Consultatie bij fiscale wetgeving

Name: Consultatie bij fiscale wetgeving
Author: N.M.A. van Kreveld

Paperback Nederlands 2016 1e druk 9789012397094

Niet leverbaar.

Samenvatting

In dit boek staat het ontwikkelen van een consultatiemodel voor het fiscale wetgevingsproces centraal. Onder consultatie wordt in dit boek verstaan 'het participeren van stakeholders in de voorbereidingsfase van het wetgevingsproces'. Het consultatiemodel kan als hulpmiddel dienen om bij de totstandkoming van fiscale wetgeving de optimale consultatievariant en de geschikte stakeholders te kiezen.

In dit boek worden zes consultatietechnieken geanalyseerd - schriftelijke consultatie, internetconsultatie, deskundigenoverleg, belanghebbendenoverleg, hoorzitting en een klankbordgroep - om vanuit het oogpunt van effectiviteit van een bepaalde consultatie tot een keuze van de meest in aanmerking komende consultatietechniek(en) te komen.

Bij elk van de zes consultatietechnieken wordt de vorm en mogelijke varianten behandeld en hun sterke en zwakke punten uiteengezet. Ook worden zeven fiscale stakeholdergroepen onderscheiden die in beginsel kunnen worden geconsulteerd: belastingplichtigen, belastingadviseurs en hun beroepsorganisaties, belangenorganisaties, wetenschappers, rechters en de Nationale ombudsman, buitenlandse overheden en interne stakeholders. Daarbij is onderzocht aan welke functies van consultatie de stakeholdergroepen vooral een nuttige bijdrage kunnen leveren.

Tevens is beschreven welke aandachtspunten er zijn bij de keuze een stakeholdergroep al dan niet te consulteren. Aangezien de wijze waarop een consultatie wordt uitgevoerd van doorslaggevende betekenis kan zijn voor het succes van een consultatie, zijn ook de negen belangrijkste fasen van een goede consultatieprocedure onderzocht en de overwegingen die van belang voor de vorming van elke fase kunnen zijn. Het onderzoek is hoofdzakelijk gericht op fiscale wetgeving, hoewel het daartoe niet is beperkt. Netty van Kreveld (1985) is als docent verbonden aan de Universiteit Leiden. Tevens is zij als belastingadviseur verbonden aan Mazars Paardekoper Hoffman N.V.

Specificaties

ISBN13:9789012397094

Taal:Nederlands

Bindwijze:paperback

Aantal pagina's:302

Uitgever:Lefebvre SDU

Druk:1

Verschijningsdatum:15-2-2016

Hoofdrubriek:Juridisch

Jongbloed:Belastingrecht algemeen

Serie:Fiscaal wetenschappelijke reeks

Lezersrecensies

Wees de eerste die een lezersrecensie schrijft!

Schrijf een recensie

Uw waardering

?

Log in om uw waardering te geven

Klik om uw waardering te geven

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

Voorwoord / 11

1 Inleiding / 13
1.1 De aanleiding tot het onderzoek / 13
1.2 Het doel en het belang van het onderzoek / 18
1.3 De afbakening van het onderzoek / 21
1.3.1 Toespitsing op Nederlandse fiscale wetgeving / 22
1.3.2 Beperking tot consultatie over fiscale wetten in formele zin / 22
1.3.3 De procedurele kant van consultatie / 24
1.3.4 Beperkingen van het te ontwikkelen consultatiemodel / 24
1.4 Methode van onderzoek: literatuur en wetgevingsdossiers / 25
1.5 Opzet van het onderzoek / 30

2 Het begrip ‘wetgevingsconsultatie’ / 33
2.1 Inleiding / 33
2.2 De kernelementen van het begrip ‘consultatie’ / 34
2.2.1 Door anderen gehanteerde definities / 34
2.2.2 De in dit onderzoek gehanteerde definitie / 37
2.3 Kernelement 1: Participatie / 39
2.4 Kernelement 2: Stakeholders: belanghebbenden en deskundigen, externe en interne stakeholders / 45
2.5 Kernelement 3: Het tijdstip van consulteren tijdens het wetgevingsproces / 49
2.5.1 De verschillende fasen van het wetgevingsproces / 49
2.5.2 De agendafase / 53
2.5.3 De departementale voorbereidingsfase / 55
2.5.4 De behandelingsfase / 57
2.5.5 De evaluatiefase / 60
2.5.6 Onderzoek naar consultatie in de voorbereidingsfase van het wetgevingsproces / 61
2.6 Conclusie / 62

3 De democratische waarde van consultatie / 63
3.1 Inleiding / 63
3.2 Participatie / 65
3.2.1 De democratische eis van participatie / 65
3.2.2 Participatiemethoden / 66
3.2.3 Participeren door middel van consulteren / 67
3.3 Transparantie / 68
3.3.1 De democratische eis van transparantie / 68
3.3.2 Het begrip ‘transparantie’ / 70
3.3.3 Vormen van transparantie / 72
3.3.4 Transparantie creëren door middel van consulteren / 72
3.4 Conclusie / 74

4 De functies van consultatie / 77
4.1 Inleiding / 77
4.2 Consultatie en de kwaliteit van wetgeving / 79
4.2.1 Kwaliteit van wetten en kwaliteit van het wetgevingsproces / 79
4.2.2 De rol van consultatie bij het voldoen aan de zes kwaliteitseisen / 83
4.3 De functies van consultatie / 85
4.3.1 Inleiding / 85
4.3.2 Notificerende functie / 86
4.3.2.1 Alternatieven aanreiken: beleidsanalytische functie / 86
4.3.2.2 Inzichtelijk maken van effecten en neveneffecten: de empirische functie / 88
4.3.3 Maatschappelijke functie / 89
4.3.3.1 Maatschappelijke belangen in kaart brengen / 90
4.3.3.2 Maatschappelijk draagvlak: identificeren en creëren / 92
4.3.3.3 Verbetering van de verhouding tussen de wetgever en belastingplichtigen / 97
4.3.4 Controlerende functie / 98
4.3.5 Anticiperende functie / 99
4.3.6 Politieke functie / 102
4.3.6.1 Symbolische functie / 102
4.3.6.2 Profilerende functie / 103
4.3.6.3 Koelkastfunctie / 104
4.3.6.4 Alibifunctie / 105
4.4 Conclusie / 106

5 De consultatieprocedure / 107
5.1 Inleiding / 107
5.2 De noodzaak van een goede organisatie en uitvoering van de consultatieprocedure / 108
5.3 Leidt consultatie tot vertraging en kostenverhoging van het wetgevingsproces? / 110
5.4 De verschillende fasen van de consultatieprocedure / 113
5.4.1 Fase 1 van de consultatieprocedure: het besluit te consulteren / 114
5.4.1.1 Het besluit al dan niet te consulteren / 115
5.4.1.2 Het bepalen van het starttijdstip van de consultatie / 117
5.4.2 Fase 2 van de consultatieprocedure: het doel van de consultatie omschrijven / 120
5.4.3 Fase 3 van de consultatieprocedure: selecteren van consultatievorm en consultatietechniek / 121
5.4.4 Fase 4 van de consultatieprocedure: stakeholderselectie / 122
5.4.4.1 Inleiding / 122
5.4.4.2 Normen bij stakeholderselectie / 122
5.4.4.3 Diversiteit van de te consulteren stakeholders: ‘grote’ en ‘kleine’ / 124
5.4.4.4 Bepalende rol van invloedrijke stakeholders / 125
5.4.4.5 Samenvatting van de stakeholderselectie / 127
5.4.5 Fase 5 van de consultatieprocedure: opstellen consultatiedocument / 128
5.4.6 Fase 6 van de consultatieprocedure: stakeholder-mobilisatie / 139
5.4.7 Fase 7 van de consultatieprocedure: reacties van stakeholders bestuderen / 141
5.4.7.1 Analyseren van de reacties van de stakeholders / 141
5.4.7.2 Het vraagstuk van de representativiteit van de reacties / 144
5.4.8 Fase 8 van de consultatieprocedure: adequate feedback / 147
5.4.9 Fase 9 van de consultatieprocedure: evaluatie / 149
5.5 Conclusie / 149

6 De keuze van fiscale stakeholders gelet op het doel van consultatie / 153
6.1 Inleiding / 153
6.2 Zeven groepen fiscale stakeholders / 155
6.2.1 De fiscale stakeholders / 155
6.2.2 De ‘dubbele-petten’-problematiek / 156
6.3 Consultatie van belastingplichtigen / 157
6.3.1 Doelen die door het consulteren van belastingplichtigen kunnen worden bereikt / 157
6.3.2 Aandachtspunten bij de keuze belastingplichtigen al dan niet te consulteren / 160
6.4 Consultatie van belastingadviseurs en hun beroepsorganisaties / 162
6.4.1 Doelen die door het consulteren van belastingadviseurs en hun organisaties kunnen worden bereikt / 162
6.4.2 Aandachtspunten bij de keuze belastingadviseurs en hun beroepsorganisaties al dan niet te consulteren / 167
6.5 Consultatie van belangenorganisaties / 170
6.5.1 Inleiding / 170
6.5.2 Consulteren van belangenorganisaties / 171
6.5.3 Doelen die door consulteren van belangenorganisaties kunnen worden bereikt / 175
6.5.4 Aandachtspunten bij de keuze belangenorganisaties al dan niet te consulteren / 177
6.6 Consultatie van (fiscale) wetenschappers / 178
6.6.1 Doelen die door consulteren van (fiscale) wetenschappers kunnen worden bereikt / 178
6.6.2 Aandachtspunten bij de keuze fiscale wetenschappers al dan niet te consulteren / 182
6.7 Consultatie van rechters en de Nationale ombudsman / 184
6.7.1 Doelen die door het consulteren van rechters en de Nationale ombudsman kunnen worden bereikt / 184
6.7.2 Aandachtspunten bij de keuze rechters en de Nationale ombudsman al dan niet te consulteren / 188
6.8 Buitenlandse overheden / 190
6.8.1 Doelen die door het consulteren van buitenlandse overheden kunnen worden bereikt / 190
6.8.2 Aandachtspunten bij de keuze buitenlandse overheden al dan niet te consulteren / 193
6.9 Interne stakeholders / 194
6.9.1 Inleiding / 194
6.9.2 Belastingdienst / 194
6.9.3 Andere Nederlandse ministeries / 197
6.9.4 Decentrale Nederlandse overheden / 197
6.9.5 Conclusie over interne stakeholders / 198
6.10 Conclusies over stakeholders; vier samengestelde groepen / 199
6.10.1 Conclusies over het consulteren van stakeholdergroepen gelet op het doel van de consultatie / 199
6.10.2 Vier samengestelde stakeholdergroepen / 202

7 Consultatievormen / 205
7.1 Inleiding / 205
7.2 Consultatievormen: al dan niet wettelijk voorgeschreven / 206
7.3 Consultatievormen: georganiseerd of ad hoc / 206
7.4 Consultatievormen: gerichte of niet-gerichte / 209
7.5 Consultatievormen: open of gesloten groep stakeholders / 211
7.6 Consultatievormen: individueel of in groepsverband / 214
7.7 Conclusie / 215

8 Consultatietechnieken / 219
8.1 Inleiding / 219
8.2 Verschil in de samenstelling / 220
8.3 De zes geselecteerde consultatietechnieken in het kort / 222
8.4 De keuze voor een van de zes consultatietechnieken; toetsingskader / 226
8.4.1 Consultatietechniek 1: schriftelijke consultatie / 229
8.4.1.1 Vorm en varianten / 229
8.4.1.2 Sterke en zwakke punten van een schriftelijke consultatie / 230
8.4.1.3 Geschikte situaties voor het gebruik van een schriftelijke consultatie / 232
8.4.2 Consultatietechniek 2: internetconsultatie / 232
8.4.2.1 Vorm en varianten / 232
8.4.2.2 Sterke en zwakke punten van een internetconsultatie / 234
8.4.2.3 Geschikte situaties voor het gebruik van een internetconsultatie / 239
8.4.3 Consultatietechniek 3: deskundigenoverleg / 240
8.4.3.1 Vorm en varianten / 240
8.4.3.2 Sterke en zwakke punten van een deskundigenoverleg / 242
8.4.3.3 Geschikte situaties voor het houden van een deskundigenoverleg met een kleine groep deskundigen / 244
8.4.4 Consultatietechniek 4: belanghebbendenoverleg / 245
8.4.4.1 Vorm en varianten / 245
8.4.4.2 Sterke en zwakke punten van een belanghebbendenoverleg / 246
8.4.4.3 Geschikte situaties voor het gebruik van een belanghebbendenoverleg met een kleine groep belanghebbenden / 247
8.4.5 Consultatietechniek 5: hoorzittingen / 248
8.4.5.1 Vorm en varianten / 248
8.4.5.2 Sterke en zwakke punten van een hoorzitting / 249
8.4.5.3 Geschikte situaties voor het gebruik van een hoorzitting / 250
8.4.6 Consultatietechniek 6: klankbordgroepen / 251
8.4.6.1 Vorm en varianten / 251
8.4.6.2 Sterke en zwakke punten van klankbordgroepen / 253
8.4.6.3 Geschikte situaties voor het gebruik van een klankbordgroep / 254
8.5 Conclusie over de geschiktheid van diverse consultatietechnieken / 255

9 Conclusie / 259
9.1 Het beoogde doel van het onderzoek / 259
9.2 De zeven onderzochte aspecten / 260
9.3 Het consultatiemodel / 263
9.4 Suggesties voor vervolgonderzoek / 268

Summary / 271

Lijst van aangehaalde literatuur / 275

Tabellen- en figurenoverzicht / 289

Curriculum vitae / 291

Trefwoordenregister / 293