Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
10 september 2018 | Peter de Roode

Dit boek is het lezen meer dan waard. Maar om de materie in je vingers te krijgen en het boek enigszins te doorgronden gaan heel wat leesuren vooraf. ‘Je binnenste buiten’ is geen luchtig niemendalletje maar zware kost met een hoge informatiedichtheid. De boodschap van het boek is dat professionals zichzelf goed moeten leren kennen en niet alleen maar vakinhoudelijke kennis moeten opdoen. Anders doen ze daarin zichzelf en de organisatie tekort. Hoe dat gerealiseerd dient te worden, wordt in ruim 400 bladzijden uit de doeken gedaan.

Manon Ruijters heeft met haar mede auteurs monnikenwerk verricht en de verschillende perspectieven beschreven van waaruit professionele identiteit beschreven kan worden. En dat zijn er nogal wat zoals de psychologie, de sociologie, de filosofie en de neurologie. Professionele identiteit wordt in dit boek gedefinieerd als ‘datgene wat iemand onvervreemdbaar de eigen kleur geeft in zijn werk’. Ruijters merkt op dat er veel geschreven is over de leidinggevende maar veel minder over de professional.

Wanneer ik de eerste 150 bladzijden heb gelezen, bekruipt me het gevoel dat ik het overzicht begin kwijt te raken, het is veel en best lastig om alles bij elkaar te houden en te plaatsen. Gelukkig werkt de auteur naar een model toe waarin alle opgebouwde informatie terug komt. Dat model is in feite het hart van het boek, bijna alle hoofdstukken in het boek hebben er verwantschap mee. Het model Professionele Identiteit bestaat o.a. uit een praktijktheorie, een expertisegebied en een kennisbasis met daarom heen inzichten over jezelf: het materiele zelf, het sociale zelf en het spirituele zelf. Met name dat laatste aspect legt veel gewicht in de schaal voor de professional.

Een professional is dus meer dan zijn vakgebied alleen, hij is ook mens. En om mens te worden hebben we de ander nodig. Professionele identiteit is daarom geen individuele of solistische exercitie. Dat is een belangrijk punt om bij stil te staan omdat ik meen dat veel organisaties daar zomaar eens anders over kunnen denken of het zich niet bewust zijn. In het leren zie je dat terug, stelt Ruijters. Ontwikkeling van professionals vindt nog steeds grotendeels plaats via informatief leren. Leren waarbij het toevoegen van kennis en vaardigheden centraal staat. Maar er wordt nauwelijks aandacht besteed aan vragen zoals: Wat betekent deze kennis voor jou? Hoe wil jij werken als professional, etc.?  Deze vragen zijn kenmerken van transformatief leren. Leren waarbij het moeten ontbreekt, geen nieuwe kennis wordt aangereikt maar vraagstukken vanuit een ander perspectief worden bekeken.

Dit inzicht, het bevorderen van professionele identiteit via transformatief leren, lijkt me een enorme paradigmawisseling. Hier is niet alleen maar de professional aan zet, ook diens leidinggevende (als die die al heeft) en de gehele organisatie. Wanneer een organisatie niet de kwaliteit kan leveren die het beoogt, is het vraagstuk van professionele identiteit hoogstwaarschijnlijk aan de orde. Wel kennis binnen halen via allerlei cursussen, seminars en workshops maar die niet met elkaar verbinden, is daarom niet langer toereikend.

Een belangrijk inzicht  dat de lezer wordt meegegeven, is de interne spanning van de professional tussen enerzijds jezelf willen zijn en anderzijds bij de groep willen horen. Ik en wij sluiten elkaar niet uit. De professional heeft de ander nodig om zichzelf te ontwikkelen. Professionele identiteit is geen onveranderlijk gegeven, stelt Ruijters.

Nogmaals, een prachtig boek, met een enorme diepgang, en uitstekende artikelen geschreven door de mede auteurs.

2 juli 2015 | Nico Jong

Het onderwerp professionele identiteit komt weinig aan bod in de dagelijkse praktijk. Mogelijk is dat een verklaring waarom een vakgebied als communicatie regelmatig en gemakkelijk onder vuur komt te liggen. Vraag een willekeurige communicatieprofessional wat zijn vak inhoudt en wat professioneel handelen is. Dan valt het al snel stil. Tijd dus voor de professional om de verantwoordelijkheid voor zijn professie te pakken en hierover met zijn collega’s in gesprek te gaan. ‘Je binnenste buiten’ biedt veel om aan de slag te gaan met professionele identiteit. Dat is echter geen eenvoudige zaak, getuige het door de auteurs uitgewerkte model dat maar liefst dertien ingangen biedt.

Een professional is iemand die ervoor kiest en zich erop toelegt om, met behulp van specialistische kennis en ervaring, klanten op een competente en integere manier steeds beter van dienst te zijn. Daarbij maakt hij gebruik van, en draagt actief bij aan, een gemeenschap van medeprofessionals die het vak voortdurend ontwikkelen. Professionele identiteit is dat wat iemand onvervreemdbaar de eigen kleur geeft in zijn werk, waardoor hij opvalt tussen zijn collega’s. Iets eigens wat te maken kan hebben met zijn manier van denken, zijn manier van handelen of de waarden die hij omarmt. Bewustzijn van professionele identiteit zorgt voor een stabiele basis in een complexe en dynamische wereld waarin steeds nieuwe eisen gesteld worden aan professioneel handelen en professionele ontwikkeling. Om vanuit de eigen kern verbinding te maken met anderen is het nodig dat de professional zichzelf goed leert kennen. Dat kost echter tijd en de professional is over het algemeen liever met zijn vak bezig. Reflecteren op professionele identiteit blijft daarom meestal achterwege. Ook omdat het niet alleen om verduidelijking en onderhoud gaat, maar steeds vaker om bewuste transformatie. Anders kijken, afscheid nemen van wat niet meer werkt en ruimte maken voor nieuwe inzichten. Professionele ontwikkeling betekent steeds minder nieuwe informatie toevoegen en steeds vaker transformatief leren, ofwel van perspectief wisselen. Dat kost veel tijd en inspanning.

In deel een behandelen de auteurs het begrip professional en schetsen wat identiteit inhoudt. Vervolgens doen zij verslag van een praktijkonderzoek naar professionele identiteit onder vijftig professionals en koppelen de uitkomsten aan theoretische inzichten en bouwen daaruit een model op. Dan volgt een denkkader waar al het voorgaande bij elkaar komt en duidelijk wordt hoe de auteurs kijken naar professionele identiteit. Ook komt aan bod hoe die identiteit van nature tot stand komt en hoe die verder ontwikkeld kan worden. Het afsluitende hoofdstuk is een bondige samenvatting van de eerste driehonderd pagina’s. Deel twee bestaat uit een serie verdiepende hoofdstukken.

‘Je binnenste Buiten’ is een heftig boek. De auteurs brengen heel veel inzichten bij elkaar, wat een stevige kluif oplevert. De professional die ermee aan de slag gaat, komt eerst vooral zichzelf tegen voordat hij professioneel kan zijn. Hard werken dus. Het boek is smaakvol vormgegeven en stevig gebonden. Dat moet ook wel omdat het een gebruiksboek is dat vaak opnieuw opengeslagen moet worden. Wees gewaarschuwd: ‘Je binnenste buiten’ biedt geen platte checklist-aanpak om morgenochtend even het onderwerp professionele identiteit af te handelen.

Bij het boek ‘Je binnenste buiten’ hoort een set van 70 dialoogkaarten: Ons binnenste buiten, bedoeld om met anderen het gesprek over professionele identiteit op gang te brengen. Iedere kaart heeft een afbeelding aan de ene kant en een vraag aan de andere. De 65 fotokaarten bevatten een neutrale en een prikkelende vraag. Bij elkaar bevatten zij alle componenten van het professionele identiteit model. De overige vijf kaarten vatten dat model samen en bevatten vragen gericht op je kern als professional. De dialoogkaarten zijn een prima hulpmiddel om het gesprek over het onwennige onderwerp professionele identiteit te starten.

17 juni 2015 | Anne-Loes Pool

‘Life isn’t about learning waiting for the storm to pass, it’s about learning to dance in the rain’ Vers van de universiteit ben ik afgelopen jaar begonnen als junior adviseur bij een adviesbureau. Vanaf dat moment begon ook de worsteling met het ontwikkelen van een nieuw deel van mijn identiteit.

Tijdens de opleidingstrajecten die onderdeel zijn van mijn werk, komen regelmatig vragen naar voren als: Waar ben ik van? Wie ben ik als professional? Wat wordt er verwacht in mijn werk? Manon Ruijters en collega’s nemen je in het boek mee via een groot aantal theorieën en modellen naar de betekenis van de professionele identiteit, de concepten die daar bijhoren, hoe je je eigen identiteit kunt ontdekken en bovenal wat het je oplevert als je je bewust bent van je professionele identiteit en er actief mee bezig blijft.

Professionele identiteit beschrijven ze als: ‘datgene wat iemand onvervreemdbaar kleur geeft in het werk’. Waarbij je identiteit geen vast gegeven is maar groeit, in beweging is en niet in elke situatie op dezelfde manier tot uiting komt. Een feest der herkenning. In mijn opdrachten merk ik dat ik wanneer ik mij ‘thuis voel’ in de organisatie/rol meer van mezelf terugzie dan wanneer dit niet zo is. Ruijters en collega’s relateren dit aan ‘expandable selves’: het zelf is altijd meer dan dat wat je in een situatie kunt laten zien. Na afloop van een gesprek denk ik weleens: waarom ging het gesprek nou zoals het ging? Volgens Ruijters is in zulke situaties je zelf versmald, je hebt geen toegang tot je volledige repertoire: ‘afhankelijk van de situatie is een andere dwarsdoorsnede van je identiteit actief’.

Het besef van de rekbaarheid van je professionele identiteit, stelt je in staat om meer aspecten van jezelf te laten zien. En zo zeggen Ruijters en collega’s: ‘hoe beter je je professionele identiteit kent des te steviger sta je’. Niet gek dus om als adviseur op zoek te gaan naar je identiteit, daar je vaak in situaties terecht komt waar je je met stevigheid ‘beter’ doorheen slaat en de behoefte aan stevigheid bij mij sterk aanwezig is.

Middels vragen geeft het boek je handvatten om je bewust te worden van je eigen identiteit. Vragen over onder andere je professionele frame (welke waarden staan centraal?), je praktijktheorie (wat kenmerkt jouw manier van werken?), je expertisegebied (waar blink je in uit?) en je sociale zelf (welke rol neem je in een groep aan?) helpen daarbij. Naast deze verschillende dimensies om naar jezelf te kijken, worden er in het boek nog een aantal genoemd. De kunst is om met een afstandje naar jezelf te kijken, je zelf in verschillende contexten aan elkaar te verbinden en reflecteren te overstijgen. Ga op zoek naar de rode draad in je doen en laten en vraag daarbij ook actief om reflectie en feedback van ‘je professional friends’.

Dit vraagt om het gericht vrijmaken van tijd en energie om dit te onderzoeken. Ik merk dat ik geneigd ben om door te denderen in plaats van stil te staan bij wat er allemaal al is, wat ik bereikt heb en welke kwaliteiten van mezelf ik terug zie in mijn werk. Het vraagt om telkens opnieuw bezien hoe nieuwe ontwikkelingen je vormen en hoe nieuwe inzichten maken dat je afscheid neemt van oude opvattingen. Het boek heeft me van het begin tot het eind geboeid en dat voor iemand die vaak met moeite een boek uitleest. Een aanrader voor zowel de jonge adviseur als elke professional die wil leren dansen in de regen!

1 juni 2015 | Christel Deckers

Je Binnenste Buiten: een dik boek over professionele identiteit in organisaties. Het hebben van een sterke professionele identiteit kent vele voordelen; deze voordelen worden in dit boek uitgebreid besproken en voor zien van zowel een theoretische onderbouwing alsook geïllustreerd met verhalen uit de praktijk. Wij willen immers allemaal werken in een professionele organisatie... toch?

‘De praktijk van en wetenschappelijke kennis over professionals, identiteit en professionele identiteit in één boek vastgelegd’. Drie jaar onderzoek over professionele identiteit; wat is het; wat leert de wetenschap ons hierover; wat zien we in de praktijk en hoe kunnen we het op een bruikbare manier conceptualiseren. Dat zijn grote woorden en dat belooft wat voor de inhoud!

Het boek valt in twee delen uiteen waarbij Manon Ruijters grotendeels het eerste deel voor haar rekening neemt. In dit deel zet ze gedegen de definities van professional en van identiteit uiteen en maakt daarbij uitstapjes naar de filosofie, sociologie, de psychologie en de neurowetenschap. Ook schuwt ze de praktijkverkenningen niet. Ze maakt ons allen heel helder dat we nog een lange weg te gaan hebben in onze professionele ontwikkeling zowel als individu alsook als collectief. Ze sluit deel I af met een ‘Kort door de bocht’ hoofdstuk waarin ze samen met de auteurs van deel II in vraag en antwoord vorm de belangrijkste begrippen samenvat. Dat vormt een mooi bruggetje naar deel II.

Negen andere auteurs zijn verantwoordelijk voor deel II; getiteld Aanverwante thema’s. Deze aanverwante thema’s zijn: Begrensde rationaliteit, over de factoren die van invloed zijn op het menselijk handelen; Bezieling in relatie tot professionaliteit; crises; epistemic frames; erkenning; psychologisch eigenaarschap; levensscript en wijsheid.

Ik vind het jammer dat na de hoofdstukken over de aanverwante thema’s er niet, zoals ook ter afsluiting van deel I, gekozen is voor de vraag en antwoordvorm voor de samenvatting. Nu blijven deze hoofdstukken, hoewel zeer interessant om te lezen, voor mij toch een beetje in de lucht hangen.
Daarnaast zou dan de cirkel rond gemaakt kunnen worden door de thema’s te verbinden aan de theorie en de resultaten uit het onderzoek in de praktijk.

Het boek laat zich niet in een adem uit lezen. Wel vind je veel theorie en definities in en om de professional zodat het uitstekend als naslagwerk te gebruiken is. De literatuurlijst is zonder meer actueel en uitgebreid te noemen.
De in bijlage 2 (onderzoek) opgenomen Leidraad voor gesprek en verslag is zeer praktisch en onmiddellijk bruikbaar.

Een mooie aanvulling op dit boek is het Dialoogkaartenspel met bijna dezelfde titel; een praktische set met kaarten die je uitnodigt en dwingt om met elkaar aan de slag te gaan!

Organisatieontwikkeling verankeren in professionele identiteit
13 mei 2015 | Bert Peene

Het werken aan professionele identiteit vormt volgens Manon Ruijters het hart van professionalisering en professionele ontwikkeling. Zelfsturing, excellentie, veerkracht en wijsheid in organisaties kunnen erdoor verrijkt worden, duurzaamheid geoptimaliseerd. Desondanks heeft het onderwerp zijn plek in de praktijk nog niet veroverd. Met haar boek Je Binnenste Buiten - Over professionele identiteit in organisaties pleit zij ervoor de dynamiek in en rond organisaties stevig te verankeren in professionele identiteit.

Volgens de eerste marktmonitor private aanbieders van beroepsopleidingen gaven we in 2010 niet minder dan drie komma twee miljard euro uit aan professionaliseringsactiviteiten; van cursussen, workshops en trainingen tot complete opleidingen. Dat bedrag zal sindsdien best lager geworden zijn – economische neergang heeft direct een negatief effect op scholing, training en dergelijke – maar dat het nog steeds substantieel is, daar hoeft niemand aan te twijfelen. Verandering heeft immers een permanent karakter gekregen. Bovendien neemt de snelheid waarmee veranderingen plaatsvinden, als gevolg van technologische ontwikkelingen toe. Toekomstbestendigheid is voor iedere organisatie een serieuze opgave geworden en duurzame professionaliteit is daarvoor een belangrijke voorwaarde. Als werkgever zal je dus in je mensen moeten blijven investeren.

Volgens Manon Ruijters gaat het hierbij niet alleen om meer – meer kennis bijvoorbeeld – maar ook om anders. Professionals worden door alle veranderingen steeds vaker bepaald bij de kern van hun professionaliteit: wat is nog wel en wat niet meer van mij, waar zit mijn ruimte en verantwoordelijkheid en is dit nog wat ik wil? Anders gezegd: hun professionele identiteit is in het geding. En daaraan lijken al die professionaliseringsactiviteiten grotendeels voorbij te gaan; ontwikkeling wordt nog te vaak opgevat als het toevoegen van kennis, inzichten en vaardigheden, binnen bestaande kaders. Aandacht voor professionele identiteit zou daarin logisch zijn, meent Ruijters, maar wordt in de praktijk vaak vergeten. ‘Eigenlijk is transformatief leren nodig,’ schrijft ze. ‘Het is dus eigenlijk deze verschuiving, van informatief naar transformatief leren die het belang van professionele identiteit versterkt en waarom we dit boek schrijven.’

Transformatief leren is iets leren wat in strijd is met wat je eerder leerde. Je staat voor een dilemma en alleen de keus voor een nieuw perspectief helpt je verder. Dat is de situatie waarin volgens de auteurs nogal wat professionals in de loop van de jaren terecht gekomen zijn. Van specialist moesten zij adviseur worden, zorgen vóór werd zorgen dát, docenten werden geacht niet langer les te geven maar hun leerlingen te coachen. Dan gaat het niet meer over de vraag wat een goede adviseur, schoolleider of docent in de basis is, maar wanneer je als professional weet wanneer je het goed doet en ‘het goede’ doet. Dan gaat het over waarden, normen en opvattingen; kortom, over professionele identiteit.

Ruijters en haar collega’s – ‘professionals met interesse in dit vraagstuk, met tolerantie voor het niet-weten en met nieuwsgierigheid naar theorie, maar ook met aandacht voor het handen en voeten geven in de praktijk’ – willen met hun boek een bijdrage leveren aan het positioneren van het onderwerp binnen het ruimere kader van professionalisering, persoonlijke en professionele ontwikkeling en organisatieontwikkeling. Daartoe verkennen onder meer ze praktijkvraagstukken rondom professionele identiteit, beschrijven ze wat een professional is en welke dilemma’s professionals in de praktijk van hun dagelijks werk zoal tegenkomen. Uiteindelijk levert dat een model op, het zogenaamde PI-model, waarmee ‘buiten’ – alle veranderingen in en rondom organisaties – functioneel verbonden kan worden met ‘binnen’, de professionele identiteit.

Je Binnenste Buiten - Over professionele identiteit in organisaties is een rijk boek dat zowel kenmerken heeft van een handboek als van een reisverslag. De auteurs nemen hun lezers mee op een tocht die meerdere jaren geduurd heeft (en nog steeds niet ten einde is) en die voert langs alles wat wetenschap en praktijk te vertellen hebben over professionele identiteit en hoe dat op een bruikbare manier geconceptualiseerd kan worden. Dat levert boeiende vergezichten op – over de werking van processen als ‘framing’ en ‘reframing’ in de praktijk bijvoorbeeld, waarnaar nog het aanvullend onderzoek moet worden verricht – maar ook dito inkijkjes in aanverwante thema’s als begrensde rationaliteit, epistemic frames en psychologisch eigenaarschap.

Professionals hebben het vandaag de dag niet gemakkelijk, zo veel is wel duidelijk. De complexiteit van het werk blijft toenemen en daarop wordt in organisaties meestal gereageerd met wat Ruijters ‘beheerskramp’ noemt: meer regels, meer kwaliteit tegen minder kosten, meer innovatie in minder tijd en meer zelfsturing in minder bewegingsruimte. ‘Het risico is – en op veel plaatsen is dat al realiteit – dat bij deze druk op professionaliseren, ontwikkelen en veranderen, het tegenovergestelde gebeurt van wat we beogen: het vuur van de professional verdwijnt en het risico van opbranden en uitputting wordt groter,’ schrijft zij. Voor wie hier serieus verandering in wil brengen, biedt haar boek een schat aan bruikbare inzichten en praktisch tools. Je binnenste Buiten is dus met recht een aanrader.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden