Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Wij wijzen u graag op het volgende
Door drukte zijn de levertijden van PostNL aangepast en kan uw pakket vertraging oplopen. Door de Brexit kan de levering van Engelse boeken vertraging oplopen.
Veranderkompas - 'Origineel, praktisch en diepgaand'
20 januari 2021 | Thomas Cech

Jelger Spijkerboer zet in zijn boek Veranderkompas uiteen hoe een professional op praktische wijze een verandering realiseert met het door hem ontwikkelde Veranderkompas.

Het Veranderkompas van Spijkerboer is een praktisch instrument, dat op basis van vragen zorgt dat de professional de juiste koers houdt met zijn organisatieverandering(en). De kracht  van het Veranderkompas zit erin dat het fungeert als kompas (richting bepalen, bijsturen). En dat is waardevol bij organisatieveranderingen. Een prettig dun boek dat met name door zijn praktische aanpak veel toevoegt aan het genre.

In tien hoofdstukken schetst de auteur de werking van het Veranderkompas. In de hoofdstukken wordt elk onderdeel van het kompas aan de hand van deelvragen verduidelijkt. Spijkerboer trapt af met het benoemen van drietal paradoxen c.q. spanningsvelden waar de veranderaar in de praktijk mee te maken krijgt. Die spanningsvelden zijn: actie versus analyse, aansluiten versus afwijken, omvang versus diepgang. Dit zet direct de toon voor de rest van het boek: het is praktijkgericht.

Het boek bevat geen stappenplan of wetenschappelijk onderbouwd (ingewikkeld) schema, wat een verademing is. Het Veranderkompas is een eenvoudig cirkelvormig model met negen hoofdvragen. Deze vragen helpen de veranderaar in de verschillende fases van zijn veranderopdracht de juiste dingen te doen. Interessant aan het Veranderkompas is dat het tijdens je veranderproject op meerdere momenten én verschillende manieren wordt gebruikt. De metafoor van kompas is wat dat betreft perfect gekozen: op verschillende momenten in het verandertraject kan het worden ingezet om te controleren of de richting nog juist is. Het model is ook bewust leeg en beschrijvend van aard. Anders geeft het te veel houvast. De gebruiker moet niet denken dat het vanzelf goed komt zolang hij of zij het model volgt. Dat komt volgens Spijkerboer niet overeen met de weerbarstige praktijk van veranderkunde.

Het boek maakt op effectieve en efficiënte wijze gebruik van bekende inzichten in de veranderkunde. Daardoor positioneert het boek zich als ware over de bekende theorieën heen, als soort kapstok. Het boek laveert heel behendig tussen reeds bestaande kennis over essentiële onderdelen van het veranderproces (zoals strategie) en verbindt dat met het veranderkompas. Dus niet eigenzinnig het wiel opnieuw uitvinden, maar gebruik maken van bewezen inzichten, kennis en kunde. Denk aan modellen van hoogleraar Boonstra en top-consultant Hans Vermaak.

Het realistische en praktische beeld dat geschetst wordt van de veranderpraktijk spreekt tot de verbeelding. Toch verliest het instrument niet aan grondigheid en diepgang. Je merkt aan alles dat de auteur het gepresenteerde instrument en de daaruit voortvloeiende stappen dagelijks doorleeft. Dat bevordert de geloofwaardigheid. Het boek en het instrument zijn ook goed hanteerbaar voor de niet-consultant die een verandering in zijn bedrijf of team moet realiseren en daar zelf mee aan de slag gaat.

Het laatste hoofdstuk vat alles nog een keer overzichtelijk samen en voegt nog een aantal waardevolle vragen toe. Zelfs de bijlage van het boek vond ik interessant en direct toepasbaar in de praktijk. Dat alles maakt het boek het lezen meer dan waard.  

Al met al is het een origineel boek, wat bijzonder is in een genre waar veel wordt geschreven. Het Veranderkompas is goed leesbaar en nog belangrijker: de inhoud is toepasbaar. Ook voor de niet-consultant. Tegelijkertijd is het zeker geen simpel boekje. Het heeft diepgang op het onderwerp. Enig puntje van 'kritiek' vind ik de stijl van schrijven. Het is dusdanig vlot geschreven, dat je aandachtig moet blijven lezen, want anders raak je wellicht de draad kwijt. Op dat moment ontbreekt het aan korte samenvattingen aan het einde van een paragraaf of hoofdstuk. Wel start elk hoofdstuk trouwens met een soort samenvatting en wordt de tekst gelardeerd met quotes van de belangrijkste punten, wat ik erg prettig vind.

Kortom: Veel leesplezier en verandersucces!

Thomas Cech is expert in het verhogen van resultaat en trainer bij www.salesimprovementgroup.com

Verandermanagement is een kwestie van steeds de juiste vragen stellen
10 november 2020 | Bert Peene

Benader veranderen als een vak, en dat betekent concreet: stel jezelf de juiste vragen. Dat is de boodschap van Jelger Spijkerboer in Veranderkompas.

Binnen de veranderkunde bestaat al jaren de overtuiging dat zeventig procent van alle veranderinitiatieven nooit de gestelde doelen haalt. In Verandermanagement veranderd wordt dat beeld weliswaar gecorrigeerd, maar dat veranderen beter kan, daarover zijn alle deskundigen het wel eens. Daaraan heeft het grote aantal veranderkundige publicaties die inmiddels beschikbaar zijn, niets veranderd.

Er is een stevige kennisbasis als het om veranderen in organisaties gaat, maar de meeste kennis en inzichten lijken de veranderpraktijk nooit te bereiken. Omdat ze te weinig praktisch zijn. Dat is althans het oordeel van Jelger Spijkerboer. Daarom voegde hij aan die kennisbasis een praktijkgids toe, een werkboek dat die kennis en inzichten praktisch toepasbaar wil maken: Veranderkompas.

Oppervlakkig bezien lijkt Spijkerboers boek er een te zijn van het type one size fits all, geschreven door een consultant die weinig meer doet dan beschrijven hoe hij veranderkundige opgaven aanpakt en dat ook nog eens presenteert als een succesformule. Voorbeelden van dat type vind je in de veranderkundige bibliotheek helaas te over. Maar pas op, schijn bedriegt, want deze auteur pleit ervoor veranderen als een vak te benaderen en dat betekent concreet: jezelf de goede vragen stellen. Daardoor krijg je meer inzicht in wat je nodig hebt om effectief te zijn in je veranderopgave. ‘De vraag waarmee je rondloopt is bepalend voor wat je ziet,’ schrijft hij, ‘voor hoe je dat interpreteert en daarmee voor de keuzes die je maakt.’ Spijkerboer vertelt dus niet hoe je snel en continu verbetert, maar stelt vragen, heel veel vragen. Je maakt namelijk verstandiger keuzes als je werkt aan zinvolle vragen. Voor wie op zoek is naar ‘een aanpak die wel werkt’: zie daar het antwoord.

Mocht dit wat mager overkomen, Spijkerboer blijkt uiteindelijk toch minder dogmatisch dan hij in de eerste hoofdstukken doet voorkomen. Je hoeft als veranderaar namelijk niet te blijven zoeken naar concrete antwoorden op de vragen die je in de dagelijkse praktijk tegenkomt. Natuurlijk moet je keuzes maken, maar je maakt verstandiger keuzes als je dat doet vanuit het besef dat sommige dilemma’s niet op te lossen zijn. Spijkerboer noemt drie paradoxen die bij iedere verandering spelen:

De actieparadox: bewegen tussen actie en analyse.

De interventieparadox: bewegen tussen aansluiten bij de organisatie en het vraagstuk.

De focusparadox: bewegen tussen deel en geheel.

Deze paradoxen vereisen balanceerkunst. Wat alledaagser geformuleerd: hoe ga je ermee om? Dat balanceren gaat beter als je veranderkundig leert kijken naar het vraagstuk in kwestie, schrijft Spijkerboer. Stel jezelf bewust een aantal essentiële vragen om te bepalen of een bepaalde aanpak kansrijk is of niet, probeer op basis van die vragen een redenering op te zetten en vertaal deze in concrete acties. Dan blijkt vanzelf of ze daadwerkelijk effectief zijn.

Die ‘essentiële vragen’ vormen samen een methodiek die wordt uitgewerkt in ‘het veranderkompas’. Dat kompas bestaat uit negen vragen die helpen om beter in beeld te krijgen waar je als veranderaar nu staat en wat er aan de hand is. De vragen worden in evenzovele hoofdstukken uitgewerkt. Spijkerboer wijst met name hoofdstuk 4 en 5 aan als bij uitstek belangrijk, omdat zij de veranderaar (in spé) helpen een stevige diagnose te maken. Daarmee begint immers elk verandertraject; eerst stilstaan en pas daarna versnellen. Wat overigens niet betekent dat eerst alles tot in den treure besproken en geanalyseerd moet worden, een valkuil die met name in de niet-commerciële wereld nog wel eens tot uitstelgedrag leidt. Zoals gezegd: het gaat om balanceren, in dit geval tussen analyse en actie.

Veranderkompas is een boek over veranderkundig redeneren, een term die volgens mij ooit bedacht is door Kilian Bennebroek Gravenhorst. Een succesvolle verandering van organisaties begint met het stellen van een aantal logische vragen, een redenering waarom verandering nodig is, waartoe je de moeite neemt, wat je voor ogen hebt, wie welke rollen vervult en hoe je aan de slag gaat, schrijft hij. Helaas nemen maar weinig veranderaars de moeite om vooraf echt bij deze vragen stil te staan om een veranderaanpak te doordenken. Wat dat betreft, is er in de voorbije jaren maar weinig veranderd.

Veranderkundig redeneren moet je als veranderaar echter niet alleen doen. Vragen richten inderdaad onze aandacht, daarin heeft Spijkerboer gelijk, maar dat houdt ook een gevaar in. Tenminste, als je het in je eentje doet. Want ‘what you see, is what you get!’ Daarom pleit Spijkerboer onder meer voor meervoudig kijken. Omdat we door onze eigen bril kijken, zien we altijd maar een selectie van de werkelijkheid; we hebben blinde vlekken. Die kun je onder meer compenseren door sociale meervoudigheid ofwel ‘hoe maak ik zinvol gebruik van collega’s?’

Niet minder maar ook niet meer en dat vind ik een gemis. In het Evidence Based Change Management (EBCM-)model van Van der Have et al is er ook plaats voor belangrijke stakeholders, zoals medewerkers en klanten. Zij hebben een belang bij het slagen van een verandering of kunnen door de verandering geraakt worden. Daarom is het raadzaam, schrijven Van der Have et al, om bij aanvang een inventarisatie te maken van die stakeholders en hun belangen. Ik vind het jammer dat Spijkerboer het begrip sociale meervoudigheid niet wat meer heeft opgerekt en ook die stakeholders daarin heeft meegenomen.

Dat neemt niet weg dat zijn ‘praktijkgids voor veranderaars’ weliswaar de zoveelste maar zeker niet de minst belangrijke bijdrage aan het omvangrijke corpus van veranderkundige boeken genoemd mag worden. De methodiek is helder beschreven, de voorbeelden zijn duidelijk en aansprekend en als je eenmaal begint te lezen, laat Spijkerboer je ook niet meer los. Want je wordt voortdurend persoonlijk aangesproken. Jij bent als veranderaar namelijk je belangrijkste instrument!

Veranderkompas - 'Heel praktisch en volledig'
7 oktober 2020 | Marthe van der Molen

Aangezien ik zelf veel vanuit de ‘basis' van veranderkunde werk (daarmee bedoel ik het gedachtegoed van de Caluwé en Vermaak), ben ik benieuwd naar de nieuwe ‘take' op de aanpak van verandering die Veranderkompas belooft.

Wat me meteen aanspreekt aan dit boek van Spijkerboer, is het gemak waarmee je kunt instappen in het Veranderkompas. Als lezer bedenk je: waar zit mijn huidige vraag? En daar stap je in. Sommige thema's zijn vrij licht aangeraakt. Maar als je écht wilt beginnen met veranderen en niet zomaar met het gevoel wilt blijven een ‘goed boek gelezen' te hebben, dan is dit een topper. Veranderkompas zet aan tot actie en laat je ook nadenken over wie er eigenlijk moeten veranderen.

Het boek stelt je op scherp. Zo wijst Spijkerboer je op het verschil tussen wat mensen zeggen en wat ze daadwerkelijk doen. Dit betekent dat je als veranderaar niet alleen moet interviewen of sessies begeleiden, maar ook veel moet observeren. Het primaire proces bekijken, vergaderingen bijwonen, zien wat er niet wordt gezegd, maar wel gevoeld.

Spijkerboer besteedt veel aandacht aan de ethiek in verandertrajecten. Te vaak maak ik mee dat mensen extern of intern zich niet senang voelen bij de verandering, vanwege de beweegredenen ervoor of omdat ze twijfels hebben bij de aanpak. Ik zelf heb laatst nog een opdracht ‘afgeslagen' omdat ik de gewenste interventie niet vond passen bij de opgave (en wist dat het vraagstuk zo veel groter was en de veranderingen verre van de kern raakten). Het is van groot belang om dit ter sprake te brengen en niet oeverloos mee te gaan in de zoveelste verandering die waarschijnlijk het doel gaat missen.

Waardevol onderdeel van het boek is bijlage 1. De diagnose vragenlijst. Die geeft je een beeld bij wat je kunt vragen of hoe je naar een vraagstuk kunt kijken. De lijst is zeer volledig en maakt je alert op je eigen blinde vlekken.

Het boek mist een afronding, gevoelsmatig houdt het zomaar op. Op een paar korte zinnen na. Een korte uitleiding met wat relativerende hersenspinsels zouden het boek kunnen verrijken. Maar Veranderkompas is een heel praktisch en volledig boek dat de (interne) veranderaar veel ondersteuning kan geven bij het opstellen van een zorgvuldige diagnose en de keuze van interventies. Geen grootschalige (blauwe) veranderprogramma's meer, maar zorgvuldig overwogen (kleine) interventies gericht op de kern van het vraagstuk.

Marthe van der Molen is organisatie-adviseur bij Meauve Veerkrachtig Veranderen. Ze helpt organisaties veerkrachtiger en succesvoller te worden door teams en leiders te versterken. Hierbij maakt ze gebruik van veranderkunde, positieve psychologie en werkgeluk.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden