie / 206
Bibliografie / 209
Auteursgegevens / 235
Afgekapt op 60 regels
Anderen kochten ook
Goos Minderman€ 64,50
Rienk Goodijk€ 39,25
Harry Hummels€ 34,99
K.H. Boonzaaijer€ 93,50
Anna Tavis€ 52,22
Boukje Keijzer€ 35,95
Rubrieken
- advisering
- algemeen management
- coaching en trainen
- communicatie en media
- economie
- financieel management
- inkoop en logistiek
- internet en social media
- it-management / ict
- juridisch
- leiderschap
- marketing
- mens en maatschappij
- non-profit
- ondernemen
- organisatiekunde
- personal finance
- personeelsmanagement
- persoonlijke effectiviteit
- projectmanagement
- psychologie
- reclame en verkoop
- strategisch management
- verandermanagement
- werk en loopbaan
