400.000 Generaties
De evolutie van de mens volledig en sluitend verklaard
Paperback NL 2020 2e druk 9789090332727Samenvatting
De mens evolueerde uit een dier dat als twee druppels water leek op de chimpansee. De chimpansee is sindsdien min of meer zichzelf gebleven, maar wij niet. Wij verloren onze vacht, gingen rechtop lopen, werden monogaam, gingen praten en kregen grote hersenen. We lijken nauwelijks meer op de aap die we ooit waren. Sinds Darwin zijn er inmiddels ruim 150 jaar verstreken en al die tijd hebben tal van wetenschappers uit de gehele wereld getracht het verhaal van onze evolutie te reconstrueren. Dat heeft een schat aan belangwekkende feiten opgeleverd op de meest uiteenlopende terreinen. Toch heeft al die kennis ons nog niet veel wijzer gemaakt. Losse weetjes vertellen nu eenmaal geen verhaal, daar is meer voor nodig. Om dat te kunnen doen moeten al die feiten betekenisvol met elkaar worden verbonden. Pas dan kan onze evolutie begrijpelijk worden gereconstrueerd.
Dit boek vertelt dat indrukwekkende verhaal van ons allemaal in heldere, pakkende taal en doet dat net zo wetenschappelijk verantwoord als de feiten zelf. De grote betekenis daarvan is dat het ons kan vertellen wie we zijn als we daarvoor openstaan. In onze tijd is dat belangrijker dan ooit, want de mensheid wordt momenteel geplaatst voor uitdagingen en problemen die groter en complexer zijn dan onze voorouders ooit hadden kunnen dromen. Als we daaraan het hoofd willen bieden is het van groot belang inzicht te hebben in de precieze aard van onze wortels en onze diepste drijfveren. Want wat geldt voor ieder mens persoonlijk, geldt vermoedelijk ook voor de mensheid als geheel. Je weet pas wie je bent als je je historie kent.
Specificaties
Lezersrecensies
Inhoudsopgave
Proloog 7
Deel 1. Evolutie en biologie
Hoofdstuk 1. Evolutie 15
Biologisch algoritme 15
Individuen, populaties en soorten 15, Het universele biologische soorten-concept 20, Over het ontstaan van soorten 23, Voedsel, veiligheid en voortplanting 28, Conclusie 32.
Intellectueel algoritme 33
Intelligentie 33, Drie dimensies 39, Het algoritme stap voor stap 43, Evo-lutie van intellectuele producten 46, Adaptatie en exaptatie 48, Adaptieve en exaptieve radiatie 54, Instinct 55, Conclusie 57.
Wisselwerking tussen de algoritmes 58
Individuele wisselwerking 58, Interspecifieke wisselwerking 58, Intraspeci-fieke wisselwerking 66, Conclusie 86.
De bever 87
Tot besluit van dit hoofdstuk 90
Hoofdstuk 2. Wortel en tak 93
Primaten 93
Fruiteters 95, Bladeters 100, Insecteneters 102, Boomsapeters 102, Seksu-ele selectie 103, Mensapen 104, Wetenschappelijke criteria 108, Familie-relaties 109.
De chimpansee 112
Algemene kenmerken 112, Voeding en anatomie 113, Samenleving 115, Paargedrag 134, Communicatie 138, Intelligentie 143, Hulpmiddelen 145, Levensloop 149, Biologisch succes 153.
De mens 155
Algemene kenmerken 155, Voeding en anatomie 160, Samenleving 171, Paargedrag 185, Communicatie 198, Intelligentie 203, Hulpmiddelen 205, Levensloop 217, Biologisch succes 219.
Tot besluit van dit hoofdstuk 220
Deel 2. Evolutie van eigenschappen
Hoofdstuk 3. Veel om het lijf 229
Paarsysteem 229
Fundamentele veranderingen 229, Adaptatie of exaptatie 233, Rechtop lo-pen 236.
Vachtverlies 238
De zoogdiervacht 238, Primaten 240, De mens 241, Seksuele selectie 243, Conclusie 245.
Kwetsbaar op de grond 248
Kindtransport 248, Voedsel en veiligheid 250, Conclusie 254.
Monogaam paargedrag 255
Hulp 255, De transitie 259, Gedeelde kinderzorg 260, Vaderschap 261, Dominantie en overspel 263, Individuele bruggen naar nieuw gedrag 264, De stichterspopulatie 266.
Overige veranderingen 268
Verhulde vruchtbaarheid van de vrouw 268, Naakte man 270, Rechtop lo-pen 273, Samenwerken in een hechte groep 274, Verspreiding monogamie over de stichterspopulatie 275, Voorkeur voor jonge vrouwen 277, Seksue-le kenmerken van de man 277, Lengteverschil tussen de seksen 278, Soort-vorming 279, Slechts 50 duizend jaar 280.
Versteende getuigen 280
Interpretatie 280, Verschil in lichaamslengte 281, Rechtop lopen 283, Conclusie 290.
Tot besluit van dit hoofdstuk 290
Hoofdstuk 4. Een groot denkraam 295
Specialisatie en besturing 295
Eenvoud duurt het langst 295, Wormen 296, Vissen 297, Amfibieën en rep-tielen 299, Zoogdieren 299, Primaten 301, Conclusie 302.
Organisatie van de hersenen 303
7 miljoen jaar hersenontwikkeling 307
Oorzaak hersengroei 311
Zintuigen 311, Voedselverwerkingsanatomie 312, Voortbeweging 313, Sa-menleving en paargedrag 314, Hulpmiddelen 316, Communicatie 318, Conclusie 328.
De oorsprong van taal 329
Hunebedeffect 329, De biologische basis 333, Paringscommunicatie 337, Klanksymbolen 342, Complete taal 357, Virtuoos taalgebruik 360, Al 300 duizend jaar modern 365, Lichaam en geest 368, Biologisch succes 371.
Tot besluit van dit hoofdstuk 375
Deel 3. Evolutie van de stamboom
Hoofdstuk 5. De naakte en de sprekende 383
mens
Soortvorming en migratie 383
Verspreiding van mensapen in Afrika 383, Proconsul 385, Afsplitsing go-rilla en chimpansee 387, De naakte mens 391, Ontbrekende schakel 393, De Grote Afrikaanse Slenk 395, Geologie en klimaat 401.
Soorten en maten 404
Patronen in een verdrogende omgeving 404, Versteende getuigen 413, Conclusie 429.
Overgang naar de savanne 431
Perfect rechtop en een groot formaat 432, Thuisbasis 432, Aas eten 434, Grote hechte groepen 435, Weduwen, weduwnaars en wezen 435, Transpi-ratie en huidskleur 437, Wind in de rug voor taal 439, Conclusie 440.
Verspreiding over de wereld 440
Populatiegroei 440, Te verwachten verspreidingspatronen 443, Fossielen en artefacten 446, Reconstructie van de vroegste verspreiding 449, De pomp van het Midden-Oosten 451, Zuid-Afrika en de Naledimens 454, Eu-ropa 457, Oost-Azië 460, De bronpopulatie van de wereld 461, Versprei-ding van moderne mensen 463, Eilandbewoners 469.
Tot besluit van dit hoofdstuk 472
Onze evolutie in vijf fases 472, De stamboom va de Afrikaanse mensapen 477, Toeval 480, De lakmoesproef 482.
Epiloog 485
Sleutelbegrippen 493
Bronvermelding 497
Trefwoordenregister 511
Rubrieken
- advisering
- algemeen management
- coaching en trainen
- communicatie en media
- economie
- financieel management
- inkoop en logistiek
- internet en social media
- it-management / ict
- juridisch
- leiderschap
- marketing
- mens en maatschappij
- non-profit
- ondernemen
- organisatiekunde
- personal finance
- personeelsmanagement
- persoonlijke effectiviteit
- projectmanagement
- psychologie
- reclame en verkoop
- strategisch management
- verandermanagement
- werk en loopbaan
