Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
11 maart 2015 | Nico Jong

Opnieuw een boek uit de stal van Leike van Oss en Jaap van ’t Hek. ‘Onderweg - Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties’ is een handboek voor pragmatisch veranderen in robuuste organisaties.

Een geplande verandering begint met ideeën, concepten, abstracties en taal. Dat is de abstracte kant van de verandering. Wil die slagen dan zal men moeten aansluiten op de lokale pragmatische kant. De verandering moet daar namelijk echt werken en zich uiten in ander gedrag. Pragmatisch veranderen betekent voor de auteurs aansluiten bij de vermogens van de lokale context die moet veranderen. En dat de veranderaar zijn pragmatische vermogens inzet tijdens het veranderingsproces en dat die vermogens zelf ook onderdeel van verandering kunnen zijn. Veranderingen zijn maar ten dele te sturen, omdat niet te voorspellen is wat de uitkomst zal zijn. De echte verandering vindt plaats in lokale contexten. Daar wordt de ambitie vertaald in betekenisvol handelen. Wat lokaal betekenisvol is, kan alleen onderweg blijken en is dus niet vooraf te bedenken. Toeval speelt dus een belangrijke rol, zeker nu een toenemend aantal contexten complex is en niet slechts gecompliceerd of eenvoudig.

De auteurs bespreken de kloof tussen de wereld van het veranderidee en de wereld van de dagelijkse, lokale praktijk. Daar horen valkuilen bij die verandering lastig maken. Zij richten vervolgens hun veranderaandacht specifiek op het verbinden van het abstracte veranderidee met de praktijkwereld en zijn pragmatische vermogens. Lokaal is bestaand sociaal weefsel dat veranderd moet worden. Van Oss en Van ’t Hek beschrijven wat dat sociaal weefsel is, hoe het ontstaat en wat er nodig is om het te veranderen. Daarna stellen zij de veranderaar centraal. Bij complexe veranderprocessen kan hij niet neutraal aan de kant blijven staan. Actief meespelen is nodig, net als reageren op wat er gebeurt en soms verandert de veranderaar zelfs mee. De veranderaar moet dus continu kijken wat er gebeurt en blijven reageren op wat hij ziet. Tijdens het hele proces blijft hij dus diagnosticeren. Veranderen is volgens de auteurs een vorm van geweld, omdat mensen gedwongen worden dingen anders te gaan doen dan ze deden. Het is dus zaak om dat geweld prudent toe te passen. Veranderingen gaan niet vanzelf. Dat gaat gepaard met vallen en opstaan en het is nodig zaken aan te leren en af te leren. Het slothoofdstuk gaat over het ontwikkelen van een pragmatisch veranderplan.

‘Onderweg - Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties’ is een genot om te lezen. De kracht zit in de doorleefde praktische ervaring van beide auteurs met veranderprocessen waarmee het boek doorspekt is. Zij weten waar zij het over hebben, want ze hebben het zelf meegemaakt. Het realiteitsgehalte is hoog en daardoor komt de inhoud stevig binnen. Theorie van anderen wordt niet geschuwd, maar op de juiste plaatsen en in een goede dosering gebruikt. Veranderaars moeten mee in het veranderproces. Gelukkig bieden Leike van Oss en Jaap van ’t Hek daarvoor een complete gereedschapskist. Met een diepe buiging naar de auteurs.

17 februari 2015 | Martin van Staveren

Veranderen in de praktijk van organisaties, met tastbaar resultaat terwijl de winkel gewoon open blijft. Is er momenteel een actueler managementonderwerp te bedenken? Het boek 'Onderweg: Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties' van Leike van Oss en Jaap van ’t Hek arriveert dan ook op het juiste moment. Eindelijk een boek dat de realiteit van de dagelijkse praktijk als uitgangspunt neemt, in plaats van de zoveelste verandertheorie in x stappen. Een magnifiek boek.

Soms krijg je een managementboek in handen waar je niet van af kan blijven. Je moet er gewoon in bladeren en voor je het weet zit je er een paar uur in te lezen. Alles aan zo’n boek klopt: het onderwerp, de vormgeving, de diepgang, de toonzetting, de context. De ervaren organisatieadviseurs Leike van Oss en Jaap van ’t Hek hebben met 'Onderweg: Pragmatisch veranderen in robuuste organisaties' zo’n boek geschreven.

Vanwaar dit onverholen enthousiasme? Dat kan ik met één woord verklaren: realiteit. Dit boek schuwt niet om de realiteit van veranderen bloot te leggen en vervolgens diepgaand te verkennen. En dan niet met platitudes dat 'veranderen de grootste uitdaging voor elke manager is. Beide auteurs hebben een filosofisch startpunt gekozen, waar volgens mij momenteel een enorme behoefte aan bestaat: het pragmatisme. Deze stroming gaat er vanuit dat de waarheid zich pas laat kennen in de praktische toepassing. In het pragmatisme is juist dat wat werkt waar. Praktijk en theorie worden in combinatie benut, wat eenvoudigweg leidt tot praktijktheorie.

Het boek begint met de valkuilen bij geplande veranderingen en geeft vervolgens oplossingsrichtingen voor het ontwikkelen van verandervermogen van de organisatie, de rol die de veranderaar daarin zelf speelt en wat dat alles betekent voor hen, die de beoogde veranderingen ondergaan. Ofwel, zij die hun gedrag in hun dagelijkse werk dienen aan te passen, wat de auteurs niets minder dan een vorm van 'prudent geweld' noemen. Ruim 20 oefeningen en een kleine 15 checklists completeren dit boek. Deze aantallen geven aan dat er wel wat wordt gevraagd van de lezer / veranderaar, namelijk zelf beoordelen welke oefeningen en checklists, gegeven de context van de dagelijkse praktijk, op dat moment het meest waardevol zijn.

Dit boek vraagt nog wel meer, namelijk het lezen van ruim 400 pagina’s. Gelukkig geven de auteurs in de inleiding zelf aan dat je je kan beperken tot die onderwerpen, waar je op dat moment het meeste aan hebt. Ook weer heel pragmatisch. Voor deze recensie heb ik het boek dan ook nog niet van begin tot eind gelezen. Ik ben letterlijk onderweg met het boek, maar vindt het zo goed dat ik deze keer een (eerste) recensie tijdens mijn leesproces schrijf, in plaats van aan het eind.

Ten slotte wil ik nog even terugkomen op het eerder genoemde kernwoord realiteit, dat voor mijn uit dit boek spat en me zo enthousiast maakt. Dit komt waarschijnlijk door mijn eigen recent verschenen boek over risicogestuurd werken om in de praktijk (organisatie)doelen te realiseren. Dit is een vernieuwende vorm van risicomanagement, waarbij omgaan met risico’s puur pragmatisch in de dagelijkse praktijk wordt verankerd. Risicogestuurd werken vraagt dus ook om het willen (lees: durven) zien van de realiteit, met alle onzekerheden en risico’s die daar deel van uitmaken. Om vervolgens op basis daarvan te kiezen en te handelen. Dit is een vernieuwende vorm van werken, die binnen veel organisaties om gedragsveranderingen van vakinhoudelijke professionals en hun managers vraagt. De onconventionele uitgangspunten en benaderingen in 'Onderweg' sluiten hier naadloos op aan. Met dit magnifieke boek ben ik dan ook nog wel even onderweg. Wordt vervolgd.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden