trefwoord
Liberalisme: boeken over vrijheid, individu en de grenzen van de staat
Het liberalisme geldt al eeuwen als een van de invloedrijkste politieke stromingen in het Westen. De kern lijkt simpel: individuele vrijheid, gelijkheid voor de wet en een overheid die zich terughoudend opstelt. Maar wie verder leest, ontdekt dat er achter die kernbegrippen een rijke en soms verhitte discussie schuilgaat. Is vrijheid vooral afwezigheid van dwang, of ook de mogelijkheid om daadwerkelijk keuzes te maken? Hoe verhoudt klassiek liberalisme zich tot het sociaal-liberalisme, en wat is er geworden van het liberale ideaal in tijden van populisme en identiteitspolitiek? Op deze pagina brengen we boeken en artikelen samen die het liberalisme van alle kanten belichten: filosofisch, historisch en politiek-actueel.
De klassieke fundamenten
Wie het liberalisme wil begrijpen, komt niet om de grondleggers heen. Zij legden de filosofische basis waarop latere generaties voortbouwden en waartegen ze zich soms ook afzetten.
John Stuart Mill
-
Over vrijheid - ‘Hoogst actueel, maar ook urgent boek’Verder lezen in het magazineEen bespreking van hoe hedendaagse denkers als Timothy Snyder voortbouwen op het onderscheid tussen negatieve en positieve vrijheid dat Mill ooit introduceerde.
Auteurs die schrijven over 'liberalisme'
Het liberalisme onder druk
De afgelopen decennia staat het liberale gedachtegoed zwaar onder vuur, van zowel links als rechts. Verschillende auteurs analyseren waar deze crisis vandaan komt en wat er op het spel staat.
Francis Fukuyama
-
Spookkloven - ‘Belangrijke aanvulling in het debat’Verder lezen in het magazineJan Willem Duyvendak laat in 'Spookkloven' zien dat sommige maatschappelijke tegenstellingen groter lijken dan ze zijn, een relevante nuance in het debat over de vermeende crisis van het liberalisme.
Vrijheid versus identiteit en gelijkheid
Een belangrijk twistpunt binnen het hedendaagse liberale debat is de spanning tussen individuele vrijheid en groepsidentiteit, en tussen vrijheid en gelijkheid.
Yascha Mounk
Michael Sandel bekritiseert in zijn werk de liberale claim op neutraliteit: geen enkele politieke orde kan werkelijk neutraal zijn ten aanzien van opvattingen over het goede leven.
Uit: Politiek en moraal
Nederlandse tradities: van Thorbecke tot de VVD
Het liberalisme heeft in Nederland een lange en gelaagde geschiedenis, van de grondwet van Thorbecke tot de naoorlogse ontwikkeling van de VVD en het sociaal-liberalisme.
Coen Brummer
Patrick van Schie laat zien hoe de liberale principes uit de Grondwet van 1848 van Thorbecke nog altijd doorwerken in het Nederlandse staatsbestel: rechtsstaat en beperking van staatsmacht als blijvend fundament.
Uit: 175 jaar Grondwet van ThorbeckeKritiek vanuit links en vanuit libertarische hoek
Niet iedereen is overtuigd van het hedendaagse liberalisme. Sommige auteurs vinden dat het te ver is opgeschoven richting de markt, anderen vinden juist dat de overheid nog te veel ruimte inneemt.
-
De vrije markt bestaat niet - ‘Ontmaskert populaire theorieën’Verder lezen in het magazineIrene van Staveren ontmaskert in haar columnbundel 'De vrije markt bestaat niet' populaire aannames over marktwerking die ten grondslag liggen aan veel liberaal-economisch denken.
Het liberalisme laat zich niet vangen in één definitie. Van Mills pleidooi voor individuele vrijheid tot Fukuyama's verdediging tegen eigentijdse aanvallen, van het sociaal-liberalisme van Van Houten tot de felle kritiek van Van Teutem op de VVD: steeds opnieuw blijkt dat vrijheid, gelijkheid en de rol van de overheid onderwerp zijn van voortdurend debat. Juist die veelvormigheid maakt het liberalisme tot een springlevende stroming, die zichzelf telkens opnieuw moet uitvinden. Wie de boeken op deze pagina leest, ontdekt dat de discussie over vrijheid nooit af is, en dat is misschien wel de belangrijkste les die het liberalisme ons leert.
