trefwoord
Burgerschap: rechten, plichten en betrokkenheid in de samenleving
Burgerschap is een begrip dat zich moeilijk laat vangen in één definitie. Het gaat over de juridische status van ingezetene, maar evengoed over de morele verplichting om bij te dragen aan de gemeenschap. Is burgerschap vooral een kwestie van rechten claimen, of draait het om plichten vervullen? Managementboek.nl verzamelde een reeks boeken en artikelen die dit spanningsveld vanuit uiteenlopende invalshoeken belichten: filosofisch, onderwijskundig, bestuurlijk en maatschappelijk.
Patrick Loobuyck
Burgerschap als recht versus burgerschap als plicht
Een terugkerend thema is de verschuiving van burgerschap als verworven recht naar burgerschap als actieve plicht. Waar vroeger de nadruk lag op wat de staat de burger verschuldigd was, ligt de klemtoon nu vaker op wat de burger voor de gemeenschap moet doen.
Menno Hurenkamp
Auteurs die schrijven over 'burgerschap'
Burgerschap en de relatie tot de overheid
Veel auteurs beschrijven een haperende relatie tussen burger en overheid. Wantrouwen, teleurstelling en onbegrip spelen daarbij een rol, maar ook hoopvolle pleidooien voor herstel van vertrouwen.
-
Onbegrepen overheid - Waarom de staat en de burger elkaar niet meer vindenVerder lezen in het magazineDit artikel bespreekt Gijs van Oenens boek over de groeiende afstand tussen staat en burger, en hoe de verwachtingen die democratieën aan burgers stellen almaar hoger zijn geworden.
De burger is vaak wijzer dan de politieke elite denkt – minachting voor de kiezer is het begin van het einde van vertrouwen.
Uit: De burger is niet gek
Actief burgerschap: van consument naar betrokken deelnemer
Een belangrijk perspectief is dat burgerschap meer is dan stemmen bij verkiezingen. Diverse auteurs pleiten voor een actieve rol: niet achterover leunen als consument van publieke diensten, maar zelf verantwoordelijkheid nemen.
Evelien Tonkens
-
Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets meeVerder lezen in het magazineDit artikel recenseert een boek over nieuwe vormen van gemeenschappelijk organiseren: wat gebeurt er als burgers de ruimte innemen die markt en overheid laten liggen?
Burgerschap in het onderwijs
Scholen krijgen een steeds grotere rol toebedeeld in de vorming van burgers. Burgerschapsonderwijs is inmiddels wettelijk verankerd, maar de invulling ervan verschilt sterk per opleiding en niveau.
Anja Sinnige
Onderwijs dat uitsluitend gericht is op economisch rendement, verwaarloost volgens Nussbaum de vorming van kritische, betrokken burgers die nodig zijn voor een gezonde democratie.
Uit: Niet voor de winstWie telt mee als burger?
Burgerschap is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Verschillende auteurs laten zien dat de juridische status van burger niet automatisch leidt tot volledige erkenning en acceptatie.
Burgerschap wordt steeds minder een juridische status en steeds meer een culturele eis: je moet er niet alleen bij horen, je moet er ook naar voelen en gedragen.
Uit: Thuis
Burgerschap en de verdediging van de democratie
In tijden van polarisatie en afnemend vertrouwen in instituties wordt burgerschap ook gezien als verdedigingslinie. Actieve betrokkenheid is dan geen vrijblijvende optie, maar noodzaak.
-
Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlatenVerder lezen in het magazineDit artikel recenseert een boek over de opkomst van burgerberaden en burgerparlementen in Europa, en laat zien hoe deze vorm van democratische vernieuwing in de praktijk uitpakt.
-
Citizens - ‘Burgerschapsperpectief heeft veel potentieel’Verder lezen in het magazineDit artikel introduceert het burgerschapsperspectief als alternatief voor het dominante consumentendenken, met veel potentieel voor hoe we naar beleid en participatie kijken.
Conclusie
Burgerschap laat zich niet vangen in een eenduidige formule. Het is tegelijk juridische status, morele plicht en dagelijkse praktijk. De boeken en artikelen op deze pagina laten zien dat het debat springlevend is: van klaslokaal tot gemeenteraad, van filosofisch tractaat tot praktische leidraad. Wie zich in burgerschap verdiept, ontdekt dat de vraag niet zozeer is wát een burger is, maar wat we van elkaar mogen verwachten binnen een gedeelde samenleving.
