Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Leiderschap van de programmamanager - 'Coachingsgesprekken in boekvorm'
19 maart 2019 | Ruben van de Belt

Er is veel gepubliceerd over de methodische kant van programmamanagement, maar veel minder over de rol en het Leiderschap van de programmamanager. Leiderschap van de programmamanager beoogt die leemte te vullen. En dat doet het boek volgens Ruben van de Belt.

Als beginnend programmamanager loop ik tegen een heleboel dingen aan. Niet zozeer hoe ik stuur op doelen en samenhang of hoe ik faseer. Nee, mijn vragen gaan meestal over hoe ik bouw aan vertrouwen in mijn team en de organisatie, hoe ik moed en kwetsbaarheid kan tonen, hoe ik mensen achter mijn visie weet te krijgen, of hoe ik omga met macht en gezag. Vragen waar weinig boeken over programmamanagement echt op ingaan. Vragen die over de persoon en het Leiderschap van de programmamanager gaan dan over het programma zelf. Precies over deze, meer zachtere, kant van het werken in programma's gaat het boek Leiderschap van de programmamanager van Björn Prevaas, Jo Bos en Helmuth Stoop.

Het boek is geen handboek 'hoe word ik een programmamanager' vol tips en tricks. Wel biedt het lezers, vooral die in de dagelijkse praktijk die rol vervullen, waardevolle en scherpe reflectie. Hierin is het boek uniek en levert het een waardevolle en haast onmisbare bijdrage aan de boekenkast van elke programmamanager.

Overigens leidt dat meteen tot een kritische kanttekening: met name in de eerste hoofdstukken, maar ook op andere plekken in het boek, hebben de schrijvers de neiging om de basis van programmamanagement uit te willen leggen. Terwijl dit voor de primaire doelgroep van het boek waarschijnlijk gesneden koek is. Of daar in ieder geval, andere boeken voor lezen die veel uitgebreider op die basis ingaan. Daardoor kost het soms tijd en moeite om door die minder relevante teksten te komen zonder de waardevolle inzichten, die op vrijwel elke bladzijde staan, te missen.

Een prachtige toevoeging is dat de 17 interviews in het geheel terug te lezen zijn op de bijbehorende website van het boek. Een enkel interview is opgenomen in het boek, wat er best een paar meer hadden kunnen zijn, maar op deze manier maken de auteurs dat weer goed. Stuk voor stuk inspirerende en herkenbare interviews met mensen die het verschil maken in doelgerichte opgaven. Het zijn vaak ook de citaten uit deze interviews die de reflectie op thema's als integriteit en eigenschap creëren kleur en gezicht geven. Die voortdurende verbinding tussen verdieping en herkenbare praktijkvoorbeelden is ook meteen de grootste kracht van het boek.

De vraag is nu wat ik aan het lezen van Leiderschap van de programmamanager als beginnend programmamanager gehad heb? Dat zijn niet de praktische handvatten waar mijn boekenkast vol mee staat. Nee, het voelde meer als een soort reeks coachingsgesprekken in boekvorm. Telkens een thema over mijn rol als leider binnen een programma verkennend, goede voorbeelden en valkuilen bespreken, maar dan zonder dat het belerend wordt. Als ietwat eigenwijze programmamanager heb ik daar nog wel het meeste aan.

Ruben van de Belt is adviseur bij Adviestalent. Adviestalent leidt jonge talentvolle academici op tot breed inzetbare adviseurs en managers. Adviestalent is een initiatief van Twynstra Gudde.

Leiderschap van de programmamanager - 'Een must voor de programmamanager!'
2 januari 2019 | Henny Portman

Met 400 pagina’s is Leiderschap van de programmamanager – Hoe jij het verschil maakt in doelgerichte opgaven een stevig boek geworden dat bestaat uit twee delen.

In het eerste kleine deel van Leiderschap van de programmamanager – Hoe jij het verschil maakt in doelgerichte opgaven krijgen we perspectieven op programmamanagement, de programmamanager en leiderschap. Het tweede deel gaat in op 14 thema’s voor het leiderschap van de programmamanager.

In deel I laten de auteurs zien dat programma’s passen bij deze tijd van snelle veranderingen, ook wel de VUCA-wereld genoemd. Verschillende programmabenaderingen zoals Werken Aan Programma’s (WAP), Managing Successful Programmes (MSP), Standard for Program Management (SfPM) en Programmatisch Creëren (PgMC) passeren kort de revue. De schrijvers hebben hun programma-aanpak gebaseerd op zeven principes:

- Aansluiten op de strategie van de organisatie

- Werken vanuit een inspirerende visie en doelen

- Eigenaarschap en bezieling bij mensen aanboren

- Onderkennen dat meerdere wegen naar Rome leiden

- Veranderingen omarmen en leren van ervaringen

- Je plek als programma en programmamanager kennen

- De aanpak per opgave op maat maken

We krijgen de vier grondvormen voor programmaorganisatie uitgelegd, zijnde de coördinatievorm, regievorm, realisatievorm en zelfstandige vorm. Waarbij de invloed van permanente organisaties steeds verder afneemt en de invloed van de programmaorganisatie steeds meer toeneemt. Hier wordt vervolgens de rol van de programmamanager overheen gelegd zodat we, in dezelfde volgorde, de rollen programmacoördinator, programmaregisseur, programmaleider en programmadirecteur krijgen.

Ten slotte komen in dit deel verschillende typen leiderschap aan bod, zoals directief, dwingend, autoritair en autocratisch leiderschap, inspirerend, visionair, gezaghebbend, charismatisch en toonaangevend leiderschap, affiliatief, relationeel, mensgericht, samenbindend en coachend leiderschap, democratisch, participatief, systemisch, collectief, gedeeld, gedistribueerd en gespreid leiderschap, ethisch, authentiek, dienend- en spriritueel leiderschap en ten slotte transactioneel en transformationeel leiderschap.

Deel II brengt ons middels 14 thema’s (gevisualiseerd door de 14 mooie foto’s op de voorkant) stap voor stap dichter bij de persoonlijkheid van de programmamanager – de mens achter de rol.

Ieder thema en ook hoofdstuk begint met zo’n foto (saillant detail: als je de pagina omslaat krijg je dezelfde foto maar dan in spiegelbeeld, alsof je er doorheen kijkt).

Leiderschap van de programmamanager

Per thema bespreken de schrijvers wat dat thema inhoudt en hoe het zich verhoudt tot jouw rol als programmamanager. Ze komen met theoretische kaders, hun eigen visie en met op het thema gerichte methoden, instrumenten, tabellen en technieken. Een paar voorbeelden: De ijsberg van McClelland, Insights Discovery, Programme Model You Canvas, Cynefin-model, Berenschot Strategische Dialoog, Pecha Kucha, de vierkante meter moed, kijkglas voor een succesvolle samenwerking, Program Canvas, opgavegericht teamleren, persoonlijkheidspatronen en schaduwkanten (kernkwadranten), et cetera.

De 14 thema’s die besproken worden zijn:

- Kleur bekennen: Investeren in je zelfinzicht, je niche en je professionele identiteit

- Je inleven in de situatie: De match zoeken tussen wat nodig is en wat je kunt brengen

- Werken vanuit een visie: Zin creëren voor het programma en de betrokkenen

- Dienstbaar handelen: Dienend zijn aan de opgave, de mensen en de organisatie

- Moed en kwetsbaarheid tonen: Op kritieke momenten naar voren stappen en doen wat nodig is

- Mensen en belangen verbinden: Vanuit oprechte interesse en in dialoog werken aan wederzijds voordeel

- Omgaan met macht en gezag: Jezelf verhouden tot de macht om je heen en ontwikkelen van je gezag

- Bouwen aan vertrouwen: Ontwikkelen van vertrouwen als levensader van het programma

- Je integriteit onderhouden: Zorgen dat de betrokkenen zich netjes gedragen

- Eigenaarschap creëren: Werken aan de condities waaronder mensen verantwoordelijkheid nemen

- Jezelf en anderen ontwikkelen: Het programma zien als motor voor ontwikkeling van mens en organisatie

- Vitaal zijn en voor jezelf zorgen: Op vier dimensies werken aan je fitheid, vitaliteit en veerkracht

- Weerstand, spanning en conflict hanteren: Onderzoeken hoe te handelen als het anders loopt dan je wilt

- Je schaduwkant (h)erkennen: Je bewust zijn van je keerzijdes, je ego en je imperfectie.

Ieder hoofdstuk of thema bevat een of meer quotes van collega programmamanagers die de auteurs twee jaar terug geïnterviewd hebben over hun rol en leiderschap. Deze interviews resulteerden in 17 mooie portretten van programmamanagers en hebben mede de thema’s bepaald (de portretten zijn terug te vinden zijn op de site www.leiderschapvandeprogrammamanager.nl). Aan het eind van ieder thema krijgen we een reflectie voor het leiderschap van de programmamanager en een vijftal reflectievragen waar jezelf mee aan de gang kan (moet) gaan.

Aansluitend krijgen we een intermezzo waarin een verdieping gegeven wordt op het voorgaande hoofdstuk middels werkvormen, een uitgewerkte theorie of model en vaak een handige tabel of een verwijzing naar een online test om een specifiek aspect bij jezelf te onderzoeken. Een paar voorbeelden: je eigen machtsbehoefte of machiavellisme onderzoeken, het trust model, ijkpunten voor de integere manager, opvattingen over engagement en motivatie, leervoorkeuren en interactie, vitaliteitscheck, et cetera.

Conclusie: Een standaardwerk voor de programmamanager en te hanteren naast de meer technische beschrijving van een programmamanagementmethode en uiteindelijk veel waardevoller voor de programmamanager. Het is, zoals gezegd, een dikke pil van 400 bladzijden, maar het boek is goed opgemaakt en leest vlot weg. Is het compleet? Moeilijk te beantwoorden maar binnen de clustering van 14 thema’s krijgen we een schat aan theoretische kaders, methoden, instrumenten, tabellen, technieken, werkvormen en testen om daarmee wel een heel compleet plaatje van jezelf en je programma neer te zetten. Uiteindelijk heb ik, na lang zoeken, nog een kleinigheid gevonden. Wellicht had binnen het thema integriteit een verwijzing naar de Codes of Ethics and Professional Conduct van zowel PMI als IPMA op zijn plaats geweest (iets voor het PGM Open Netwerk?).

Voor mijzelf daarnaast ook een mooie aanleiding om bij mijn meer op de technische competenties gerichte MSP-trainingen aandacht aan het leiderschap van de programmamanager te besteden. De 14 thema’s zijn een mooie bron voor verdiepende discussies met de cursisten! Kortom: Leiderschap van de programmamanager – Hoe jij het verschil maakt in doelgerichte opgaven is een must voor de programmamanager! Henny Portman is eigenaar van Portman PM[O] Consultancy en biedt begeleiding bij het invoeren en verbeteren van project-, programma- en portfoliomanagement inclusief het opzetten en verder ontwikkelen van PMO's. Hij is auteur en blogger en publiceert regelmatig artikelen.

Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden