trefwoord
Competentie: bekwaamheid, bevoegdheid en motivatie
Het woord competentie duikt op in uiteenlopende vakgebieden, en telkens met een net iets andere betekenis. In de psychologie en het onderwijs gaat het om de ervaring bekwaam te zijn en het verlangen om te groeien. In het recht verwijst competentie juist naar de bevoegdheid van een rechter om een zaak te behandelen. En binnen HRM en organisatieadvies is competentiemanagement al decennialang een vast onderdeel van het vakjargon. Deze pagina brengt die verschillende invalshoeken samen, met boeken en artikelen die laten zien hoe breed het begrip reikt.
Competentie als psychologische basisbehoefte
Binnen de zelfdeterminatietheorie is competentie een van de drie psychologische basisbehoeften, naast autonomie en verbondenheid. Mensen functioneren pas goed als ze het gevoel hebben bekwaam te zijn en zich te kunnen ontwikkelen. Dit uitgangspunt vormt de kern van meerdere recente boeken over motivatie en werkgeluk.
Maarten Vansteenkiste
Wanneer leerlingen zich bekwaam voelen, groeit niet alleen hun prestatie, maar ook hun plezier in het leren zelf.
Uit: Het ABC van motivatie in onderwijs
Competentie en werkgeluk
Ook buiten het onderwijs blijkt competentie een sleutelfactor te zijn voor welzijn op het werk. Het gevoel bekwaam te zijn en te kunnen groeien draagt rechtstreeks bij aan werkgeluk, zo laten recente inzichten uit de HRM-praktijk zien.
Arie Pieter Veldhoen
Zorg dat medewerkers regelmatig merken dat ze vooruitgang boeken; dat gevoel van competentie is minstens zo belangrijk voor werkgeluk als een goed salaris.
Uit: Praktijkboek Werkgeluk-
Autonomie Verbondenheid Competentie Purpose - Leidinggeven aan mensen met de kennis van nuVerder lezen in het magazineDit artikel van Matthijs Steeneveld bouwt voort op dezelfde zelfdeterminatietheorie en laat zien hoe autonomie, verbondenheid, competentie en zingeving samen de basis vormen voor goed leiderschap.
Competentie als juridisch begrip
Een heel andere invulling krijgt competentie binnen het recht. Hier gaat het niet om persoonlijke bekwaamheid, maar om de bevoegdheid van een rechter om een bepaalde zaak te behandelen. Dit onderwerp is fundamenteel voor iedereen die met burgerlijk procesrecht te maken heeft.
De opkomst en praktijk van competentiemanagement
Naast de psychologische en juridische betekenis bestaat er een derde, breed HRM-perspectief: competentiemanagement. Rond de eeuwwisseling groeide dit uit tot een ware hype, met talloze boeken over kerncompetenties, competentieprofielen en resultaatgericht werken. Managementboek.nl publiceerde destijds verschillende recensies die de ontwikkeling van dit vakgebied op de voet volgden.
-
Management van competentiesVerder lezen in het magazineDit artikel bespreekt een vroeg standaardwerk over competentiemanagement, dat al waarschuwde voor het 'hype-gehalte' van het begrip en pleitte voor een nuchtere, praktische benadering.
-
Praktisch competentiemanagementVerder lezen in het magazineEen recensie die beschrijft hoe competentiemanagement zijn hype-status achter zich liet en uitgroeide tot een serieus vakgebied binnen HRM, met een veelheid aan definities en invalshoeken.
Van theorie naar praktijk
Waar de eerste boeken over competentiemanagement vooral theoretisch van aard waren, verschoof de aandacht al snel naar praktische toepasbaarheid: hoe vertaal je competenties naar concreet gedrag, en hoe gebruik je ze in gesprekken tussen leidinggevenden en medewerkers?
-
Resultaatgericht competentiemanagementVerder lezen in het magazineDit artikel bespreekt een boek dat zich, in tegenstelling tot veel theoretische werken, richt op de praktische toepassing van competentiemanagement binnen organisaties.
-
Martijn van der Woude: Competenties concreet in kaart gebrachtVerder lezen in het magazineMartijn van der Woude licht in dit interview toe hoe zijn boek competenties concreet en toetsbaar maakt, zodat chefs en medewerkers heldere afspraken kunnen maken over gewenst gedrag.
Competentie bij samenwerking en opdrachtgeverschap
Ook buiten de klassieke HRM-context blijkt het in kaart brengen van competenties waardevol. Bij samenwerkingsverbanden tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers is het essentieel om elkaars bekwaamheden te kennen en te begrijpen hoe die zich verhouden tot de opgave.
-
Marcel Vilain: ‘Bespreek vooraf hoe je met elkaar omgaat’Verder lezen in het magazineDit artikel over De kunst van goed opdrachtgeverschap laat zien dat het in kaart brengen van elkaars competenties een stevige basis legt voor succesvolle samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.
Conclusie
Of het nu gaat om de bekwaamheid van een leerling, het welzijn van een medewerker, de bevoegdheid van een rechter of de systematiek van competentiemanagement: het begrip competentie blijkt verrassend rijk en veelzijdig. Wie zich in dit thema verdiept, ontdekt dat bekwaamheid en groei in elk vakgebied een fundamentele rol spelen, al is de invulling telkens anders. De boeken en artikelen op deze pagina bieden samen een compleet beeld van competentie in al zijn verschijningsvormen.