Complimenten: de onderschatte kracht in organisaties

Uit onderzoek van Nuon blijkt dat werknemers liever een oprecht compliment van hun leidinggevende ontvangen dan een salarisverhoging. Dit klinkt misschien vreemd in een tijd waarin alles om geld lijkt te draaien, maar de verklaring is eenvoudiger dan je denkt. Werk is meer dan een inkomstenbron. We brengen een groot deel van onze tijd door op de werkvloer en willen ons gewaardeerd voelen voor wat we doen. Een goed compliment geeft je het gevoel dat je ertoe doet, dat je werk gezien wordt. Die erkenning is onbetaalbaar.

Waardering in plaats van waardeloosheid

Onderzoek van FNV Bondgenoten toont aan dat 25 tot 40 procent van de werknemers zich ondergewaardeerd voelt door collega's en leidinggevenden. Dit tekort aan waardering heeft meetbare gevolgen: een hoger ziekteverzuim, minder betrokkenheid en lagere productiviteit. Werknemers die zich gewaardeerd voelen, hebben daarentegen een lager stressniveau, een beter functionerend immuunsysteem en melden zich minder vaak ziek. Het gaat dus niet om softie-gedoe, maar om harde bedrijfsresultaten.

De anatomie van een goed compliment

Niet elk compliment komt aan. Als je zonder onderscheid alles complimenteert, verliest je waardering aan waarde. Het is als een tekstmarker waarmee je een hele pagina geel kleurt: hoe weet de ander dan nog wat echt belangrijk is? Een goed compliment is specifiek, concreet en persoonlijk. Het laat zien dat je je hebt verdiept in de ander en dat je oprecht waardering hebt voor een bepaalde prestatie of eigenschap.

Van feedback naar feedforward

De traditionele manier van feedback geven – vooral gericht op wat er fout ging – verliest terrein. Steeds meer organisaties ontdekken de kracht van een positieve benadering. Dit betekent niet dat je kritiek vermijdt, maar dat je begint met wat goed gaat voordat je bespreekt wat beter kan. Deze feedforward-aanpak zorgt voor de aanmaak van oxytocine en dopamine in het brein, hormonen die ons niet alleen gelukkiger maken maar ook beter laten presteren.

De kunst van het ontvangen

Complimenten ontvangen is voor velen net zo lastig als ze geven. Mensen met een negatief zelfbeeld wuiven complimenten weg of geloven ze niet. Ze zoeken naar verborgen agenda's of vinden zichzelf niet goed genoeg om het compliment te verdienen. Dit is zonde, want wie complimenten niet kan ontvangen, mist een belangrijke bron van zelfvertrouwen en groei.

Praktische toepassing in teams

De theorie is mooi, maar hoe zet je dit in de praktijk om? Verschillende hulpmiddelen en methoden kunnen teams helpen om een cultuur van waardering te ontwikkelen. Het gaat daarbij niet om incidentele complimentjes, maar om een structurele aandacht voor wat goed gaat en waar mensen sterk in zijn. Dit vraagt om bewuste keuzes en soms om concrete tools die teams hierbij ondersteunen.

Waardering in de opvoeding

Het belang van goede complimenten reikt verder dan de werkvloer. Ook in de opvoeding speelt waardering een cruciale rol. Kinderen die effectieve complimenten krijgen – gericht op hun inspanning en gedrag in plaats van alleen op resultaat – ontwikkelen een gezonder zelfbeeld en meer veerkracht. Ze leren dat je van fouten kunt leren en dat inspanning loont.

Het verschil tussen waardering en manipulatie

Niet elk compliment is oprecht bedoeld. Er bestaat een belangrijk verschil tussen echte waardering en strategisch ingezette complimenten die bedoeld zijn om gedrag te sturen. Kinderen en volwassenen voelen dit onderscheid feilloos aan. Een compliment dat bedoeld is om iemand iets te laten doen, werkt contraproductief. Het ondermijnt het vertrouwen en zorgt ervoor dat latere complimenten met argwaan worden ontvangen.

Een cultuur van waardering

Het gaat uiteindelijk niet om incidentele complimenten, maar om een cultuur waarin waardering en erkenning de norm zijn. Dit vraagt om een fundamentele verschuiving in hoe we tegen elkaar aankijken. In plaats van te focussen op fouten en tekortkomingen, richten we ons op talenten en sterke punten. In plaats van alleen jaargesprekken voeren we een continue dialoog over wat goed gaat en wat beter kan. Deze cultuurverandering begint klein, met bewuste aandacht voor het positieve, maar heeft grote gevolgen voor het werkplezier en de resultaten.

De wetenschap achter waardering

Wetenschappelijk onderzoek bevestigt wat velen intuïtief al aanvoelen: waardering werkt. Mensen die zich gewaardeerd voelen presteren beter, zijn gezonder en blijven langer bij hun werkgever. Het effect van een oprecht compliment reikt verder dan het moment zelf. Het versterkt de relatie tussen gever en ontvanger, het vergroot de onderlinge verbondenheid en het creëert een positieve spiraal waarin mensen elkaar steeds vaker waarderen.

De sleutel ligt in de kwaliteit, niet in de kwantiteit. Beter één gemeend, specifiek compliment per maand dan elke dag een nietszeggende opmerking. En het belangrijkste: een compliment moet iets zeggen over de ander, niet over jou als gever. Het gaat om echte aandacht, oprechte belangstelling en waarachtige waardering.