VPB gids 2016

Voorwoord / 5
Inhoudsopgave / 7

Hoofdstuk 1 Inleiding / 13
1.1 Vennootschapsbelasting / 13
1.2 Klassieke stelsel / 13
1.3 Ontwikkelingen binnen de Europese Unie / 14
1.3.1 Richtlijnen / 14
1.3.2 Europese verkeersvrijheden / 14
1.4 Base erosion and profit shifting (BEPS) / 15
1.5 Rechtsgrond / 16

Hoofdstuk 2 Subjectieve belastingplicht / 17
2.1 Inleiding / 17
2.2 Vestigingsplaats als aangrijpingspunt voor de belastingplicht / 17
2.3 Binnenlands belastingplichtige lichamen / 18
2.3.1 Inleiding / 18
2.3.2 Onbeperkt belastingplichtige lichamen / 19
2.3.3 Beperkt belastingplichtige lichamen / 24
2.4 Buitenlands belastingplichtige lichamen / 32
2.4.1 Inleiding / 32
2.4.2 Verenigingen en andere rechtspersonen / 32
2.4.3 Open commanditaire vennootschappen en andere vennootschappen / 32
2.4.4 Doelvermogens / 33
2.4.5 Onderneming drijven / 33
2.5 Europese vennootschappen / 33
2.5.1 Inleiding / 33
2.5.2 Europees Economisch Samenwerkingsverband / 33
2.5.3 Europese naamloze vennootschap (SE) / 33
2.5.4 Europese coöperatieve vennootschap (SCE) / 34
2.6 Subjectieve vrijstellingen / 34
2.6.1 Inleiding / 34
2.6.2 Vrijstellingen van art. 5 Wet VPB 1969 / 34
2.6.3 Vrijstellingen van art. 6 Wet VPB 1969 / 36
2.6.4 Vrijgestelde beleggingsinstellingen / 37

Hoofdstuk 3 De objectieve belastingplicht: winstbepalingen / 39
3.1 Inleiding / 39
3.2 Uitgangspunt winstbepaling zelfstandige entiteiten / 39
3.3 Kapitaalstortingen / 40
3.3.1 Het fiscale kapitaalbegrip / 40
3.3.2 Kwalificatie van kapitaal bij de verstrekker van het kapitaal / 41
3.3.3 De onzakelijke lening / 43
3.4 Winstbegrip / 47
3.4.1 Inleiding / 47
3.4.2 Kalenderjaar en boekjaar / 48
3.4.3 Totaalwinst / 49
3.4.4 Informeel kapitaal in de vermogenssfeer / 49
3.4.5 Informeel kapitaal in de kostensfeer / 49
3.5 Objectieve vrijstellingen / 51
3.5.1 Bosbouwvrijstelling / 52
3.5.2 Subsidies voor bos en natuur / 52
3.5.3 Landbouwvrijstelling / 52
3.5.4 Kwijtscheldingswinstvrijstelling / 53
3.5.5 Eindheffingsbestanddelen / 54
3.5.6 Mobiliteitsprojecten / 54
3.6 Niet-aftrekbare kosten / 54
3.6.1 Vaartuigen / 54
3.6.2 Geldboeten / 54
3.6.3 Criminele activiteiten en steekpenningen / 55
3.7 De systematiek van art. 9 en 10 Wet VPB 1969 / 55
3.8 Jaarwinstbepaling / 55
3.8.1 Algemeen / 55
3.8.2 Stelselwijziging / 59
3.8.3 Gegevens na balansdatum / 60
3.9 De fiscale balans / 61
3.9.1 Waarderingsmethoden / 61
3.9.2 Vorderingen / 61
3.9.3 Voorraden / 63
3.9.4 Bedrijfsmiddelen / 64
3.9.5 Onlichamelijke bedrijfsmiddelen / 71
3.9.6 Liquide middelen / 71
3.9.7 Deelnemingen / 71
3.9.8 Onderhanden werk / 71
3.9.9 Schulden / 72
3.9.10 Voorzieningen / 72
3.9.11 Pensioenverplichtingen / 73
3.10 Fiscale reserves / 74
3.10.1 Kostenegalisatiereserve / 74
3.10.2 Herinvesteringsreserve / 75
3.10.3 Bestedingsreserve / 76
3.11 Investeringsaftrek / 77
3.12 Aanvullende aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk / 77

Hoofdstuk 4 De objectieve belastingplicht: overige bepalingen, objectvrijstelling en eindafrekening / 79
4.1 Inleiding / 79
4.2 Dooruitdelingsfaciliteit dividendbelasting; ‘at arm’s length’-beginsel en doorstroomlichamen / 79
4.2.1 Vermindering dividendbelasting / 79
4.2.2 Het ‘at arm’s length’-beginsel / 79
4.2.3 Niet-aftrekbare renten en royalty’s van rente- en royaltydoorstroomlichamen / 80
4.2.4 Informatieplicht dienstverleningslichamen / 81
4.3 Kapitaalverkeer tussen aandeelhouder(s) en lichaam / 82
4.3.1 Inleiding / 82
4.3.2 De aftrekmogelijkheden van art. 9 Wet VPB 1969 / 83
4.3.3 Niet-aftrekbare uitgaven van art. 10 Wet VPB 1969 / 89
4.4 Wederverkoop van ter tijdelijke belegging ingekochte aandelen / 90
4.5 Commissarisbeloning / 91
4.6 Eindafrekening / 91
4.6.1 Vestigingsplaats buiten Nederland / 91
4.6.2 Algemene eindafrekening / 93
4.7 Objectvrijstelling voor buitenlandse ondernemingswinsten / 93
4.7.1 Inleiding / 93
4.7.2 Objectvrijstelling voor actieve buitenlandse ondernemingswinsten / 93
4.7.3 Regeling voor laagbelaste buitenlandse beleggingsondernemingen / 96
4.7.4 Stakingsverliezen / 98
4.7.5 Overgangsrecht / 99
4.8 Giften / 101

Hoofdstuk 5 De renteaftrekbeperkingen / 103
5.1 Inleiding / 103
5.2 Artikel 10a-leningen / 103
5.2.1 Inleiding / 103
5.2.2 De gewraakte rechtshandelingen van art. 10a Wet VPB 1969 / 104
5.2.3 Tegenbewijs / 106
5.2.4 Enkele aanvullende opmerkingen bij art. 10a / 109
5.3 Leningen met een onzakelijke rentevergoeding / 111
5.4 Thin capitalisation / 111
5.5 Verbonden lichaam respectievelijk verbonden natuurlijk persoon / 112
5.6 Renteaftrekbeperking bij deelnemingen / 113
5.6.1 Inleiding / 113
5.6.2 Werking van de aftrekbeperking van deelnemingsrente / 113
5.6.3 Overige bepalingen omtrent de aftrekbeperking van deelnemingsrente / 117
5.7 Renteaftrekbeperking bij overnameholdings / 118
5.7.1 Inleiding / 118
5.7.2 Werking van de renteaftrekbeperking bij overnameholdings / 118
5.8 Beperking van de renteaftrek op grond van fraus legis / 120
5.8.1 Fraus legis jurisprudentie / 120
5.8.2 Fraus legis mogelijk naast verschillende antimisbruikbepalingen / 121

Hoofdstuk 6 De innovatiebox / 123
6.1 Inleiding / 123
6.2 Algemeen / 123
6.3 Effectief tarief / 123
6.4 Immateriële activa in de innovatiebox / 124
6.5 Maximum / 124
6.6 Systematiek / 124
6.7 Forfaitaire regeling / 126
6.8 Verzoek / 126
6.9 Samenloop met research & developmentaftrek / 127

Hoofdstuk 7 De deelnemingsvrijstelling / 129
7.1 Inleiding – ne-bis-in-idembeginsel / 129
7.2 Het begrip deelneming / 130
7.2.1 Algemeen / 130
7.2.2 De deelneming / 130
7.2.3 Uitbreidingen van het deelnemingsbegrip / 132
7.3 De vrijgestelde voordelen / 133
7.3.1 Voordelen ‘uit hoofde van’ de deelneming / 133
7.3.2. Dividenduitkeringen / 134
7.3.3 Kosten die verband houden met de deelneming / 135
7.3.4 Andere voordelen uit hoofde van de deelneming / 136
7.4 De beleggingsdeelneming / 142
7.4.1 Algemeen / 142
7.4.2 Beleggingsdeelneming: als belegging gehouden / 142
7.4.3 Voordelen uit beleggingsdeelnemingen / 147
7.4.4 Regeling beleggingsdeelneming in strijd met EU-recht? / 148
7.5 Sfeerovergang; compartimenteringsleer / 149
7.6 Omzetting afgewaardeerde vorderingen in aandelenkapitaal en aanverwante rechtsfiguren / 151
7.6.1 Vorderingen versus deelnemingen / 151
7.6.2 Het regime van art· 13ba Wet VPB 1969 / 152
7.6.3 Vervreemding van de schuldvordering en aanverwante figuren / 154
7.6.4 Samenloop met de liquidatieverliesregeling / 154
7.7 Omzetting van een verlieslijdende vaste inrichting in een deelneming / 155
7.7.1 Onderscheid vaste inrichting en deelneming in het buitenland / 155
7.7.2 Incorporatie van verlieslijdende vaste inrichting in een deelneming (art. 13c Wet VPB 1969) / 155
7.8 De liquidatieverliesregeling / 156
7.8.1 Inleiding / 156
7.8.2 Achtergrond van de liquidatieverliesregeling / 156
7.8.3 Voorwaarden voor het in aanmerking nemen van een liquidatieverlies / 157
7.8.4 Omvang van het liquidatieverlies / 157
7.8.5 Het tijdstip van verliesneming / 159
7.8.6 Liquidatie van een tussenhoudstervennootschap / 160
7.9 De aftrekbeperking op deelnemingsrente / 161

Hoofdstuk 8 Fusie en splitsing / 163
8.1 Aandelenfusie / 163
8.1.1 Algemeen / 163
8.1.2 Voorwaarden voor toepassing van de faciliteit / 164
8.1.3 Wanneer is sprake van een aandelenfusie? / 164
8.1.4 Doorschuiving boekwaarde / 165
8.2 Bedrijfsfusie / 165
8.2.1 Inleiding / 165
8.2.2 Overdracht van gehele (of zelfstandig onderdeel van een) onderneming / 166
8.2.3 Faciliteit van rechtswege / 166
8.2.4 Voorwaardelijke faciliteit / 169
8.2.5 Moment van overdracht en terugwerkende kracht / 173
8.2.6 Formele aspecten van de indiening / 173
8.3 De juridische fusie / 174
8.3.1 Inleiding / 174
8.3.2 De verkrijgende en de verdwijnende vennootschap / 175
8.3.3 De aandeelhouder van de verdwijnende vennootschap / 183
8.3.4 De aandeelhouder van de verkrijgende vennootschap / 184
8.3.5 Juridische fusie en overnameholdingconstructies / 184
8.4 De juridische splitsing / 185
8.4.1 Inleiding / 185
8.4.2 De verkrijgende en de verdwijnende vennootschap / 186
8.4.3 De aandeelhouder van de verdwijnende vennootschap / 200
8.4.4 De aandeelhouder van de verkrijgende vennootschap / 201
8.4.5 Juridische splitsing en overnameholdingconstructies / 201
8.5 Faciliteit voor bestuurlijke herindeling of herbeschikking / 201

Hoofdstuk 9 De geruisloze terugkeer uit de BV / 203
9.1 Inleiding / 203
9.2 Voortzettingseis en rechtsvorm na de terugkeer / 205
9.3 Aandeelhouderseis / 205
9.4 Ontbindingseis / 205
9.5 Lichamen waarbij de terugkeerfaciliteit toepassing kan vinden / 205
9.5.1 De lichamen moeten in Nederland gevestigd zijn of in Nederland een vaste inrichting hebben / 206
9.6 Het vermogen moet tot het ondernemingsvermogen gaan behoren / 206
9.7 Consequenties voor compensabele verliezen en de objectvrijstelling voor buitenlandse ondernemingswinsten / 206
9.7.1 Enkele algemene opmerkingen over verliesverrekening / 207
9.7.2 Verhoging boekwaarde en fiscale reserves / 207
9.7.3 Gevolgen als toch nog compensabele verliezen resteren / 207
9.8 Waardebepaling aandelen en onderneming / 208
9.9 De terugkeerreserve / 208
9.10 Nadere voorwaarden / 209
9.11 Schulden en vreemd vermogen / 209
9.12 Lijfrente- en pensioenverplichtingen / 210
9.13 Vordering en schulden tussen de BV en de voortzetters / 210
9.14 Gevolgen voor de voortzettende aandeelhouders in de inkomstenbelasting / 210
9.15 Enkele tijdsbepalingen / 211
9.15.1 Het overgangstijdstip / 211
9.15.2 Terugwerkende kracht / 211
9.15.3 Het verzoek tot toepassing van de faciliteit / 211

Hoofdstuk 10 De fiscale eenheid / 213
10.1 Inleiding / 213
10.2 Karakter van de fiscale eenheid / 213
10.3 Voor- en nadelen van de fiscale eenheid / 214
10.4 Vereisten voor het aangaan van een fiscale eenheid / 215
10.4.1 Op verzoek; beperkte terugwerkende kracht van maximaal drie maanden / 215
10.4.2 Bezitsvereiste van ten minste 95% / 215
10.4.3 Samenvallende boekjaren / 218
10.4.4 Dezelfde winstbepalingen bij moeder- en dochtermaatschappij / 218
10.4.5 Vestigingsplaatseisen voor de moeder- en dochtermaatschappij / 218
10.4.6 Kwalificerende rechtsvorm / 219
10.4.7 Geen voorraadaandelen / 220
10.5 Einde van de fiscale eenheid / 220
10.5.1 Gevallen waarin de fiscale eenheid eindigt / 220
10.5.2 Voeging en ontvoeging in hetzelfde boekjaar / 221
10.6 De gevolgen bij voeging in een fiscale eenheid / 221
10.6.1 Waardesprong als gevolg van de voeging in een fiscale eenheid / 221
10.6.2 Dochtermaatschappij sluit boekjaar af / 222
10.6.3 Door de dochtermaatschappij te volgen gedragslijn / 222
10.6.4 Innovatiebox / 223
10.6.5 Entreeheffingen van art. 15ab Wet VPB 1969 / 223
10.6.6 Renteaftrekbeperking bij overnameholdings / 224
10.7 Belastingheffing tijdens het bestaan van een fiscale eenheid / 225
10.7.1 Gevolgen van het gevoegd zijn in een fiscale eenheid / 225
10.7.2 Toepassing kwijtscheldingswinstvrijstelling / 225
10.7.3 Voorkoming van buitenlandse winstbelasting / 226
10.8 Verbreking van de fiscale eenheid / 227
10.8.1 Aanvang nieuw boekjaar voor dochtermaatschappij / 227
10.8.2 Fiscale indeplaatstreding / 227
10.8.3 Onderlinge vordering/schuldverhoudingen tussen moeder- en dochtermaatschappij / 229
10.8.4 Ontvoeging in het zicht van liquidatie / 230
10.8.5 Oneigenlijk gebruik in relatie tot art. 13d Wet VPB 1969 / 231
10.9 Verrekening van verliezen van vóór en na de fiscale eenheid / 231
10.9.1 Verrekening van verliezen van vóór het voegingstijdstip (voorvoegingsverliezen) / 231
10.9.2 Verliesverrekening over het ontvoegingstijdstip / 234
10.9.3 Toepassing van de inhaalregeling, doorschuifregeling en stallingsregeling van vóór en na de fiscale eenheid / 236
10.10 Antimisbruikbepaling ter zake van binnen fiscale eenheid overgedragen vermogensbestanddelen / 236
10.10.1 Algemeen / 236
10.10.1 Voorwaarden voor toepassing van art· 15ai Wet VPB 1969 / 237
10.10.3 Inhoud van de sanctie van art· 15ai Wet VPB 1969 / 239
10.10.4 Bijzondere regels in relatie tot de herinvesteringreserve / 239
10.10.5 Begunstigend beleid art. 15ai Wet VPB 1969 / 240
10.11 Fiscale eenheid met een buitenlands belastingplichtige / 240
10.11.1 Fiscale eenheid met een buitenlandse dochtermaatschappij / 240
10.11.2 Fiscale eenheid met een buitenlandse moedermaatschappij / 241
10.12 Wet aanpassing fiscale eenheid / 241
10.12.1 Algemeen / 241
10.12.2 Aanpassing huidige bezitsvereiste / 242
10.12.3 Uitbreiding mogelijkheden voor het vormen van een fiscale eenheid / 242
10.12.4 Antimisbruikbepalingen / 243
10.13 Enkele aanvullende regels in de Invorderingswet 1990 / 243
10.13.1 Verrekening van belastingschulden met belastingvorderingen / 244
10.13.2 Hoofdelijke aansprakelijkheid voor de vennootschapsbelastingschuld / 244

Hoofdstuk 11 Nederlands inkomen bij buitenlands belastingplichtigen / 247
11.1 Inleiding / 247
11.2 Regelingen ter voorkoming van dubbele belasting / 247
11.3 Wat behoort tot het Nederlands inkomen / 249
11.3.1 Algemeen / 249
11.3.2 Belastbaar Nederlands bedrag en winstbepaling / 249
11.3.3 Belastbare winst uit onderneming / 250
11.3.4 Ander Nederlands inkomen / 251
11.3.5 Aanmerkelijk belang / 252
11.4 Vervoersondernemingen / 253

Hoofdstuk 12 Verliesverrekening / 255
12.1 Achterwaartse en voorwaartse verliesverrekening / 255
12.1.1 De termijnen / 255
12.1.2 Voorkoming van verliesverdamping / 255
12.1.3 Enkele formele regels / 256
12.1.4 Voorlopige verliesverrekening / 257
12.2 Beperking verliesverrekening voor houdster- en financieringslichamen / 257
12.2.1 Inleiding; het Bosal-arrest van het HvJ EU / 257
12.2.2 Kwalificatie als houdster- of financieringslichaam / 257
12.2.3 De beperking van de verliesverrekening / 258
12.3 De handel in verlieslichamen / 259
12.3.1 Inleiding; het fenomeen van de handel in verrekenbare verliezen / 259
12.3.2 Korte historie; art. 20 lid 5 (oud) Wet VPB 1969 / 260
12.3.3 Art. 20a Wet VPB 1969 / 260

Hoofdstuk 13 Tarief en wijze van heffing / 267
13.1 Vennootschapsbelastingtarief / 267
13.2 Tariefsverlaging en gebroken boekjaar / 268
13.3 Nihiltarief voor fiscale beleggingsinstellingen / 268
13.4 Extra heffingen boven op het algemene vennootschapsbelastingtarief / 268
13.4.1 Boetetarief bij afkoop pensioen / 268
13.4.2 Lumpsumheffing / 269
13.4.3 Boetetarief bij herkapitalisatie / 269
13.5 Wijze van heffing / 269
13.5.1 Belastingaanslag / 269
13.5.2 Belastingrente / 269
13.5.3 Navordering / 270
13.5.4 Herziening voorlopige aanslag / 271
13.6 Deelnemingsverrekening / 271
13.7 Verrekening bij buitenlandse ondernemingswinsten / 273
13.8 Verrekening van voorheffingen / 274
13.8.1 Verrekening van dividendbelasting en kansspelbelasting / 274
13.8.2 Betrekking hebben op bestanddelen van de winst / 274
13.8.3 Coöperatie / 274
13.8.4 Deelneming / 275
13.8.5 Uiteindelijk gerechtigde (dividendstripping) / 275
13.8.6 Banken en beheerders van beleggingsinstellingen / 275

Hoofdstuk 14 Bijzondere regelingen / 277
14.1 Inleiding / 277
14.2 Anti-misbruikbepaling in verband met de handel in herinvesteringsreservelichamen / 277
14.2.1 Inleiding / 277
14.2.2 Aandeelhouders- en beleggingstoets / 277
14.2.3 Sancties / 278
14.2.4 Fraus legis / 279
14.3 Fiscale beleggingsinstellingen / 279
14.3.1 Inleiding / 279
14.3.2 Voorwaarden voor statusverkrijging / 281
14.3.3 Fiscale winstbepaling / 283
14.3.4 Statusovergangen / 285
14.4 Vrijgestelde beleggingsinstellingen / 285
14.4.1 Inleiding / 285
14.4.2 Geen belastingplicht / 286
14.4.3 Voorwaarden / 286
14.4.4 Statusovergangen / 287
14.5 Omzetting van rechtspersonen / 287
14.5.1 Inleiding / 287
14.5.2 Afrekeningsficties in art. 28a Wet VPB 1969 / 287
14.6 Bijzonder regime voor verzekeringsondernemingen / 288
14.6.1 Inleiding / 288
14.6.2 Besluit winstbepaling en reserves verzekeraars / 289
14.7 Aanvullende documentatieverplichtingen verrekenprijzen / 289
14.7.1 Inleiding / 289
14.7.2 Landenrapport (country-by-country report) / 289
14.7.3 Groepsdossier (master file) en lokaal dossier (local file) / 290
14.7.4 Sancties / 291

Alfabetisch register / 293