Grensoverschrijdende overgang van onderneming vanuit rechtsvergelijkend en conflictrechtelijk perspectief

Lijst van afkortingen / XV

HOOFDSTUK 1 - Inleiding / 1
1.1 Grensoverschrijdende overgang van onderneming / 1
1.1.1 Economische achtergrond / 1
1.1.2 Grensoverschrijdende overgang van onderneming / 4
1.2 Nationale implementatiewetgeving / 5
1.2.1 Partiële harmonisatie, keuzemogelijkheden en minimumrichtlijn / 5
1.2.2 Verantwoording Nederland, Verenigd Koninkrijk en Duitsland / 6
1.2.3 Rechtsvergelijking materiële recht / 6
1.3 Conflictenrecht / 7
1.3.1 Algemeen / 7
1.3.2 Richtlijn overgang van onderneming of Rome I-Verordening? / 7
1.3.3 Kwalificatie overgang van onderneming in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland / 7
1.3.4 Rechtsvergelijking conflictenrecht / 8
1.3.5 Proeve van oplossing / 8
1.4 Probleemstelling / 9
1.4.1 Probleemstelling / 9
1.4.2 Opzet / 9
1.4.3 Afbakening / 10
1.4.4 Relevantie / 10

HOOFDSTUK 2 - Richtlijn overgang van onderneming / 13
I. Werkingssfeer en definities / 13
2.1 Materiële-werkingssfeerbepaling / 13
2.1.1 Voorwaarden / 13
2.1.2 Onderneming (economische eenheid) / 14
2.1.3 Overgang / 17
2.1.4 Identiteitsbehoud / 22
2.1.5 Materiële-werkingssfeerbepaling en grensoverschrijdende overgang van onderneming / 27
2.2 Definities / 29
2.2.1 Definitie vervreemder en verkrijger / 29
2.2.2 Definitie werknemer / 31
II. Behoud van de rechten van werknemers / 32
2.3 Inleiding / 32
2.3.1 Kernbepaling / 32
2.4 Arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking / 32
2.4.1 Op tijdstip van overgang bestaande arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking / 32
2.4.2 Verzetsrecht werknemer / 33
2.4.3 Beëindiging arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking / 34
2.4.4 Toerekening werknemer / 34
2.5 Daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen / 36
2.5.1 Voortvloeiend uit arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking / 36
2.5.2 Wijziging / 36
2.6 Overgang op verkrijger / 38
2.6.1 Overgang van vervreemder op verkrijger / 38
2.6.2 Hoofdelijke aansprakelijkheid / 38
2.6.3 Tijdstip overgang / 39
2.7 Informatieplicht / 39
2.7.1 Informatieplicht vervreemder jegens verkrijger / 39
2.8 Collectieve overeenkomsten / 39
2.8.1 Collectieve overeenkomsten / 39
2.8.2 Eindigingsgronden / 40
2.8.3 Einde handhavingsverplichting / 42
2.8.4 Incorporatiebedingen / 42
2.9 Ouderdoms-, invaliditeits- en nabestaandenuitkeringen / 45
2.9.1 Overgang van ouderdoms-, invaliditeits- en nabestaandenuitkeringen / 45
2.9.2 Ouderdomsuitkeringen / 45
2.10 Ontslag / 46
2.10.1 Ontslag wegens overgang van onderneming / 46
2.10.2 Ontslag wegens eto-redenen / 47
2.10.3 Beperking aan de bescherming tegen ontslag / 47
2.10.4 Ontslag wegens aanmerkelijke wijziging arbeidsvoorwaarden / 47

HOOFDSTUK 3 - Overgang van onderneming naar Nederlands recht / 49
3.1 Inleiding / 49
I. Werkingssfeer / 50
3.2 Materiële-werkingssfeerbepaling / 50
3.2.1 Voorwaarden / 50
3.2.2 Onderneming (economische eenheid) / 51
3.2.3 Overgang / 51
3.2.4 Identiteitsbehoud / 51
II. Behoud van de rechten van werknemers / 53
3.3 Inleiding / 53
3.3.1 Kernbepaling / 53
3.4 Arbeidsovereenkomst met daar werkzame werknemer / 53
3.4.1 Arbeidsovereenkomst en werknemer / 53
3.4.2 Verzetsrecht werknemer / 55
3.4.3 Toerekening werknemer / 56
3.5 Daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen / 59
3.5.1 Voortvloeiend uit arbeidsovereenkomst / 59
3.5.2 Wijziging / 61
3.6 Overgang op verkrijger / 63
3.6.1 Overgang van werkgever op verkrijger / 63
3.6.2 Hoofdelijke aansprakelijkheid / 64
3.7 Collectieve arbeidsovereenkomsten / 65
3.7.1 Algemeen / 65
3.7.2 Hoofdregel van artikel 14a Wet Cao en 2a Wet Avv / 70
3.7.3 Eindigingsgronden van artikel 14a Wet Cao en 2a Wet Avv / 71
3.7.4 Samenloop van cao’s bij overgang van onderneming / 74
3.7.5 Incorporatiebedingen / 76
3.8 Pensioen / 78
3.8.1 Overgang pensioentoezeggingen / 78
3.8.2 Uitzonderingen / 79
3.9 Ontslag / 80
3.9.1 Opzegverbod wegens overgang van onderneming / 80
3.9.2 Beleidsregels ontslagtaak UWV / 81
3.9.3 Wijziging van de omstandigheden en ontbinding / 83
3.9.4 Rechtsgevolg ontslag wegens wijziging van omstandigheden / 85

HOOFDSTUK 4 - Overgang van onderneming naar Engels recht / 87
4.1 Inleiding / 87
I. Werkingssfeer / 90
4.2 Inleiding / 90
4.3 Materiële-werkingssfeerbepaling standaard overgang / 90
4.3.1 Voorwaarden / 90
4.3.2 Een (duurzaam georganiseerde) economische eenheid / 90
4.3.3 Overgang / 91
4.3.4 Identiteitsbehoud / 93
4.4 Materiële-werkingssfeerbepaling wijziging van dienstverlening / 95
4.4.1 Voorwaarden / 95
4.4.2 Georganiseerd geheel van werknemers / 95
4.4.3 Uitgezonderde activiteiten / 96
4.4.4 Geen identiteitsbehoud, wel fundamenteel dezelfde werkzaamheden / 96
II. Behoud van de rechten der werknemers / 97
4.5 Novatie van de arbeidsovereenkomst / 97
4.5.1 Kernbepaling / 97
4.6 Arbeidsovereenkomst / 98
4.6.1 Definitie van werknemer en arbeidsovereenkomst / 98
4.6.2 Verzetsrecht werknemer / 99
4.6.3 Toerekening werknemer / 102
4.7 Daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen / 104
4.7.1 Voortvloeiend uit of in verband met arbeidsovereenkomst / 104
4.7.2 Wijziging en harmonisatie van arbeidsvoorwaarden / 106
4.7.3 Hoofdelijke aansprakelijkheid / 110
4.8 Informatieplicht / 111
4.8.1 Informatieplicht vervreemder jegens verkrijger / 111
4.8.2 Sanctie op niet voldoen informatieplicht / 112
4.9 Collectieve overeenkomsten / 112
4.9.1 Inleiding / 112
4.9.2 Overgang van onderneming en collectieve overeenkomsten / 115
4.9.3 Dynamische incorporatiebedingen / 117
4.9.4 TUPE 2014 / 118
4.10 Pensioen / 119
4.10.1 Pensioen / 119
4.11 Ontslag / 121
4.11.1 Inleiding / 121
4.11.2 Unfair dismissal en TUPE / 123
4.11.3 Material detriment dismissal en TUPE / 127
4.11.4 Constructive dismissal en TUPE / 129
4.11.5 Aansprakelijkheid vervreemder of verkrijger? / 130

HOOFDSTUK 5 - Overgang van onderneming naar Duits recht / 133
5.1 Inleiding / 133
I. Werkingssfeer / 134
5.2 Materiële-werkingssfeerbepaling / 134
5.2.1 Voorwaarden / 134
5.2.2 Onderneming of onderdeel van een onderneming (economische eenheid) / 135
5.2.3 Rechtshandeling / 136
5.2.4 Verandering van ondernemer / 136
5.2.5 Identiteitsbehoud / 137
II. Behoud van de rechten van werknemers / 139
5.3 Inleiding / 139
5.3.1 Kernbepaling / 139
5.4 Arbeidsverhouding / 139
5.4.1 Arbeidsverhouding / 139
5.4.2 Informatieplicht werknemer / 140
5.4.3 Verzetsrecht werknemer / 143
5.4.4 Toerekening werknemer / 147
5.5 Rechten en verplichtingen uit arbeidsverhouding / 148
5.5.1 Rechten en verplichtingen uit arbeidsverhouding / 148
5.5.2 Wijziging van arbeidsvoorwaarden / 150
5.6 Wisseling van werkgever / 151
5.6.1 Wisseling van werkgever / 151
5.6.2 Hoofdelijke aansprakelijkheid / 151
5.7 Collectieve arbeidsovereenkomsten / 152
5.7.1 Algemeen / 152
5.7.2 Individualrechtliche Weitergeltung / 153
5.7.3 Verkrijger heeft andere cao of ondernemingsovereenkomst / 155
5.7.4 Wijziging collectieve arbeidsvoorwaarden / 157
5.7.5 Incorporatiebedingen / 158
5.8 Pensioen / 160
5.8.1 Hoofdregel / 160
5.8.2 Unterstützungskasse / 160
5.9 Ontslag / 161
5.9.1 Ontslagverbod wegens overgang van onderneming / 161
5.9.2 Ontslag wegens andere gronden / 162
5.9.3 Bedrijfssluiting / 164
5.9.4 Ontslag wegens aanmerkelijke wijziging arbeidsomstandigheden / 164

HOOFDSTUK 6 - Rechtsvergelijking materiële recht overgang van onderneming / 165
6.1 Inleiding / 165
I. Werkingssfeer / 165
6.2 Materiële-werkingssfeerbepaling / 165
6.2.1 Richtlijn overgang van onderneming / 165
6.2.2 Rechtsvergelijking / 167
II. Behoud van de rechten van werknemers / 169
6.3 Arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking / 169
6.3.1 Richtlijn overgang van onderneming / 169
6.3.2 Rechtsvergelijking / 169
6.4 Verzetsrecht / 170
6.4.1 Richtlijn overgang van onderneming / 170
6.4.2 Rechtsvergelijking / 171
6.5 Toerekening werknemer / 172
6.5.1 Richtlijn overgang van onderneming / 172
6.5.2 Rechtsvergelijking / 172
6.6 Daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen / 174
6.6.1 Richtlijn overgang van onderneming / 174
6.6.2 Rechtsvergelijking / 174
6.7 Wijziging / 176
6.7.1 Richtlijn overgang van onderneming / 176
6.7.2 Rechtsvergelijking / 177
6.8 Overgang op verkrijger / 178
6.8.1 Richtlijn overgang van onderneming / 178
6.8.2 Rechtsvergelijking / 179
6.9 Hoofdelijke aansprakelijkheid / 179
6.9.1 Richtlijn overgang van onderneming / 179
6.9.2 Nationale implementatiewetgeving / 180
6.10 Informatieplicht / 180
6.10.1 Richtlijn overgang van onderneming / 180
6.10.2 Nationale implementatiewetgeving / 180
6.11 Collectieve overeenkomsten / 181
6.11.1 Richtlijn overgang van onderneming / 181
6.11.2 Rechtsvergelijking / 181
6.12 Incorporatiebedingen / 184
6.12.1 Richtlijn overgang van onderneming / 184
6.12.2 Rechtsvergelijking / 185
6.13 Pensioen / 186
6.13.1 Richtlijn overgang van onderneming / 186
6.13.2 Rechtsvergelijking / 187
6.14 Ontslag wegens overgang van onderneming en eto-redenen / 189
6.14.1 Richtlijn overgang van onderneming / 189
6.14.2 Rechtsvergelijking / 189
6.15 Ontslag wegens aanmerkelijke wijziging arbeidsomstandigheden / 192
6.15.1 Richtlijn overgang van onderneming / 192
6.15.2 Rechtsvergelijking / 192
6.16 Casus / 194
6.16.1 Inleiding / 194
6.16.2 Internationale overgang van onderneming / 194
6.16.3 Grensoverschrijdende overgang van onderneming / 194
6.17 Conclusie / 195

HOOFDSTUK 7 - Conflictenrecht inzake grensoverschrijdende overgang van onderneming / 197
7.1 Inleiding / 197
7.2 Richtlijn overgang van onderneming / 197
7.2.1 Territoriale-werkingssfeerbepaling / 197
7.2.2 Externe werking / 199
7.2.3 Interne werking / 201
7.2.4 Conclusie / 202
7.3 Rome I-Verordening / 203
7.3.1 Werkingssfeer / 203
7.3.2 Overnameovereenkomst (artikel 3 en 4 Rome I-Verordening) / 206
7.3.3 Individuele arbeidsovereenkomsten (8 Rome I-Verordening) / 208
7.3.4 Rechtskeuze / 208
7.3.5 Gewone werkplek / 210
7.3.6 Vestiging indienstneming / 213
7.3.7 Nauwere band / 214
7.3.8 Voorrangsregels (9 Rome I-Verordening) / 216
7.3.9 Forale voorrangsregels / 218
7.3.10 Buitenlandse voorrangsregels / 218
7.3.11 Verhouding tussen artikel 8 en 9 Rome I-Verordening / 220
7.4 Nederland / 222
7.4.1 Kwalificatie artikel 7:662-666 BW / 222
7.4.2 Verhouding tussen artikel 8 en 9 Rome I-Verordening / 223
7.4.3 Jurisprudentie / 224
7.4.4 Doctrine / 226
7.5 Verenigd Koninkrijk / 227
7.5.1 Kwalificatie TUPE / 227
7.5.2 Verhouding tussen artikel 8 en 9 Rome I-Verordening / 229
7.5.3 Jurisprudentie / 230
7.5.4 Doctrine / 232
7.6 Duitsland / 233
7.6.1 Kwalificatie § 613a BGB / 233
7.6.2 Verhouding tussen artikel 8 en 9 Rome I-Verordening / 233
7.6.3 Jurisprudentie / 234
7.6.4 Doctrine / 238
7.7 Rechtsvergelijking / 240
7.7.1 Inleiding / 240
7.7.2 Extern dekkend / 241
7.7.3 Interne consistentie / 242
7.7.4 Statutenwechsel / 243
7.7.5 Conclusie / 244

HOOFDSTUK 8 - Proeve van oplossing / 245
8.1 Inleiding / 245
8.2 Overnameovereenkomst / 246
8.2.1 Artikel 3 en 4 Rome I-Verordening / 246
8.2.2 Belangenafweging / 249
8.3 Individuele arbeidsovereenkomsten / 250
8.3.1 Artikel 8 Rome I-Verordening / 250
8.3.2 Belangenafweging / 253
8.3.3 Deels overnameovereenkomst, deels arbeidsovereenkomst / 254
8.4 Voorrangsregel / 255
8.4.1 Artikel 9 Rome I-Verordening / 255
8.4.2 Argumenten voor en tegen kwalificatie als voorrangsregel / 256
8.4.3 Tussenconclusie / 257
8.5 Bündelungsmodell / 257
8.5.1 Inleiding / 257
8.5.2 Verticale (nationale) bundeling / 258
8.5.3 Horizontale (Europese of internationale) bundeling / 258
8.5.4 Kwalificatie / 259
8.5.5 Voorrangsregels / 259
8.5.6 Bündelungsmodell en overgang van onderneming / 260
8.6 Eigen conflictregel / 261
8.6.1 Objectieve en subjectieve aanknopingsfactor? / 261
8.6.2 Eenzijdige of meerzijdige eigen conflictregel? / 262
8.6.3 Statutenwechsel / 264
8.6.4 Overgangsrecht / 264
8.6.5 Gesloten, open en gemengde rechtsfeiten / 265
8.6.6 Temporele dimensie overgang van onderneming / 266
8.6.7 Toerekening werknemers / 271
8.6.8 Casusposities / 273

HOOFDSTUK 9 - Conclusies / 275
9.1 Inleiding / 275
9.1.1 Doel richtlijn overgang van onderneming / 275
9.1.2 Materiële-werkingssfeerbepaling / 276
9.1.3 Grensoverschrijdende overgang van onderneming / 277
9.1.4 Behoud van de rechten van werknemers / 278
9.1.5 Partiële harmonisatie, keuzemogelijkheden en minimumrichtlijn / 278
9.2 Onderzoeksvraag 1 / 279
9.2.1 Significante verschillen en aanbevelingen / 279
9.2.2 Toets identiteitsbehoud / 280
9.2.3 Inbedding en begrippen arbeidsbetrekking en werkgever / 280
9.2.4 Toerekening / 281
9.2.5 Wijziging wegens eto-redenen / 282
9.2.6 Samenloop van cao’s / 282
9.2.7 Ontslag wegens overgang van onderneming en eto-redenen / 283
9.3 Onderzoeksvraag 2 / 284
9.3.1 Problemen door significante verschillen / 284
9.4 Onderzoeksvraag 3 / 285
9.4.1 Oplossing of verergering door conflictenrecht? / 285
9.4.2 Richtlijn overgang van onderneming / 285
9.4.3 Rome I-Verordening / 287
9.4.4 Rechtsvergelijking / 287
9.5 Onderzoeksvraag 4 / 288
9.5.1 Oplossing / 288
9.5.2 Overnameovereenkomst / 288
9.5.3 Individuele arbeidsovereenkomst / 289
9.5.4 Deels overnameovereenkomst deels arbeidsovereenkomst / 290
9.5.5 Voorrangsregels / 290
9.5.6 Tussenconclusie / 291
9.5.7 Bündelungsmodell / 291
9.5.8 Bündelungsmodell en overgang van onderneming / 293
9.5.9 Eigen conflictregel / 293
9.5.10 Eenzijdige of meerzijdige eigen conflictregel? / 294
9.5.11 Statutenwechsel / 295
9.5.12 Overgangsrecht / 296
9.5.13 Temporele dimensie overgang van onderneming / 296

Conclusions / 299
Zusammenfassung / 323
Bijlagen / 347
Bijlage 1: The Transfer of Undertakings (Protection of Employment) (Amendment)
Regulations 2006 en 2014 (uittreksel) / 347
Bijlage 2: § 613a BGB Rechte und Pflichten bei Betriebsübergang / 357
Jurisprudentielijst / 359
Trefwoordenregister / 367
Literatuurlijst / 381
Curriculum Vitae / 397