Instellingen van algemeen of sociaal belang

Voorwoord / V
Lijst van gebruikte afkortingen / XV

Hoofdstuk 1 Inleiding / 1
1.1 Het belang van filantropie / 1
1.2 Enkele cijfers over de filantropische sector / 2
1.3 Rechtvaardigingen voor fiscale faciliteiten / 3
1.3.1 Algemeen / 3
1.3.2 Heterogeniteitstheorie en neutraliteit / 4
1.3.3 Interdependentietheorie en de belastinguitgaven / 5
1.3.4 Social origins en pluralisme / 5
1.3.5 Aantrekkelijke vestigingsplaats / 6
1.4 De voorgeschiedenis van de fiscale faciliteiten in vogelvlucht / 6
1.5 Methodologie / 8

Hoofdstuk 2 Soorten instellingen / 11
2.1 Inleiding / 11
2.2 Instellingen / 12
2.3 ANBI / 13
2.3.1 Wettelijke definitie / 13
2.3.1.1 Inleiding / 13
2.3.1.2 Uitgesloten rechtsvormen / 13
2.3.1.3 Toets algemeen nut / 14
2.3.1.4 Elektronisch gegevens openbaar maken / 15
2.3.1.5 Ministeriële voorwaarden / 15
2.3.1.6 Vestigingsplaats / 15
2.3.1.7 Aanwijzing door de inspecteur / 17
2.3.1.8 Intrekking rangschikking / 18
2.3.1.9 ANBI-register / 18
2.3.2 Publiekrechtelijke lichamen / 18
2.3.3 Limitatieve opsomming algemeen nut / 19
2.3.4 Integriteitstoets / 20
2.4 Culturele instelling / 21
2.4.1 Doelstelling invoering culturele instelling / 21
2.4.2 Kwalificatie als culturele instelling / 21
2.5 SBBI / 22
2.5.1 Algemeen / 22
2.5.2 Sociaal belang / 22
2.5.3 Voorwaarden / 23
2.5.3.1 Inleiding / 23
2.5.3.2 Sociaal belang / 24
2.5.3.3 Niet aan de winstbelasting onderworpen / 24
2.5.3.4 Bezoldiging voor beleidsbepalers / 24
2.5.3.5 Vestigingsplaats / 25
2.5.4 Kwalificatie als SBBI / 25
2.6 Steunstichting SBBI / 25
2.7 Overig doelvermogen / 26
2.8 Conclusies en aanbevelingen / 27

Hoofdstuk 3 Algemeen belang, cultureel belang en sociaal belang / 29
3.1 Inleiding / 29
3.2 Algemeen belang / 29
3.2.1 De wettelijke opsomming / 29
3.2.1.1 Inleiding / 29
3.2.1.2 Welzijn / 31
3.2.1.3 Cultuur / 31
3.2.1.4 Onderwijs, wetenschap en onderzoek / 31
3.2.1.5 Bescherming van natuur en milieu / 31
3.2.1.6 Gezondheidszorg / 32
3.2.1.7 Jeugd- en ouderenzorg / 32
3.2.1.8 Ontwikkelingssamenwerking / 32
3.2.1.9 Dierenwelzijn / 33
3.2.1.10 Religie, levensbeschouwing en spiritualiteit / 33
3.2.1.11 Bevordering van de democratische rechtsorde / 33
3.2.1.12 Volkshuisvesting / 33
3.2.1.13 Een combinatie van twee of meer van de bovengenoemde doelen / 34
3.2.1.14 Steunstichtingen / 34
3.2.1.15 Geen restcategorie / 35
3.2.1.16 Loketinstellingen / 35
3.2.2 Algemeen belang niet tegenover beperkt belang / 36
3.2.3 Algemeen belang tegenover particulier belang / 39
3.2.3.1 Inleiding / 39
3.2.3.2 Particulier belang van de instelling / 40
3.2.3.3 Particulier belang van leden / 41
3.2.4 Dubbele toets algemeen belang / 43
3.2.4.1 Inleiding / 43
3.2.4.2 Kwalitatieve toets: rechtstreeks het algemeen belang beogen / 44
3.2.4.3 Kwantitatieve toets: nagenoeg uitsluitend het algemeen belang beogen / 45
3.2.5 Statutair en feitelijk algemeen nut beogen / 46
3.2.5.1 Inleiding / 46
3.2.5.2 Geen feitelijke werkzaamheden / 46
3.2.5.3 Statutair niet algemeen nut beogend; feitelijk wel / 48
3.2.6 Commerciële activiteiten / 49
3.2.6.1 Algemeen / 49
3.2.6.2 Jurisprudentie / 51
3.2.7 Casuïstiek / 53
3.2.7.1 Koepelorganisaties / 53
3.2.7.2 Kerkelijk/levensbeschouwelijk / 54
3.2.7.3 Sport / 58
3.2.7.4 Belangenbehartigers/Vakbonden/Politieke partijen / 60
3.2.7.5 Volkshuisvesting/Sociale woningverhuur / 62
3.2.7.6 Kinderkampen/vakanties / 63
3.2.7.7 Stadsherstel/historisch erfgoed/NSW / 65
3.2.7.8 Muziek/harmonieën/festivals / 66
3.2.7.9 Sociaal ondernemen/microkredieten / 68
3.2.7.10 Geweld / 69
3.3 Cultureel belang / 70
3.4 Sociaal belang / 71
3.5 Conclusies en aanbevelingen / 73

Hoofdstuk 4 Nadere uitwerking voorwaarden ANBI en steunstichting SBBI / 75
4.1 Inleiding / 75
4.2 Voorwaarden voor ANBI’s / 75
4.2.1 Algemeen / 75
4.2.2 Geen winstoogmerk / 76
4.2.3 Algemeen belang / 78
4.2.4 Beschikkingsmacht / 79
4.2.5 Anti-oppoteis / 81
4.2.5.1 Doelstelling / 81
4.2.5.2 Vermogen / 82
4.2.5.3 Redelijkerwijs nodig / 82
4.2.5.4 Winstuitdelingen door een dochtermaatschappij / 84
4.2.6 Beloning beleidsbepalend orgaan / 85
4.2.6.1 Beleidsbepalend orgaan / 85
4.2.6.2 Kostenvergoeding en vacatiegeld / 85
4.2.6.3 Wenselijkheid van een beloningsnorm / 87
4.2.7 Actueel beleidsplan / 87
4.2.8 Beheerkosten / 88
4.2.9 Bestemming liquidatiesaldo / 89
4.2.9.1 Algemeen / 89
4.2.9.2 Wijziging per 2012 / 89
4.2.9.3 Overgangsregeling / 90
4.2.10 Eisen administratie / 91
4.2.11 Openbaar maken informatie via internet / 92
4.2.12 Commerciële tarieven / 93
4.2.12.1 Algemeen / 93
4.2.12.2 Winstoogmerk vereist / 94
4.2.12.3 Bestedingsnorm / 94
4.2.13 Rangschikking bij voor bezwaar vatbare beschikking / 95
4.2.13.1 Aanvraag ANBI-status / 95
4.2.13.2 Aanwijzing met terugwerkende kracht / 96
4.2.13.3 Groepsbeschikking / 97
4.2.14 Gevolgen bij beëindigen ANBI-status / 98
4.2.14.1 Intrekken ANBI-beschikking (met terugwerkende kracht) / 98
4.2.14.2 Fiscale gevolgen bij intrekking beschikking / 99
4.2.14.3 Informatieplicht ex-ANBI’s / 100
4.2.15 Meldpunt misbruik door ANBI’s / 102
4.3 Voorwaarden steunstichting SBBI / 102
4.3.1 Algemeen / 102
4.3.2 Landelijke koepelorganisaties / 103
4.3.3 Investering voor bijzondere viering / 103
4.3.4 Statutaire vereisten / 104
4.3.5 Bezoldiging beleidsbepalers / 104
4.3.6 Besteding van de ingezamelde gelden / 104
4.3.7 Administratie / 105
4.4 Conclusies en aanbevelingen / 105

Hoofdstuk 5 Inkomstenbelasting / 107
5.1 Inleiding / 107
5.2 Wettelijk kader giftenregeling / 107
5.3 Historie giftenregeling / 108
5.3.1 Besluit IB 1941 / 108
5.3.2 Wet IB 1964 / 108
5.3.3 Wet IB 2001 / 109
5.4 Wie geniet de giftenaftrek? / 110
5.4.1 Algemeen / 110
5.4.2 Toerekening aan partners / 110
5.4.3 Toerekening aandeelhouder – vennootschap / 110
5.4.4 Inzamelingsacties / 111
5.5 Rangorderegeling / 112
5.5.1 Algemeen / 112
5.5.2 Gift als ondernemingskosten / 113
5.5.3 Gift als aftrekbare kost bij de bron dienstbetrekking / 114
5.5.4 Gift bij de bron werkzaamheden van artikel 3.90 e.v. / 114
5.5.5 Gift onder de vermogensrendementsheffing / 114
5.6 Giften / 114
5.6.1 Inleiding / 114
5.6.2 Bevoordelingen uit vrijgevigheid / 115
5.6.3 Verplichte bijdragen waar geen directe tegenprestatie tegenover staat / 116
5.6.3.1 Inleiding / 116
5.6.3.2 Verplichte bijdragen / 116
5.6.3.3 Geen directe tegenprestatie / 117
5.6.4 Giften in natura / 118
5.6.5 Het voor eigen rekening nemen van kosten / 119
5.6.6 Afzien van een arbeidsvergoeding / 120
5.6.6.1 De congruentieregel / 120
5.6.6.2 Werkzaamheden door ondernemers / 120
5.6.6.3 Werkzaamheden door werknemers / 121
5.6.7 Vrijwilligersregeling / 121
5.6.8 Legaat als gift / 123
5.7 Gewone giften / 124
5.8 Periodieke giften / 124
5.8.1 Inleiding / 124
5.8.2 Historie / 125
5.8.2.1 Periodieke giften versus andere giften / 125
5.8.2.2 Periodieke giften ook aftrekbaar aan verenigingen met minimaal 25 leden / 126
5.8.3 De voorwaarden voor een periodieke gift nader bezien / 128
5.8.3.1 Inleiding / 128
5.8.3.2 Uitkering / 128
5.8.3.3 Vast en gelijkmatig / 130
5.8.3.4 Uiterlijk eindigen bij overlijden / 131
5.8.3.5 Uiterlijk eindigen bij overlijden / 132
5.8.3.6 Berusten op een notariële of onderhandse akte / 133
5.8.3.7 Gedurende vijf of meer jaren / 134
5.9 Culturele giften / 134
5.10 Techniek van de giftenregeling / 135
5.10.1 Schriftelijke bescheiden / 135
5.10.2 Drempel en plafond / 136
5.10.3 Negatieve giftenaftrek / 137
5.10.4 Tijdstip van aftrek / 137
5.11 De toekomst van de giftenaftrek / 138
5.11.1 Inleiding / 138
5.11.2 De aard van de giftenaftrek / 138
5.11.3 Voorstellen tot afschaffing giftenaftrek / 140
5.12 Conclusies en aanbevelingen / 142

Hoofdstuk 6 Vennootschapsbelasting / 145
6.1 Inleiding / 145
6.2 Wettelijk kader / 145
6.3 Beperkte belastingplicht / 146
6.4 Keuze voor integrale belastingplicht / 148
6.5 Aftrek van fictieve vrijwilligerskosten / 150
6.5.1 Algemeen / 150
6.5.2 Voorwaarden / 152
6.5.3 Concurrentieverstoring / 152
6.5.4 Cumulatiebepaling / 153
6.6 Fondswerversaftrek / 154
6.6.1 Algemeen / 154
6.6.2 Voorwaarden / 156
6.7 Bestedingsreserve / 157
6.7.1 Algemeen / 157
6.7.2 Voorwaarden / 158
6.7.3 Ernstige concurrentieverstoring / 159
6.7.4 Vrijval van de bestedingsreserve / 159
6.8 Giftenaftrek / 160
6.8.1 Inleiding / 160
6.8.2 Inhoud en werking van de giftenaftrek / 160
6.8.3 Giftenaftrek: een dode letter? / 161
6.8.4 Twee bijzondere giften / 162
6.9 Conclusies en aanbevelingen / 164

Hoofdstuk 7 Successiewet / 165
7.1 Inleiding / 165
7.2 Historie / 165
7.3 Vrijstelling van schenk- en erfbelasting / 166
7.4 Kwijtschelding van schenk- en erfbelasting / 167
7.4.1 Schenking vanwege bijzondere gebeurtenis / 167
7.4.2 Verkrijging door een andere staat / 167
7.4.3 Overdracht kunstvoorwerpen ter betaling van erfbelasting / 168
7.4.4 Omzetting, fusie of taakafsplitsing / 168
7.4.5 Vereenzelviging / 168
7.5 Conclusies en aanbevelingen / 169

Hoofdstuk 8 Overige fiscale faciliteiten / 171
8.1 Inleiding / 171
8.2 Wet op de loonbelasting 1964 / 171
8.3 Wet op belastingen van rechtsverkeer / 171
8.4 Wet belastingen op milieugrondslag / 173
8.5 Wet op de omzetbelasting 1968 / 174

Hoofdstuk 9 De fiscale regeling voor goede doelen in Europees perspectief / 175
9.1 Inleiding / 175
9.2 Invloeden van het Europese recht / 175
9.2.1 Jurisprudentie HvJ EU / 175
9.2.2 Gevolgen voor Nederland / 178
9.2.3 Volledige gelijke behandeling buitenlandse ANBI’s? / 179
9.3 Europese Stichting (Fundatio Europaea) / 181
9.3.1 Inleiding / 181
9.3.2 Belangrijkste vereisten van de FE / 182
9.3.3 Fiscale behandeling / 184
9.4 Common Consolidated Corporate Tax Base / 186
9.4.1 Inleiding / 186
9.4.2 Giftenaftrek in de CCCTB / 187
9.4.3 Definitie van charitatieve instellingen / 187
9.5 Conclusies en aanbevelingen / 189

Hoofdstuk 10 Overige regelgeving / 191
10.1 Inleiding / 191
10.2 Validatiestelsel filantropie / 191
10.2.1 Doelstelling en inhoud / 191
10.2.2 Fiscale aspecten validatiestelsel / 192
10.3 Publicatieplicht handelsregister stichtingen en verenigingen / 193
10.4 Conclusies en aanbevelingen / 193

Hoofdstuk 11 Conclusies en aanbevelingen / 195

Chronologisch Register Jurisprudentie en besluiten / 199
Trefwoordenregister / 207