Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20

Aansprakelijkheidsrecht

Gebonden Nederlands 2020 9789462905030
Verwachte levertijd ongeveer 2 werkdagen

Samenvatting

In dit handboek staat het schadevergoedingsrecht centraal. Behandeld worden onder meer overlijdensschade, psychische schade, affectieschade, zorgkosten, smartengeld en voordeeltoerekening. Schadevergoeding is een middel om een geschonden recht of belang te herstellen. Als een recht of belang is geschonden, moet een effectieve reactie (remedie) volgen, ook als geen sprake is van meetbare schade. In dit handboek staan deze remedies centraal, waarbij het niet alleen gaat om schadevergoeding maar ook om erkenning of excuses.

Een remedie is alleen mogelijk als de toegang tot de rechter en een eerlijke procedure zijn gegarandeerd. Dit is het eerste handboek waarin het schadevergoedingsrecht wordt behandeld in samenhang met procedurele aspecten zoals verjaring, belang, immuniteit, buitengerechtelijke kosten en proceskosten.

Eveneens wordt in dit handboek de geïntegreerde behandeling van het schadevergoedingsrecht en de bescherming van fundamentele rechten behandeld. Er is daarom ruime aandacht voor de vraag hoe het EVRM doorwerkt in het schadevergoedingsrecht. De nadruk ligt op de rechten op leven (art. 2), menselijke waardigheid (art. 3), eerlijke procedure (art. 6) en privéleven (art. 8).

Specificaties

ISBN13:9789462905030
Taal:Nederlands
Bindwijze:gebonden
Aantal pagina's:727
Druk:3
Verschijningsdatum:19-3-2020
Hoofdrubriek:Juridisch
ISSN:

Lezersrecensies

3.5 van de 5
2 stemmen
1
0
0
1
0

Geef uw waardering

Zeer goed Goed Voldoende Matig Slecht

Over Cees van Dam

Cees van Dam is hoogleraar aan King's College in Londen en aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast is hij onafhankelijk adviseur van bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties.

Andere boeken door Cees van Dam

Inhoudsopgave

Afkortingen 21

I: DE KERN VAN HET AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT 25
1 Waar het aansprakelijkheidsrecht goed voor is 27
1.1 Plaats van het aansprakelijkheidsrecht in de maatschappij 27
101 Inleiding 27
102 Primaire functies aansprakelijkheidsrecht 29
103 Secundaire functies aansprakelijkheidsrecht 33
104 De rol van verzekeringen 37
105 Ieder heeft recht op effectieve rechtsbescherming 40
1.2 Plaats van het aansprakelijkheidsrecht in het rechtssysteem 41
106 Aansprakelijkheidsrecht en verbintenissenrecht 41
107 Aansprakelijkheidsrecht en EVRM 43
108 Aansprakelijkheidsrecht en Unierecht 44
109 Aansprakelijkheidsrecht en strafrecht 46
110 Aansprakelijkheidsrecht en bestuursrecht 48
1.3 Wat beschermt het aansprakelijkheidsrecht? 49
111 Het algemene persoonlijkheidsrecht 49
112 Fysieke aspecten van de persoonlijkheid 51
113 Niet-fysieke aspecten van de persoonlijkheid 53
114 De open grens tussen eigendom en financiële belangen 59

2 Onrechtmatigheid 63
2.1 Inleiding 64
201 Wanneer is een gedraging onrechtmatig? 64
202 Strijd met het ongeschreven recht 66
203 Onrechtmatigheid: afweging tussen risico en zorg 68
204 Vier onrechtmatigheidsfactoren (Kelderluik) 69
205 Het afwegen van de onrechtmatigheidsfactoren 71
206 Gewoonte en gebruik zijn niet bepalend 73
2.2 Schending ongeschreven recht 75
2.2.1 Omvang risico (1): ernst van de schade 75
207 Aard en omvang van de schade 75
2.2.2 Omvang risico (2): waarschijnlijkheid van een ongeval 77
208 Waarschijnlijkheid van wat? 77
209 Mate van waarschijnlijkheid 78
210 Consideratieplicht jegens onvoorzichtige benadeelde 79
2.2.3 Omvang zorg (1): aard en nut van de gedraging 81
211 Aard van de gedraging 81
212 Nut van de gedraging 84
213 Rechtvaardigingsgronden 86
214 Aansprakelijkheid voor nalaten 88
2.2.4 Omvang zorg (2): bezwaarlijkheid voorzorgsmaatregelen 92
215 Uitgangspunt: wegnemen van het risico 92
216 Wegnemen risico te duur, ongewenst of onpraktisch 94
217 Beperken risico door onderzoek en toezicht 95
218 Beperken risico door informeren en waarschuwen 98
219 Onbekende risico’s: observatieplicht 101
220 Onbekende risico’s: voorzorgsbeginsel 103
2.3 Schending wettelijke plicht 104
221 Inleiding 104
222 Schending wettelijke plicht niet altijd onrechtmatig 106
223 Concretiseren van abstracte wettelijke normen 107
224 Corrigeren van onjuiste wettelijke normen 109
225 Betekenis van buitenwettelijke normen 110
2.4 Inbreuk op een recht 113
226 Inleiding 113
227 De rechtstreekse rechtsinbreuk in de literatuur 115
228 De rechtstreekse rechtsinbreuk in de rechtspraak 117
229 Het geschonden recht weerspiegelt de gedragsnorm 118
230 Het praktische nut van de rechtsinbreuk 120
2.5 Relativiteit 121
231 Relativiteit van de onrechtmatigheid 121
232 Relativiteit van wettelijke normen 123
233 Relativiteit van ongeschreven normen 125
234 Rechtsvermoeden, causaliteit en rechtspolitiek 129

3 Toerekening 131
3.1 Inleiding 131
301 Drie gronden voor toerekening 131
3.2 Toerekening op grond van schuld 133
3.2.1 Kennen en kunnen 133
302 Kenbaarheid van het risico 133
303 Stand van wetenschap en techniek 134
304 Algemeen bekende feiten en wijsheid achteraf 136
305 Kenbaarheid van het recht 138
306 Vermijdbaarheid van het risico 139
3.2.2 Toetsing van kennis en kunde 140
307 Subjectieve toetsing als uitzondering op de regel 140
308 Objectieve toetsing met vergelijkingstypen 142
309 Onderscheid tussen onrechtmatigheid en toerekening 145
3.3 Toerekening op grond van de verkeersopvattingen 147
310 Grens tussen schuld en verkeersopvattingen 147
311 Voorbeelden in de rechtspraak 148
3.4 Toerekening op grond van de wet 150
312 Geestelijke of lichamelijke tekortkoming 150
313 Jeugdige leeftijd 153

4 Foutaansprakelijkheid en risicoaansprakelijkheid 155
401 Inleiding 155
402 Waarom risicoaansprakelijkheid? 157
403 Risicoaansprakelijkheid in enge en ruime zin 158
404 Fout-elementen in risicoaansprakelijkheid 160
405 Risico-elementen in foutaansprakelijkheid 161
406 Tijdelijke Regeling Verhaalsrechten 163

II: AANSPRAKELIJKHEID VOOR PERSONEN EN ZAKEN 167
5 Aansprakelijkheid voor personen 169
5.1 Inleiding 170
501 Aansprakelijkheidsratio’s: toezicht en samenwerking 170
5.2 Aansprakelijkheid voor kinderen 172
502 Ouders voor kinderen tot 14 jaar 172
503 Ouders voor kinderen van 14 en 15 jaar 174
504 Ouders voor jongeren van 16 jaar en ouder 176
505 Aansprakelijkheid scholen voor leerlingen 177
5.3 Aansprakelijkheid voor volwassenen 179
506 Aansprakelijkheid voor psychiatrische patiënten 179
507 Aansprakelijkheid voor gedetineerden 180
5.4 Groepsaansprakelijkheid 182
508 Vereisten voor groepsaansprakelijkheid 182
509 Grenzen aan de groep: gemeenschap van gemoederen 184
5.5 Aansprakelijkheid in organisatorisch verband 186
510 Aansprakelijkheid voor ondergeschikten: voorwaarden 186
511 Aansprakelijkheid voor ondergeschikten: gevolgen 189
512 Aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten: reikwijdte en gevolgen 191
513 Aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten: voorwaarden 192
514 Aansprakelijkheid voor vertegenwoordigers 194
515 Aansprakelijkheid van rechtspersonen 196
516 Bestuurdersaansprakelijkheid 198
517 Aansprakelijkheid in concernverband 202
518 Onderneming en mensenrechten 205

6 Aansprakelijkheid voor roerende zaken 211
6.1 Inleiding 212
601 Risicoaansprakelijkheid en foutaansprakelijkheid 212
6.2 Aansprakelijkheid in het wegverkeer 215
6.2.1 Inleiding 215
602 Risico’s van het wegverkeer en de verplichte WAM 215
6.2.2 Risicoaansprakelijkheid voor motorrijtuigen 219
603 Toepassingsgebied en terminologie van art. 185 WVW 219
604 Betrokkenheid, overmacht en eigen schuld 222
605 Kinderen tot 14 jaar: 100%-regel 223
606 Personen van 14 jaar en ouder: overmacht 225
607 Personen van 14 jaar en ouder: eigen schuld 226
608 De positie van regresnemers 229
609 Andere regels van risicoaansprakelijkheid 231
610 Zelfrijdende motorrijtuigen 232
6.2.3 Foutaansprakelijkheid in het wegverkeer 234
611 Foutaansprakelijkheid: toepassingsgebied 234
612 Zorgplicht bestuurder jegens passagier 237
6.3 Aansprakelijkheid voor gebrekkige producten 238
6.3.1 Risicoaansprakelijkheid voor gebrekkige producten 238
613 Waarom risicoaansprakelijkheid? 238
614 De Europese richtlijn productaansprakelijkheid 240
615 Terminologie en samenloop met andere regels 242
616 Wanneer is een product gebrekkig? 246
617 Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking? 251
618 Verweermiddelen van de producent 252
619 Ontwikkelingsrisico-verweer 254
620 Verjaring en verval 256
6.3.2 Foutaansprakelijkheid voor gebrekkige producten 257
621 Reikwijdte: commerciële schade en regresnemers 257
622 Onrechtmatigheid en toerekening 259
623 Veiligheidsregulering, waarschuwen en terugroepen 262
6.4 Aansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen 264
6.4.1 Risicoaansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen 264
624 Reikwijdte: beroeps- en bedrijfsmatige gebruikers 264
625 Stof, bijzonder gevaar, bekendheid en verweren 265
6.4.2 Foutaansprakelijkheid voor gevaarlijke stoffen 267
626 Reikwijdte: particulieren, beroepen en bedrijven 267
627 Zorgplicht voor gevaarlijke stoffen 269
6.5 Aansprakelijkheid voor dieren 270
628 Risicoaansprakelijkheid: toepassingsgebied 270
629 Onberekenbaarheid en eigen energie van het dier 273
6.6 Aansprakelijkheid voor andere roerende zaken 275
6.6.1 Risicoaansprakelijkheid voor gebrekkige roerende zaken 275
630 Reikwijdte en samenloop met andere bepalingen 275
631 Voorwaarden voor risicoaansprakelijkheid 277
6.6.2 Foutaansprakelijkheid voor roerende zaken 280
632 Toepassingsgebied foutaansprakelijkheid 280
633 Natuurverschijnselen en crimineel gedrag 282

7 Aansprakelijkheid voor onroerende zaken 285
7.1 Inleiding 286
701 Overzicht 286
7.2 Risicoaansprakelijkheid voor opstallen 288
702 Toepassingsbereik artikel 6:174 BW 288
703 Voorwaarden voor gebrekkigheid: overzicht 290
704 Factoren voor vaststellen gebrek 292
705 Kenbaarheid van het risico 294
706 Tenzij-clausule 296
7.3 Risicoaansprakelijke personen en medebezitters 297
707 Bedrijfsmatige gebruikers 297
708 Hoofdelijke aansprakelijkheid en medebezitters 300
7.4 Risicoaansprakelijkheid voor stortplaatsen en mijnbouwwerken 303
709 Risicoaansprakelijkheid voor stortplaatsen 303
710 Risicoaansprakelijkheid voor mijnbouwwerken 305
7.5 Foutaansprakelijkheid voor onroerende zaken 307
711 Belang artikel 6:162 BW naast risicoaansprakelijkheid 307
712 Aansprakelijke persoon: de toezichthouder 309
713 Zorgplicht toezichthouder: algemeen 311
714 Zorgplicht toezichthouder: natuurlijke risico’s 312
7.6 Gemeenschappelijke kwesties bij risico- en foutaansprakelijkheid 314
715 Aansprakelijkheid jegens onbevoegde bezoekers 314
716 Aansprakelijkheid jegens onvoorzichtige bezoekers 316
7.7 Aansprakelijkheid van de wegbeheerder 319
717 Toepassingsgebied artikelen 6:174 en 6:162 BW 319
718 Gebrek, onrechtmatigheid en financiële middelen 322
719 Rekening houden met onvoorzichtige weggebruikers 324
7.8 Hinder 326
720 Naburigheid; overzicht hindercriteria 326
721 Ernst van de hinder 330
722 Bezwaarlijkheid maatregelen en nut gedraging 332

8 Bijzondere rechtsverhoudingen 335
8.1 Inleiding 336
801 Overzicht 336
8.2 Arbeidsongevallen en beroepsziekten 338
8.2.1 Inleiding 338
802 Overzicht 338
8.2.2 Aansprakelijkheid werkgever op grond van art. 7:658 BW 340
803 ‘In de uitoefening van zijn werkzaamheden’ 340
804 Reikwijdte van de zorgplicht 342
805 Structuur en inhoud van de zorgplicht 344
806 Eigen schuld werknemer 347
807 Flexibele arbeidsverhoudingen 349
8.2.3 Aansprakelijkheid werkgever op grond van art. 7:611 BW 352
808 Verplichtingen op grond van goed werkgeverschap 352
809 Verzekeringsplicht voor schade in het wegverkeer 354
8.3 Aansprakelijkheid beroepsbeoefenaren en bedrijven 356
810 Zorgplicht beroepsbeoefenaar jegens cliënt/patiënt 356
811 Zorgplicht beroepsbeoefenaar jegens derden 358
812 Zorgplicht bank jegens derden 362
813 Aansprakelijkheid van website-host en websitehouder 366
814 Oneerlijke handelspraktijken 368
815 Misleidende en vergelijkende reclame 372
816 Oneerlijke mededinging 375
8.4 Onrechtmatige overheidsdaad 378
8.4.1 Inleiding 378
817 De eigen aard van overheidsaansprakelijkheid 378
8.4.2 Overheidsgedrag en onrechtmatigheid 381
818 Tussen geen en volledige beleidsvrijheid 381
819 Invloed algemene beginselen van behoorlijk bestuur 384
8.4.3 Overheidsaansprakelijkheid wegens schending EVRM 386
820 Inleiding 386
821 Informatieplichten 389
822 Adequate wetgeving en effectieve handhaving 390
823 Operationele verplichtingen 394
824 Bijzondere bescherming van kinderen 400
825 Procedurele verplichtingen 403
8.4.4 Overheidsaansprakelijkheid wegens schending Unierecht 405
826 Ontwikkeling Francovich-aansprakelijkheid 405
827 Voorwaarden voor aansprakelijkheid 406
8.4.5 Bijzondere vormen van overheidsaansprakelijkheid 411
828 Aansprakelijkheid van toezichthouders 411
829 Aansprakelijkheid voor besluiten 416
830 Aansprakelijkheid voor wetgeving 422
831 Aansprakelijkheid voor rechterlijke beslissingen 426
832 Aansprakelijkheid voor strafvorderlijk optreden 430
833 Aansprakelijkheid bij schending gelijkheidsbeginsel 433
8.5 Aansprakelijkheid bij sport en spel 437
834 Ratio minder strenge zorgplicht bij sport en spel 437
835 Inhoud minder strenge zorgplicht bij sport en spel 438
836 Grens tussen minder strenge en strenge zorgplicht 440

III: HERSTEL VAN GESCHONDEN RECHTEN EN BELANGEN 443
9 Schade en schadevergoeding 445
9.1 Inleiding 446
901 Overzicht 446
902 Wat is schade? 448
903 De utopie van de volledige schadevergoeding 451
9.2 Bijzondere vormen van vermogensschade 453
904 Geleden verlies en gederfde winst, bereddingskosten 453
905 Buitengerechtelijke kosten 456
9.3 Overlijdensschade 460
9.3.1 Inleiding 460
906 Een inadequate remedie 460
9.3.2 Derving levensonderhoud nabestaanden 462
907 Kring van gerechtigde nabestaanden 462
908 Omvang schadevergoeding voor nabestaanden 465
909 Vergoeding voor huishoudelijke en verzorgingstaken 468
9.3.3 Affectieschade van nabestaanden 469
910 Geschiedenis en belang vergoeding affectieschade 469
911 Kring van gerechtigden en omvang vergoeding 470
912 Oogmerk om immateriële schade toe te brengen 472
9.3.4 Psychische schade nabestaanden (shockschade) 474
913 Ontstaan recht op vergoeding van psychische schade 474
914 Voorwaarden voor vergoeding van psychische schade 475
915 Samenloop psychische schade en affectieschade 480
9.4 Letselschade 481
9.4.1 Onderscheid tussen letsel, schade en schadevergoeding 481
916 Aantasting in de persoon, schade en remedie 481
9.4.2 Materiële schade 485
917 Medische kosten, subrogatie, dubbele redelijkheid 485
918 Zorgschade benadeelde en derden (art. 6:107 BW) 488
919 Verlies verdienvermogen, verhaalsrecht werkgever 491
9.4.3 Immateriële schade 494
920 Grondslag en functies smartengeld 494
921 Begroting smartengeld 496
922 Smartengeld in geval van bewusteloosheid 499
9.4.4 Schade van derden 501
923 Verzekeraars, verzorgenden, werkgevers, verwanten 501
9.4.5 Wrongful birth en wrongful life 503
924 Wrongful birth (ongewenste zwangerschap) 503
925 Wrongful life (prenatale schade) 506
9.5 Voordeelstoerekening 509
926 Begrip, methode en hoofdlijnen 509
927 Particuliere en sociale schadeverzekeringen 513
928 Sommenverzekeringen 515
9.6 Begroting van de schade 517
929 Vrijheid rechter; concrete en abstracte schade 517
930 Abstracte schadebegroting bij zaakschade 519
931 Winstafdracht als schadevergoeding 521
932 Wettelijke rente over de schadevergoeding 523
933 Begroting van toekomstige schade 524
934 Schadevergoeding wegens schending mededingingsrecht 526
9.7 Beperking van de omvang van de schadevergoeding 528
935 Rechterlijke matiging van schadevergoeding 528
936 Wettelijke limitering van schadevergoeding 530

10 Causaliteit en eigen schuld 533
10.1 Causaliteit 533
10.1.1 Inleiding 533
1001 Causaliteit tussen gebeurtenis en schade 533
10.1.2 Feitelijke causaliteit (conditio sine qua non): vestigingsfase 537
1002 Bewijslast: hoofdregel en omkeringsregel 537
1003 Meervoudige causaliteit 541
1004 Alternatieve causaliteit 544
1005 Verlies van een kans 548
1006 Proportionele aansprakelijkheid 549
10.1.3 Juridische causaliteit (toerekening naar redelijkheid): omvangsfase 553
1007 Toerekening naar redelijkheid (art. 6:98 BW) 553
1008 Aard van de schade 556
1009 Aard van de aansprakelijkheid 557
10.2 Eigen schuld 561
1010 Inleiding 561
1011 Causale verdeling 566
1012 Billijkheidscorrectie 568
1013 Reflexwerking van risicoaansprakelijkheid 571
10.3 Hoofdelijke schuldenaren 574
1014 Hoofdelijke aansprakelijkheid: externe werking 574
1015 Hoofdelijke aansprakelijkheid: interne draagplicht 575

11 Andere remedies dan schadevergoeding 579
11.1 Rechtsherstel 579
1101 Herstel van rechten en belangen 579
1102 Herstel door vergoeding anders dan in geld 581
1103 Onderhandelen en procederen of mediation? 584
11.2 Erkenning en excuses 586
1104 Erkenning 586
1105 Excuses 588
11.3 Verklaring voor recht, rectificatie, verbod en bevel 590
1106 Verklaring voor recht 590
1107 Rectificatie (art. 6:167 BW) 592
1108 Rechterlijk verbod en bevel (art. 3:296 BW) 594

12 Recht hebben en recht krijgen 599
12.1 Inleiding 600
1201 Overzicht 600
12.2 Een eerlijke procedure (fair trial) en eerlijke onderhandelingen 602
1202 Rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid 602
1203 Verplichtingen rechter en partijen 604
1204 Gelijke wapens voor partijen (equality of arms) 609
1205 Beslissing binnen een redelijke termijn 612
1206 Kosten van procederen 614
1207 Alternatieve financiering rechtsbijstand 617
12.3 Versterking positie benadeelden 619
12.3.1 Algemeen 619
1208 Collectieve actie (art. 3:305a BW) 619
1209 Wet collectieve afwikkeling massaschade (WCAM) 623
12.3.2 Personenschade 625
1210 Directe actie jegens aansprakelijkheidsverzekeraar 625
1211 Deelgeschilprocedure 627
1212 Schadevergoeding door middel van de strafprocedure 628
12.4 Verjaring 632
1213 Overzicht 632
1214 Korte verjaringstermijn 634
1215 Lange verjaringstermijn 637
12.5 Aansprakelijkheidsimmuniteiten 641
1216 Inleiding 641
1217 Structurele en functionele immuniteiten 643
1218 Formele en materiële immuniteiten 645
1219 Balans 646

Literatuur 649
Jurisprudentieregister 671
Wetsartikelenregister 701
Trefwoordenregister 715

Managementboek Top 100

Rubrieken

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden

        Aansprakelijkheidsrecht