Op werkdagen voor 23:00 besteld, morgen in huis Gratis verzending vanaf €20
Storylistening - 'Een belangrijk boek'
12 mei 2020 | Nico Jong

Organisaties hebben altijd een bovenstroom en een onderstroom. Het zichtbare, tastbare topje van de ijsberg is de bovenstroom, vol rationele informatie, cijfers, jaarplannen, beleidsdocumenten en waarneembaar gedrag.

De onderstroom is de dragende onderkant van de ijsberg, veel minder zichtbaar en tastbaar, maar daarom niet minder belangrijk. Hier vinden we emoties, ervaringen, belevingen, kennis en wijsheid van mensen. Hoewel de onderstroom een grote impact heeft op het functioneren van organisaties, laten we die vaak links liggen. Niet zo handig vanwege de grote invloed op het waarneembare gedrag dat we dan mogelijk niet begrijpen. Door de onderstroom zichtbaar te maken en te doorgronden, vinden we wat mensen beweegt of verlamt. Door te luisteren naar verhalen die inzicht geven in de onderstroom wordt het mogelijk de boven- en de onderstroom met elkaar te verbinden. De auteurs noemen dat in dit boek Storylistening.

De onderstroom komt tot uiting in de verhalen van mensen. We hebben verhalen nodig om grip te krijgen op de complexe omgeving, betekenis te geven aan wat er gebeurt, informatie te verwerken, kennis te delen en ons met elkaar te verbinden. We doen dat in de vorm van persoonlijke verhalen die we gemakkelijk kunnen onthouden omdat ze aansluiten bij de manier waarop ons brein informatie vastlegt. Door naar verhalen te luisteren, krijgen we zicht op wat er nodig is.

Zowel de boven- als de onderstroom zijn er gewoonweg. Beide doen ertoe en ze beïnvloeden elkaar over en weer, als communicerende vaten. Problemen ontstaan wanneer het ene deel van de ijsberg losraakt van het andere.

Door te luisteren naar verhalen die inzicht geven in de onderstroom wordt het mogelijk de boven- en de onderstroom met elkaar te verbinden.

Een verhaal bestaat uit gebeurtenissen die met elkaar in verband worden gebracht. Het staat op zichzelf en heeft een begin, een midden en een einde. En het bevat narratieve elementen als een hoofdpersoon, een dramatische gebeurtenis, een wending, een tegenstander en een medestander. Een verhaal is authentiek, persoonlijk, roept emotie op en is een reconstructie van de werkelijkheid.

In de eerste drie hoofdstukken beschrijven Scheringa en Beemster wat die enge, glibberige onderstroom nu is. Ze laten zien waarom de onderstroom zich juist manifesteert in verhalen. En ze leggen de basis onder het werken met verhalen. Het tweede deel van het boek bevat acht praktijkvoorbeelden waaruit blijkt hoe organisaties werken vanuit de onderstroom. Ze laten daarbij vooral professionals aan het woord die betrokken waren bij de casuïstiek. De auteurs analyseren wat we kunnen leren van deze voorbeelden en ze geven handvatten om zelf concreet mee aan de slag te gaan.

Storylistening is een helder geschreven betoog om vooral met de onderstroom in organisaties aan de slag te gaan, juist vanwege de grote impact ervan op al het andere. De hoofdrol is daarbij weggelegd voor de verhalen die mensen aan elkaar vertellen binnen organisaties. Dat maakt het belang en gebruik van verhalen in organisatieverband een stuk duidelijker. Een belangrijk boek dus.

Nico Jong is senior adviseur bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.


Storylistening - 'Een heldere oproep'
11 maart 2020 | Henk Jan Kamsteeg

Storylistening van Annet Scheringa en Simone Beemster schudde mij - hopelijk net op tijd - wakker. Aan storytelling alleen hebben we namelijk in het meenemen van onze medewerkers en klanten niet genoeg. Om een goed verhaal te kunnen vertellen, zullen we daarom eerst goede verhalen moeten ophalen. In dit boek leren wij hoe dit effectief te doen.

Ik schrok. Had ik in de executive coaching de directeur van een verzekeringskantoor niet te gemakkelijk aan zijn lot overgelaten? Samen waren we aan de slag gegaan met het ontwikkelen van zijn persoonlijke visie op leiderschap. Met zijn MT hadden we nagedacht over de ‘why' van het bedrijf en de waarden die erbij hoorden. Nu was het zaak zijn personeel mee te nemen in de nieuwe visie en verder te begeleiden in het verandertraject. We hadden afgesproken elkaar over een paar maanden weer te spreken. Dit terwijl - zo realiseer ik mij tijdens het lezen van Storylistening - hij misschien wel het belangrijkste deel van het traject nu in zijn eentje moet klaren... Halverwege het hoofdstuk ‘Medewerkers meekrijgen met een visieverhaal' appte ik hem: ‘We moeten snel gaan zitten!'

Als enthousiast ambassadeur van de kracht van storytelling, was ik bijzonder geïnteresseerd in het boek van Annet Scheringa en Simone Beemster: Storylistening; Organiseer de onderstroom en krijg medewerkers mee. Want nu is voor bedrijven en organisaties in het algemeen en leidinggevenden in het bijzonder nog een wereld te winnen door het vertellen van authentieke verhalen, om anderen mee te krijgen, is het allereerst belangrijk goed te kunnen luisteren. En om te weten wat er speelt onder je klanten, donateurs en medewerkers, kan het ‘ophalen' van hun verhalen volgens de auteurs bijzonder waardevol zijn.

Zo belandde ik na een heldere uiteenzetting over het inzetten van storylistening om de zogenoemde ‘onderstroom' (wat leeft er echt?) in organisaties te ontdekken bij hoofdstuk 6 waarin Scheringa en Beemster ingaan op het visieverhaal. ‘Over visies, richtingen en koersen voor organisaties, afdelingen en teams wordt meestal lang nagedacht, waarna ze worden vastgelegd in compacte en abstracte documenten. Vervolgens is het de uitdaging om deze compacte en abstracte informatie weer tot leven te brengen, zodat ze terechtkomt in de hoofden en harten van de medewerkers die er in de praktijk mee aan de slag moeten.' Maar juist bij dit laatste gaat het vaak mis. Dit simpelweg omdat er te weinig aandacht aan wordt besteed. Nog een eye-opener: ‘We hebben de 16-8-4 wetmatigheid moeten afleren. Als er een verandering nodig was, gingen wij als management vaak bij wijze van spreken 16 dagen de hei op [...] We namen 8 uur de tijd om ons middenmanagement er in mee te nemen. Die namen op hun beurt 4 minuten de tijd om hun medewerkers over de visie en strategie te informeren.'

Om medewerkers serieus mee te nemen in het verandertraject, zullen wij dus serieus naar hun verhalen moeten luisteren:
- Waar komen zij vandaan?
- Wat is hun passie?
- Waar willen zij heen?

Om medewerkers te helpen verbinding te maken met de toekomst, is het dus belangrijk om als leidinggevenden te laten zien hoe die toekomst raakt aan waar zij vandaan komen.

Hoe de verhalen bij medewerkers op te halen? Door goed te luisteren! En dan niet volgens het bekende principe van LSD (Luisteren, Samenvatten, Doorvragen), maar door LLL (Luisteren, Luisteren, Luisteren). ‘Wie dat geduld heeft, wordt beloond met een relevant verhaal,' aldus de auteurs. ‘Je mond kunnen houden en je mee laten voeren door het verhaal is misschien wel de allergrootste uitdaging voor verhalenverzamelaars. Dat maakt storylistening ook echt een andere vaardigheid dan interviewen.'

Storylistening was voor mij dus deels een feest van herkenning en deels een heldere oproep nog veel meer uit verhalen te halen dan ik nu in mijn consultancywerk doe. Een boek dat dus absoluut thuishoort op de plank met boeken die ik over storytelling las en uitploos. En een boek dat ik er nog regelmatig vanaf zal pakken voor verdere verdieping.

Henk Jan Kamsteeg is eigenaar van het trainingsbureau Proistamenos. Hij heeft trainingen en coaching op het gebied van (persoonlijk) leiderschap en storytelling. Daarnaast is hij auteur van diverse boeken zoals Dienend leiderschapDe kracht van het compliment en Spreken met passie; de kracht van storytellingwww.hjkamsteeg.nl


Populaire producten

    Personen

      Trefwoorden